Daha büyük plastik parçaları dışkı yoluyla vücuttan atılabilirken, daha küçük parçalar vücutta daha uzun süre kalabiliyor. Fazla antioksidan tüketmek, vücudun mikroplastiklerin olası etkilerine karşı direncini artırmaya yardımcı olabilir.
Mikroplastikler vücutta iltihaplanmaya yol açabilir. İlk bulgular, bu parçacıkları Alzheimer hastalığı ve kanser gibi hastalıklarla ilişkilendiriyor. İltihaplanmanın azaltılması, mikroplastiklerin vücutta yaratabileceği zararı en aza indirmeye yardımcı olabilir.
Mikroplastikler insan sağlığını nasıl etkiliyor?
Profesör Matthew Campen: "Çevre sağlığı bilimlerinin herhangi bir alanında, kesin kanıt niteliğinde bulgulara çok nadir rastlanır. Asbest ve sigara dumanında olduğu gibi, mikroplastikler konusunda da kesin yanıtlar elde etmemizin uzun zaman alacak" açıklamasında bulundu.
Bununla birlikte, hayvanlar ve insanlar üzerinde yapılan araştırmalar, mikroplastiklere maruz kalma ile olumsuz sağlık etkileri arasında ilişkiler bulunduğunu ortaya koyuyor. Üstelik bu küçük parçacıklar, insan vücudunun neredeyse her bölgesinde tespit edildi. Mikroplastikler, dokulara girebilmeleri ve çeşitli kimyasalları bünyelerinde barındırabilmeleri nedeniyle sorun oluşturuyor. Plastik üretiminde kullanılan 16 bin kimyasalın en az 4 bin 200’ünün insan sağlığı ve çevre açısından endişe verici olduğu kabul ediliyor.
Profesör Tracey Woodruff: "Plastiklerde bulunan ftalatlar ve BPA gibi kimyasalların insanlarda ölçülebildiğini biliyoruz. Zehirlenmeye neden olan dozdur; yeterince yüksek dozda bulunan herhangi bir madde toksik olabilir" ifadelerini kullandı. Bu nedenle mikroplastiklerin vücut üzerindeki etkisinin büyük olasılıkla şu faktörlere bağlı olduğu düşünülüyor:
Yemeğinizdeki plastiği nasıl azaltabilirsiniz?
Mikroplastikler iltihaplanmayı, bağırsakları ve hormonları nasıl etkiliyor?
İltihaplanma, vücudun strese, doku hasarına ve hastalık yapıcı mikroorganizmalara karşı verdiği doğal bir tepki. Bazı araştırmalar, mikroplastiklerin de bu süreci tetikleyebileceğini öne sürüyor.
Araştırmacı Iman Zarei, aşırı iltihaplanmanın Alzheimer hastalığı ve kanser de dahil olmak üzere 100’den fazla hastalıkla ilişkilendirildiğini söyledi. Mikroplastiklerle kronik hastalıklar arasındaki ilişkide iltihaplanmanın doğrudan rol oynayıp oynamadığını söylemek zor. Ancak bunun mümkün olduğu düşünülüyor. Boyun atardamarlarındaki plaklarda daha fazla mikroplastik veya nanoplastik bulunan kişilerin kalp krizi veya felç geçirme riskinin yaklaşık beş kat daha yüksek olabileceği belirtiliyor. İltihaplanma bu ilişkide rol oynayan faktörlerden biri olabilir.
Gıda ve içecek ambalajlarında yaygın olarak kullanılan bir plastik türüne maruz kalmanın sağlıklı sindirim sürecini bozabileceği ve bağırsaklarda iltihaplanmayı artıran bakterilerin çoğalmasını teşvik edebileceği belirtiliyor. Mikroplastiklerin yüzeyindeki bazı kimyasallar da hormonların işleyişini bozabilir. Bu kimyasallar, hormonların uykuyu, iştahı ve vücuttaki hücreler arası sinyal iletişimini gerektiği gibi düzenlemesini engelleyebilir.
Mikroplastikler vücuttan atılabilir mi?
Neyse ki karşılaşılan her plastik parçacığı vücutta sonsuza kadar kalmıyor. İnsanlar mikroplastikleri büyük ölçüde yiyip içerek vücutlarına alıyor. Özellikle plastik kesme tahtalarından kaynaklananlar gibi daha büyük parçacıkların çoğu, kolondan doğrudan geçip gidiyor. Campen, mikroplastiklerin önemli bir bölümünün dışkı yoluyla vücuttan atıldığına inanmak için güçlü nedenler olduğunu belirtiyor.
Woodruff ise mikroplastiklerden kaynaklanan kimyasalların da “vücutta çok uzun süre kalmadığını; maruziyet sona erdiğinde vücuttaki seviyelerinin düşeceğini” söylüyor. Bu durum, plastik maruziyetini azaltmak için güçlü bir gerekçe oluşturuyor. Ancak plastik hayatın hemen her alanında bulunduğu için bundan tamamen kaçınmak oldukça zor. Öte yandan daha küçük parçacıklar vücuttan atılmayabilir. Nanoparçacıklar zaman zaman hücreler tarafından emilebilir ve vücutta kolayca hareket etmelerini sağlayan protein kılıfları oluşturabilir.
İlginizi çekebilir: Plastik yerine ne kullanılabilir?
Vücuttaki mikroplastiklerin etkileri azaltılabilir mi?
Mikroplastiklerden tamamen kaçınmak kolay olmadığı için araştırmacılar, bunların vücut üzerindeki etkilerini en aza indirmenin yollarını araştırıyor. Uzmanlar bu aşamada “bir şeyi gösterip ‘mikroplastiklerin tedavisi budur’ diyemeyiz” diyor. Bununla birlikte, bazı beslenme değişikliklerinin potansiyel olarak fayda sağlayabileceği düşünülüyor.
Antioksidanlar
Antioksidanlar, iltihaplanmayı azaltarak mikroplastiklerin vücut üzerindeki etkilerini hafifletmeye yardımcı olabilir. Özellikle antosiyanin adı verilen ve meyveler ile üzümler gibi mor ve mavi renkli besinlerde doğal olarak bulunan bir bitkisel bileşiğin, mikroplastiklerin üreme sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine karşı koruyucu olabileceği düşünülüyor.
Araştırmalar, antosiyaninlerin mikroplastiklere bağlı olarak ortaya çıkabilecek testosteron ve östrojen düzeylerindeki düşüşü ve sperm kalitesindeki bozulmayı azaltabileceğini öne sürüyor. Antosiyaninlerin ayrıca kan şekeri kontrolünün iyileştirilmesi, kalp sağlığına katkı sağlanması ve Alzheimer hastalığı riskinin azaltılmasıyla ilişkili olabileceği belirtiliyor.
Sağlıklı beslenin
Tek başına kusursuz bir çözüm olmasa da uzmanlar, sağlıklı bir vücudun mikroplastik maruziyetinin olası etkileriyle başa çıkmasının daha kolay olabileceği konusunda hemfikir. Bu nedenle sağlıklı bir kiloyu korumak ve kronik hastalıklarla ilişkili olan obeziteden kaçınmak önem taşıyor. Sağlıklı beslenmek mikroplastikler de dahil olmak üzere vücudun karşı karşıya kaldığı her türlü olumsuz etkene karşı direncini artırmaya yardımcı olmaktadır. Uzmanlar, şu besinleri içeren bir beslenme düzenini öneriyor:
Sebze, kuruyemiş ve tam tahıllar açısından zengin beslenme düzenleri aynı zamanda daha fazla lif içeriyor. Lif ise bağırsak mikrobiyomu için faydalı. Genel olarak Akdeniz diyeti gibi sağlıklı beslenme modelleri; tip 2 diyabetin daha düşük görülme sıklığı, sağlıklı hormon düzeyleri ve daha düşük iltihaplanma oranlarıyla ilişkilendiriliyor.
Kaynak: Kaitlin Sullivan ."Can You Detox From Microplastics? Here's What the Science Says". Şuradan alındı: https://www.health.com/microplastics-how-to-protect-your-health-11703195.
Mikroplastiklerin sağlığımıza zararları nelerdir?
Vücudumuzdaki toksinleri azaltmak için bir kılavuz
