Sıcak basmaları, uykusuz geceler ve vajinal kuruluk çoğu zaman yaşlanmanın doğal bir parçası olarak görülüp geçiştiriliyor. Ancak menopoz döneminde yaşanan bu rahatsız edici belirtiler görmezden gelinmemeli. Günlük yaşamı olumsuz etkilemelerinin yanı sıra, tedavi edilmeden bırakılmaları ilerleyen dönemde daha ciddi sorunlara yol açabilir.
Üreme endokrinolojisi uzmanı Lucky Sekhon: "Menopoz belirtileri, kadınların katlanmak zorunda olduğu bir durum olarak görülmemeli. Belirtiler yaşam kalitenizi, uykunuzu, ruh hâlinizi, iş performansınızı, ilişkilerinizi veya genel iyilik hâlinizi etkiliyorsa bir sağlık uzmanıyla görüşmek gerekir" açıklamasında bulundu. Uzmanlar, menopoza geçiş sürecinde ve menopoz sonrasında bu belirtiler 'normal' kabul edilse bile tıbbi destek alınmasını öneriyor.
Sıcak basması ve gece terlemeleri
Sıcak basması ve gece terlemesini içeren vazomotor belirtiler, kadınların yüzde 80’ine kadarını etkiliyor. Bu şikâyetler oldukça yaygın olduğu için birçok kadın, zamanla kendiliğinden geçeceğini düşünerek onları görmezden gelmeye çalışıyor.
Sekhon: "Birçok kişi bunları yalnızca rahatsızlık veren belirtiler olarak görüyor. Oysa kalıcı sıcak basmaları ve gece terlemeleri uyku düzeninin bozulması, stresin artması ve yaşam kalitesinin düşmesiyle ilişkilendiriliyor. Ayrıca kalp ve damar sağlığı açısından olumsuz göstergelerle de bağlantılı olabilir" ifadelerini kullandı.
Araştırmacılar, 23 binden fazla kadının belirtilerini ve sağlık sonuçlarını inceledi. Şiddetli sıcak basması ve gece terlemesi yaşayan kadınların, bu belirtileri yaşamayanlara kıyasla kalp ve damar hastalığı riskinin yaklaşık iki kat daha fazla olduğu görüldü. Bu durum, riskin yaklaşık her 100 kişide 1’den 2’ye çıkması anlamına geliyor.
22 yıl süren başka bir araştırmada ise menopoz döneminde vazomotor belirtileri daha sık yaşayan kadınlarda kalp krizi, inme ve kalp yetmezliği riskinin arttığı belirlendi. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı Sasha Hakman: "Bunun mekanizmasını henüz tam olarak anlayabilmiş değiliz. Ancak muhtemelen östrojen düzeylerindeki değişimlerin damarların işlevini ve kan basıncının düzenlenmesinde rol oynayan otonom sinir sistemini etkilemesiyle bağlantılı" açıklamasında bulundu. Şiddetli veya sık tekrarlayan sıcak basmaları ve gece terlemeleri yaşıyorsanız bir sağlık uzmanından destek almak, hem hızlı bir rahatlama sağlayabilir hem de yaş aldıkça kalp ve damar sağlığınızı korumaya yardımcı olabilir.
Bozulan uyku düzeni
Sıcak basması veya gece terlemesi yaşamıyor olsanız bile perimenopoz ve menopoz dönemindeki hormonal değişimler kaliteli uyumayı zorlaştırabilir. Kadınların tahminen yüzde 40 ila 69’u, perimenopoz ve menopoz döneminde geceleri sık sık uyanmak veya uyandıktan sonra yeniden uykuya dalmanın daha uzun sürmesi gibi uyku sorunlarında artış yaşıyor. Ancak yaygın olması, bu durumun zararsız olduğu anlamına gelmiyor.
Kronik uykusuzluk; insülin direnci, kilo alımı ve duygu durumu ile bilişsel belirtiler açısından artan risk gibi metabolik değişimlerle ilişkilidir. Yetersiz uyku yalnızca fiziksel sağlığı olumsuz etkilemekle kalmıyor; menopoz döneminde görülebilen beyin sisi, hafıza sorunları ve konsantrasyon güçlüğü gibi şikâyetlerin daha belirgin hâle gelmesine de yol açabiliyor. Bu durum günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyebiliyor. Bu dönemde uykuyu iyileştirmenin çözümü her zaman kolay olmayabilir. Gece yarısı sıcak basması nedeniyle uyanmanın yanı sıra, değişen hormon seviyeleri biyolojik saati de etkileyebilir. Ayrıca artan kaygı ve duygu durumu değişiklikleri uyku sorunlarını daha da ağırlaştırabilir.
Sabahları gün ışığı almak, egzersiz yapmak, akşamları rahatlatıcı bir rutin oluşturmak ve kafein tüketimini sınırlamak gibi yaşam tarzı değişiklikleri işe yaramıyorsa, bir sağlık uzmanının değerlendirmesi uykusuzluğun altında yatan nedenleri belirlemeye ve çözüm bulmaya yardımcı olabilir.
Menopoz döneminde hangi hormonal değişiklikler olur?
Vajinal kuruluk
Vajinal kuruluk hakkında doktorla konuşmak bazı kadınlar için rahatsız edici olabilir. Ancak bu şikâyete katlanmak, zamanla başka sorunların ortaya çıkmasına neden olabilir. Östrojen seviyelerinin azalması; vajina, vulva, mesane ve üretrada değişikliklere yol açar. Menopoz sonrası kadınların yaklaşık yarısı vajinal kuruluk, cinsel ilişki sırasında ağrı, sık idrara çıkma ve ani idrara çıkma ihtiyacı gibi rahatsız edici belirtiler bildiriyor.
Tedavi edilmediğinde bu belirtiler genellikle zamanla azalmak yerine kötüleşir. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarına, ani ve sık idrara çıkma ihtiyacına, ağrılı cinsel ilişkiye, yakınlıktan kaçınmaya ve duygusal iyilik hâli ile ilişkiler üzerinde önemli olumsuz etkilere yol açabilir. Uzmanlar, kadınların belirtiler ortaya çıkar çıkmaz tedavi seçeneklerini değerlendirmesini öneriyor. Araştırmalar da erken dönemde tedavi arayan kadınların, belirtilere uzun süre katlananlara kıyasla uzun vadede daha iyi sonuçlar elde ettiğini gösteriyor.
Menopoz belirtilerini yönetmek için uzman önerileri
Menopoz belirtilerini hafifletmenin en etkili yollarından biri, bir sağlık uzmanıyla birlikte çalışmak ve aşağıdaki stratejileri uygulamak olabilir:
Hareketli kalın
Kuvvet antrenmanı ve ağırlık taşıyan egzersizler hem metabolik sağlık hem de kemik sağlığı açısından büyük önem taşıyor. Bir derlemede, menopoz ve menopoz sonrası dönemde yapılan kuvvet antrenmanının; bacak ve pelvik taban kaslarının gücü, kemik yoğunluğu, metabolik sağlık, kalp hızı, kan basıncı ve sıcak basmalarındaki değişimler açısından diğer egzersiz türlerine veya hiç egzersiz yapmamaya kıyasla olumlu sonuçlarla ilişkili olduğu bulundu.
Belirtilerinizi takip edin
Uzmanlar, vücudunuzda neler olduğunu daha iyi anlamak ve sağlık uzmanınızla yapacağınız görüşmelere yardımcı olmak için bir belirti günlüğü tutmanızı öneriyor. Belirtilerin ne zaman ortaya çıktığını takip etmek, tetikleyicileri belirlemenize veya daha etkili bir tedavi planı oluşturmanıza yardımcı olabilir.
Besin değeri yüksek bir beslenme düzeni benimseyin
Bu dönemde genel sağlığınızı, kemik yoğunluğunuzu, metabolizmanızı ve enerji seviyenizi desteklemek için meyve, sebze, tam tahıllar ve kalsiyum içeren besinlerden zengin, dengeli bir beslenme düzeni uygulayın. Ayrıca ilave şeker tüketimini de sınırlandırın.
Stresi yönetin
Değişen hormonların neden olduğu duygu durumu ve kaygı sorunlarının yanı sıra, yaşamın bu döneminde karşılaşılan günlük stres kaynakları da daha yoğun hissedilebilir. Farkındalık çalışmaları, terapi, yoga, meditasyon veya diğer stres azaltma teknikleriyle stresi yönetebilirsiniz.
Uykuya öncelik verin
Hormonlar uyku düzeninizi olumsuz etkiliyor olsa da uykunuzu öncelikleriniz arasına alarak bu etkileri azaltmaya çalışabilirsiniz. Düzenli bir uyku programı oluşturmayı, yatak odasını serin tutmayı ve yatmadan önce ekran kullanımını sınırlandırmayı deneyebilirsiniz.
Uzmanların değerlendirmesi
Bazı menopoz belirtileri günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir ve tedavi edilmediğinde ilerleyen yıllarda sağlık sorunları riskini artırabilir. Menopoz doğal bir yaşam dönemi olsa da kalıcı belirtiler, kadınların herhangi bir destek almadan katlanmak zorunda olduğu sorunlar değildir.
Sağlıklı beslenmek, egzersiz yapmak, stresi yönetmek ve düzenli bir uyku rutini oluşturmak gibi yaşam tarzı değişiklikleri bu dönemde vücudu destekleyebilir. Ancak sıcak basması, gece terlemesi, uyku bozukluğu, vajinal kuruluk veya diğer genital ve idrar yollarıyla ilgili belirtiler yaşıyorsanız, tedavi seçenekleri hakkında bir sağlık uzmanıyla konuşmak hem bugün rahatlamanızı hem de gelecekte ortaya çıkabilecek sorunların önlenmesine yardımcı olabilir.
Kaynak: Kelsey Kunik. "3 Menopause Symptoms You Shouldn’t Ignore". Şuradan alındı: https://www.eatingwell.com/menopause-symptoms-you-shouldn-t-ignore-12094631.
Menopoz hakkında doğru bilinen yanlışlar
Menopoz inzivası: Kişisel bir yolculuk
