Doğum sonrası hüzün (baby blues) veya lohusa depresyonu, annelik yolculuğunun konuşulması gereken önemli gerçeklerinden. İstatistiklere göre yeni annelerin yaklaşık yüzde 15’i lohusa depresyonu ile mücadele ediyor. Bu durum mutsuzluk, kaygı ve yetersizlik hisleriyle kendini gösterse de, kişinin gerçeklikle bağı kopmuyor.
Ancak tıp dünyasının üzerinde hararetle tartıştığı, çok daha nadir ve çok daha ciddi bir tablo daha var: Lohusa (Postpartum) Psikozu.
Her 1000 doğumdan sadece 1 veya 2’sinde görülen bu durum, depresyonun aksine annenin halüsinasyonlar görmesine, gerçeklik algısını yitirmesine ve ani duygu durum değişimlerine neden olan acil bir tıbbi durum olarak tanımlanıyor.
Psikiyatri camiası tartışıyor: "Ayrı bir hastalık mı?"
Şu günlerde ABD psikiyatri dünyasının zirvesinde, bu hastalığın tanımı üzerine büyük bir tartışma yaşanıyor. Bir grup uzman, doğum sonrası psikozunun, doktorların "kutsal kitabı" sayılan ve sigorta sistemlerinden tedavi protokollerine kadar her şeyi belirleyen Tanısal ve Sayımsal Ruhsal Bozukluklar El Kitabı'na (DSM) ayrı bir başlık olarak girmesi için mücadele veriyor.
Mevcut sistemde bu durum genellikle "Bipolar Bozukluk" veya "Depresyon" başlıkları altında, "doğum başlangıçlı" gibi ek ifadelerle tanımlanıyor. Ancak uzmanlar, bu "gri alanın" yanlış teşhislere ve tedavide gecikmelere yol açtığını savunuyor.
New York Times yazdı: Emily'nin hikayesi neden önemli?
Bu akademik karmaşanın gerçek hayattaki bedelini en iyi anlatan örneklerden biri, New York Times'ın geniş bir makaleyle yer verdiği Emily Sliwinski'nin hikayesi.
Daha önce hiçbir ruh sağlığı sorunu yaşamamış olan Emily, ilk bebeğini kucağına alıp eve döndüğünde, her şeyin yolunda gitmesi bekleniyordu. Ancak kısa süre içinde zihni karanlık bir döngüye girdi. Uyuyamıyordu, düşünceleri bir yarış arabası gibi hızla akıyordu ve bir süre sonra köpeğinin kendisiyle konuştuğunu sanmaya başladı.
NYT'nin haberine göre Emily hastaneye başvurduğunda, doktorlar semptomlarını doğumla ilişkilendiremedi ve ona yanlış bir şekilde "şizofreni" teşhisi koydu. Emily'nin doğru şekilde “doğum sonrası psikozu” teşhisi alıp doğru tedaviye başlaması için ailesinin onu alanda uzman bir merkeze naklettirmesi ve günlerce süren bir kafa karışıklığı yaşaması gerekti.
Uzmanlara göre Emily’nin hikayesi, yaşanan akademik bilgi ve uygulama karmaşasının net bir özeti. Savunucular, eğer DSM kılavuzunda bu hastalık "Doğum Sonrası Psikozu" adıyla ayrı ve net bir şekilde yer alsaydı, acil servis doktorlarının durumu çok daha hızlı fark edebileceğini savunuyor.
Lohusa anneye destek olmanın yolları
"Mükemmel, iyinin düşmanıdır"
Tartışmanın bir tarafındaki DSM yetkilileri, yanlış bir sınıflandırmanın annelere zarar verebileceğinden endişe ederek temkinli yaklaşıyor. Ancak diğer tarafta yer alan ve yıllardır bu değişikliği savunan kadın sağlığı uzmanları, "mükemmel tanımı" beklemenin kadınlara zaman kaybettirdiğini düşünüyor.
Mount Sinai Kadın Ruh Sağlığı Merkezi Direktörü Dr. Veerle Bergink, "Kadın ruh sağlığı konusunda zaten çok gerideyiz. Mükemmeli aramak iyinin düşmanı haline geliyor" diyerek, bu durumun net bir kimliğe kavuşması gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlar uyarıyor: Ne zaman doktora başvurmalı?
Lohusa depresyonu ile lohusa psikozu arasındaki farkı bilmek hayat kurtarıcı olabilir. Uzmanlar, yeni annelerin ve yakınlarının şu belirtilere karşı dikkatli olmasını öneriyor:
Gerçeklikle bağın kopması: Olmayan sesler duymak (işitsel halüsinasyonlar) veya olmayan şeyler görmek.
Aşırı şüphecilik ve sanrılar: Bebeğe veya kendisine zarar geleceğine dair gerçekdışı, takıntılı inançlar.
Uyku ihtiyacının kaybolması: Bebek uyusa bile uyuyamamak, günlerce hiç uyumadan enerjik hissetmek.
Hızlı duygu geçişleri: Bir anda çok coşkulu ve enerjikken, dakikalar içinde derin bir depresyona sürüklenmek.
Zihin karmaşası: Konuşurken kelimeleri toparlayamamak, aşırı unutkanlık veya kafa karışıklığı.
Doğum sonrası psikozu nadir görülen ancak tedavi edilebilir bir durum, bu nedenle belirtiler ortaya çıktığında bu alanda uzman bir hekime danışmak hem annenin, hem de bebeğin sağlığı için çok önemli.
Referanslar
Postpartum Psychosis Dsm Diagnosis. https://www.nytimes.com/2026/01/20/health/postpartum-psychosis-dsm-diagnosis.html
Lohusalık dönemini kolaylaştıran şeyler
