Perimenopoz nedir?

Perimenopoz nedir? Belirtileri nelerdir ve perimenopozda olduğumuzu nasıl anlarız?

Perimenopoz, menopozdan önceki geçiş dönemidir. Yumurtalıkların östrojen ve progesteron üretimindeki dalgalanmalar nedeniyle adet döngüsü değişmeye başlar ve zamanla adetler seyrekleşerek sona yaklaşır.

Perimenopoz tek bir günde başlayan ya da belirli bir testle kesin olarak saptanan bir dönem değildir. Bazı kadınlarda ilk fark edilen değişiklik adet düzeninin bozulması olurken, bazı kadınlarda sıcak basması, uyku sorunları veya duygu durum değişiklikleri daha önce ortaya çıkabilir. Belirtilerin şiddeti ve ortaya çıkış sırası kişiden kişiye değişebilir.

İlginizi çekebilir: Görmezden gelmemeniz gereken 3 menopoz belirtisi

Perimenopoz hangi yaşlarda başlar?

Perimenopoz çoğunlukla 40'lı yaşlarda başlar. Bununla birlikte başlangıç yaşı herkes için aynı değildir; bazı kadınlarda 30'lu yaşların sonlarında, bazılarında ise 50'li yaşlarda başlayabilir. Menopoz geçişinin birkaç yıl sürmesi de oldukça yaygındır. Bu nedenle yalnızca yaşa bakarak "perimenopozdayım" ya da "henüz perimenopozda değilim" demek mümkün değildir. Adet döngüsünde meydana gelen değişiklikler ve eşlik eden belirtiler daha anlamlı ipuçları verir.

Perimenopozda olduğumuzu nasıl anlarız?

Perimenopozun en erken ve en belirgin işaretlerinden biri adet düzenindeki değişikliklerdir. Örneğin:

Ancak bu belirtilerin tek başına perimenopoz anlamına gelmediğini unutmamak gerekir. Tiroid hastalıkları, gebelik, bazı ilaçlar ve başka sağlık sorunları da adet düzensizliklerine veya benzer belirtilere yol açabilir. Bu nedenle yeni başlayan ya da günlük yaşamı etkileyen değişiklikleri bir sağlık profesyoneliyle değerlendirmek önemlidir.

Perimenopozu gösteren bir kan testi var mı?

Perimenopoz için herkesin yaptırabileceği ve sonucu kesin olarak "perimenopozdasınız" şeklinde yorumlanabilecek tek bir kan testi bulunmamaktadır. Bunun temel nedenlerinden biri, perimenopoz sırasında hormon düzeylerinin sabit kalmamasıdır. Östrojen ve diğer üreme hormonları dönem boyunca önemli dalgalanmalar gösterebildiği için tek bir ölçüm kişinin hangi aşamada olduğunu güvenilir biçimde göstermeyebilir. Bu nedenle hekim değerlendirmesinde yaş, adet döngüsündeki değişiklikler, belirtilerin ne zaman başladığı ve genel sağlık öyküsü birlikte ele alınır. Gerekli görüldüğünde başka sağlık sorunlarını dışlamak amacıyla bazı kan testleri de istenebilir.

Özellikle daha genç yaşlarda başlayan adet düzensizliklerinde veya belirtilerin başka bir sağlık sorunuyla ilişkili olabileceği düşünüldüğünde doktor değerlendirmesi önem kazanır.

Perimenopozun belirtileri nelerdir?

Perimenopoz herkeste aynı şekilde yaşanmaz. Bazı kadınlarda belirtiler hafif olabilir; bazı kadınlarda ise uyku, iş hayatı, ilişkiler veya günlük yaşam üzerinde belirgin bir etki yaratabilir.

1. Adet düzeninde değişiklik

Çoğu kadın için ilk fark edilen değişikliklerden biri adet döngüsüdür. Adetler daha sık veya daha seyrek gelebilir, kanama miktarı değişebilir ve bazı adetler atlanabilir.

Perimenopoz ilerledikçe adetler arasındaki süre genellikle açılmaya başlar ve sonunda adet tamamen sona erer.

2. Sıcak basması ve gece terlemesi

Sıcak basması, vücudun özellikle yüz, boyun ve göğüs bölgesinde aniden ısınmasıyla ortaya çıkabilir. Terleme ve ardından üşüme görülebilir. Gece ortaya çıkan sıcak basmaları gece terlemesine ve dolayısıyla uyku sorunlarına yol açabilir.

3. Uyku sorunları

Uykuya dalmakta zorlanma, gece sık uyanma veya sabah çok erken uyanma görülebilir. Gece terlemeleri uykuyu bölebilir; ancak uyku düzenindeki değişiklikler sıcak basması olmadan da ortaya çıkabilir.

4. Duygu durum değişiklikleri

Perimenopoz döneminde bazı kadınlar daha kolay öfkelenme, huzursuzluk, kaygı veya düşük ruh hali yaşayabilir. Hormonal değişikliklerin yanı sıra uykusuzluk ve yaşamın bu döneminde ortaya çıkabilen diğer stres kaynakları da ruh halini etkileyebilir.

5. Konsantrasyon ve hafıza sorunları

Bazı kadınlar bu dönemde kelime bulmakta zorlanma, unutkanlık veya konsantrasyonu sürdürmekte güçlük gibi değişiklikler fark edebilir. Halk arasında "beyin sisi" olarak adlandırılan bu durum menopoz geçişinde bildirilen belirtiler arasında yer alır.

6. Vajinal kuruluk ve cinsel değişiklikler

Östrojen düzeylerindeki değişimler vajinal dokularda kuruluk ve hassasiyete neden olabilir. Bunun sonucunda cinsel ilişki sırasında rahatsızlık veya ağrı yaşanabilir. Cinsel istekte azalma da bazı kadınlarda görülebilir.

7. Çarpıntı, baş ağrısı ve migren

Bazı kadınlarda kalp atışlarının daha hızlı veya daha belirgin hissedilmesi, baş ağrılarının ya da migren ataklarının değişmesi görülebilir. Yeni başlayan veya tekrarlayan çarpıntıların değerlendirilmesi önemlidir; her çarpıntı perimenopozla ilişkili olmayabilir. ([nhs.uk][4])

8. Eklem ve kas ağrıları

Eklem ve kaslarda ağrı veya sertlik de perimenopoz ve menopoz döneminde görülebilen belirtiler arasındadır.

9. Cilt ve saç değişiklikleri

Ciltte kuruluk ve kaşıntı, saçlarda incelme veya saç dökülmesi bazı kadınlarda görülebilir.

10. İdrar yolu ve mesane değişiklikleri

Daha sık idrara çıkma, gece idrara kalkma veya idrar kaçırma gibi idrar yolu belirtileri de menopoz geçişinde ortaya çıkabilir.

Perimenopoz belirtileri ne kadar sürer?

Perimenopozun süresi kişiden kişiye değişir. Menopoz geçişi birkaç yıl sürebilir ve belirtiler bu süreç boyunca değişebilir. Örneğin bir dönem sıcak basmaları ön plandayken daha sonra uyku sorunları, düşük ruh hali veya vajinal kuruluk gibi başka belirtiler daha belirgin hale gelebilir. Bu nedenle perimenopozu yalnızca "adetlerin tamamen kesilmesinden önceki birkaç ay" olarak düşünmemek gerekir. Menopoza geçiş, yıllara yayılabilen bir süreçtir.

Perimenopoz ile menopoz arasındaki fark nedir?

Perimenopoz, menopoza geçiş dönemidir. Menopoz ise geriye dönük olarak belirlenen bir dönüm noktasıdır.

Bir kadın 12 ay boyunca adet görmediğindebaşka bir neden bulunmaması halinde menopozda olduğu kabul edilir. Bu 12 aylık sürenin tamamlanmasından önceki dönem perimenopozdur. Menopozdan sonraki dönem ise postmenopoz olarak adlandırılır. Önemli bir ayrıntı ise şudur ki; perimenopoz sırasında yumurtlama tamamen sona ermiş olmayabilir. Dolayısıyla adetler düzensizleşse bile gebelik ihtimali devam eder.

Hangi durumlarda doktora başvurmalıdır?

Perimenopoz doğal bir yaşam süreci olsa da her belirtiyi otomatik olarak perimenopoza bağlamak doğru değildir. Özellikle;

bir sağlık profesyoneline başvurmanız gerekir.

Perimenopoz, kadın üreme sisteminin menopoz öncesindeki doğal geçiş dönemidir. En önemli ipuçlarından biri adet düzenindeki değişikliklerdir; ancak sıcak basması, gece terlemesi, uyku problemleri, ruh hali değişiklikleri, beyin sisi, vajinal kuruluk, cinsel istekte değişiklik, baş ağrısı, eklem ağrıları ve cilt-saç değişiklikleri gibi pek çok belirti de bu dönemde ortaya çıkabilir.

Perimenopozu anlamanın yolu yalnızca bir hormon testine bakmak değildir. Adet döngüsündeki değişiklikler, belirtilerin seyri, yaş ve kişinin genel sağlık durumu birlikte değerlendirilir.

Eylül: Perimenopoz Farkındalık Ayı

Menopoz ve öncesinde yaşanan perimenopoz dönemlerine dair farkındalık söz konusu olduğunda, dünyada öne çıkan iki tarih bulunuyor. Eylül Perimenopoz Farkındalık Ayı, Ekim ise Menopoz Farkındalık Ayı olarak kutlanıyor. Uluslararası tıp dünyası tarafından resmiyet kazandırılan Ekim Menopoz Farkındalık Ayı'ndan önce perimenopoza dair bir ayın ilan edilmesi, kadınların büyük bir kısmının perimenopoz (menopoza geçiş) belirtilerini tanımamakta zorlandığı ve doktor bilgilendirmelerinin yetersiz kalması ile ortaya çıkmıştır. Perry (perimenopoz odaklı küresel kadın platformu), National Menopause Foundation (Ulusal Menopoz Vakfı) ve Clue gibi dijital kadın sağlığı platformları, 2020'li yılların başında (özellikle 2023 itibarıyla) Eylül ayını perimenopoza özel bir farkındalık ayı olarak ilan etmiştir.

Kaynaklar:

National Institute on Aging. What Is Menopause. nia.nih.gov/health/menopause/what-menopause?.

Mayo Clinic. mayoclinic.org/diseases-conditions/perimenopause/symptoms-causes/syc-20354666.

Mayo Clinic. mayoclinic.org/diseases-conditions/perimenopause/diagnosis-treatment/drc-20354671.

NHS nhs.uk/conditions/menopause-and-perimenopause/what-are-menopause-and-perimenopause/.

NHS nhs.uk/conditions/menopause-and-perimenopause/symptoms/.

Healthline. healthline.com/health/menopause/early-signs-of-perimenopause.

Healthline. healthline.com/health/menopause/tests-diagnosis.

BEDEN

Adetler sürse de perimenopoz başlamış olabilir!