Narsisizm kelimesi, mitolojide kendi yansımasına aşık olan avcı Narkissos'un hikayesine dayanır. Ancak bu anlatıda genellikle arka planda kalan ve sesi kısılan bir başka kahraman daha vardır: Orman perisi Ekho. Mitolojide Ekho, tanrılar tarafından sadece başkalarının son sözlerini tekrar etmekle cezalandırılmış ve kendi sesini yitirmiştir.
Narkissos'a aşık olan Ekho, onun tarafından reddedildiğinde kendi sözlerini üretemediği için sadece onun aşk ilanlarını yinelemekle yetinmek zorunda kalmıştır. Psikologlar, narsisizmin gölgesinde kalan ve kendi sesini tamamen yitiren bu ilişki dinamiğini açıklamak için Ekho'nun adından yola çıkarak ekoizm kavramını kullanmaya başladı.
Kendine değer verme ve narsistlik
Sessizce yok olmak: Ekoistlerin ortak özellikleri
İlişki uzmanı Audrey Tang, ekoist bir bireyin kendine ait belirgin bir isteği veya hedefi olmadığını, genellikle hayatındaki daha baskın kişilerin düşüncelerini ve beklentilerini yansıttığını belirtiyor.
Ekoizmin klinik bir psikiyatrik tanı olmadığını vurgulayan Harvard Tıp Okulundan Craig Malkin ise bu durumun narsist olarak görünmeye karşı duyulan aşırı bir korku ve savunma mekanizması olduğunu söylüyor: “Ekoistler, hayata dair ne kadar az yer kaplarsam o kadar güvendeyim kuralını benimserler. Kendi insani ihtiyaçlarını dile getirmekten derin bir huzursuzluk duyarlar ve bencil olarak algılanmaktan ya da başkalarına yük olmaktan aşırı derecede çekinirler.”
Örneğin, çocukluk döneminde sınır çizmekte zorlanan, çatışmadan kaçınan ve her zaman başkalarının onayını kazanmaya çalışan yazar Miriam, ekoizmin getirdiği bu sessiz yükü uzun yıllar taşıdığını paylaşıyor. Miriam, kendi sınırlarını çizememenin ve sürekli başkalarını memnun etmeye çalışmanın zamanla insanı tüketen bir bakım veren tükenmişliği durumuna sürüklediğini anlatıyor.
Ekoizmi neler tetikliyor?
Uzmanlar, ekoizmin gelişmesinde hem genetik yatkınlıkların hem de erken yaşlardaki çevresel faktörlerin etkili olduğunu belirtiyor. Bu durumun ortaya çıkmasındaki temel nedenler şu şekilde sıralanıyor:
Hassas mizaç yapısı: Araştırmalar, ekoistik eğilim gösteren çocukların mizaç olarak daha hassas ve yüksek empati yeteneğine sahip olduğunu gösteriyor.
Narsist ebeveynler: En ufak bir eleştiride çöken veya öfkelenen narsist anne ya da babayla bağ kurabilmek isteyen çocuklar, hayatta kalabilmek için kendi isteklerini tamamen gömmeyi ve sadece ebeveynlerinin beklentilerini yansıtmayı öğreniyorlar.
Ekoist ebeveyn modelleri: Kendi ihtiyaçlarını dile getirmenin veya özel ilgi beklemenin çok kötü bir davranış olduğunu çocuklarına doğrudan ya da dolaylı olarak aşılayan ekoist ebeveynler de bu döngüyü sürdürüyor.
Romantik ilişkilerdeki koruma çabası: Psikolog Kerry McAvoy, ekoizmin narsist bir partnere sahip ilişkilerde de bir savunma mekanizması olarak kullanıldığını belirtiyor. Sevilmek ve fark edilmek isteyen ekoist, partnerinin ihtiyaçlarını kendi hayatının merkezine koyarak yaşasa da bu çaba genellikle narsistin sadece kendini görmesi nedeniyle başarısız oluyor. Sonuçta ekoist kişi ilişkide giderek daha görünmez ve duygusal olarak tükenmiş hissetmeye başlıyor.
Yankı olmaktan çıkıp kendi sesinizi bulma yolları
Ekoistik eğilimleri olan kişilerin kendilerini iyileştirmesi ve kendi hayatlarının öznesi olabilmesi için uzmanlar şu adımları öneriyor:
1. İyi insan olma tanımınızı yeniden değerlendirin: Audrey Tang, her zaman başkalarının dediklerini yapmanın ve asla yardım istememenin sağlıklı bir fedakarlık olmadığını vurguluyor. Sürekli kendinizi feda etmek, dışarıdan uyumlu görünse de aslında içinizde sinsi bir öfke ve kırgınlık birikmesine neden oluyor.
2. Kendinizi suçlama alışkanlığınızı sorgulayın: Kendinizi ne zaman istekleriniz için fazla duyarlı veya talepkar olmakla suçlasanız, durup düşünün. Craig Malkin, bu içsel eleştirinin aslında hayal kırıklığı yaşamaktan ve çatışmadan kaçınmak için kendinize yönelttiğiniz refleksif bir savunma olduğunu belirtiyor.
3. Kendi kimliğinizi keşfetmeye zaman ayırın: Kerry McAvoy, gün içinde sadece kendinize ait küçük zaman dilimleri yaratarak neleri sevip neleri sevmediğinizi keşfetmek için yeni aktiviteler denemenizi öneriyor. Bu süreç başta korkutucu ve tuhaf hissettirse de kendi sınırlarınızı fark etmek için hayati bir adımdır.
4. Sağlıklı öfkenin gücünden yararlanın: Adil olmayan ilişkiler karşısında hissettiğiniz öfke doğal bir tepkidir. Dr. Malkin, bu öfkeyi karşınızdakine doğrudan yansıtmasanız bile en azından varlığını hissetmenize izin vermenin, kendi sınırlarınızı koruma ve kendinizi savunma gücü sağlayacağını belirtiyor.
5. Uzman desteği almaktan kaçınmayın: Psikoterapist Donna Christina Savery, narsist bir partnerden veya ebeveynden uzaklaşılsa bile benzer ilişki kalıplarının tekrarlanma eğiliminde olduğunu söylüyor. Bu döngüyü kırmak ve sağlıklı ilişki modellerini öğrenmek için ekoizm konusunda deneyimli bir terapistle çalışmak büyük önem taşıyor.
Kaynak: "Are You An 'Echoist' Without Even Realizing It?". Şuradan alındı: https://www.huffpost.com/entry/are-you-an-echoist-without-even-realizing-goog_l_6a7e081fe4b0c90844003627.
Narsist bir ebeveyne sahip olmanın 10 etkisi
Bir narsistin zihninde olup bitenler
