Aşkın doğasında zaman zaman şüphe, sorgulama ve belirsizlik vardır. Ancak bazı durumlarda bu sorgulamalar, ilişkinin kendisini tüketen bir döngüye dönüşebilir. Son yıllarda daha sık konuşulan İlişki Takıntısı Bozukluğu (Relationship OCD – ROCD) tam da bu noktada devreye giriyor.
İlişki Takıntısı Bozukluğu (ROCD) nedir?
Uzmanlara göre ROCD, klasik obsesif kompulsif bozukluğun (OKB) ilişkilere odaklanan bir görünümüdür ve kişinin partnerine, hislerine ya da ilişkinin “doğruluğuna” dair yoğun, tekrarlayıcı şüpheler yaşamasıyla karakterize bir görünüme sahiptir. ROCD, istenmeden gelen ve yoğun kaygı yaratan düşünceler (obsesyonlar) ile bu kaygıyı azaltmak için yapılan zihinsel ya da davranışsal tekrarlar (kompulsiyonlar) etrafında şekillenir. Bu durumda kişi:
Uluslararası Obsesif Kompulsif Bozukluk Vakfı’na (IOCDF) göre bu düşünceler sıradan ilişki şüphelerinden farklıdır; çünkü yoğun, kontrol edilemez ve tekrar edicidir.
İlişki takıntılı kompulsif bozukluğu nasıl anlaşılır?
Her ilişki zaman zaman sorgulanır. Ancak ROCD’de bu sorgulama bir döngüye dönüşür. Yaygın belirtiler şunlardır:
Araştırmalar, bu belirtilerin sadece zihinsel kalmadığını; ilişki doyumunu düşürdüğünü ve yoğun stres yarattığını gösteriyor.
Partnerinizin "ilişki takıntılı" olduğunu nasıl anlarsınız?
ROCD sadece kişinin iç dünyasında yaşanmaz; ilişkiye de yansır. Partnerinizde şu davranışları fark edebilirsiniz:
Bu davranışlar çoğu zaman sevgisizlikten değil, kaygıyı kontrol etme çabasından kaynaklanır.
İlginizi çekebilir: İlişkilerde "Red Flag" (Kırmızı Çizgi) nedir?
İlişki takıntısı neden olur?
ROCD’nin tek bir nedeni yoktur ancak genel OKB’de olduğu gibi şu faktörler etkili olabilir:
Araştırmalar, stresli yaşam olaylarının bu tür düşünce döngülerini tetikleyebileceğini gösteriyor.
1. Düşünce / Gerçeklik ayrımını öğrenmek
ROCD’de zihniniz sürekli kaygı üreten düşünceler üretir. Bu düşüncelere inanmak yerine onları “sadece düşünce” olarak görmek önemli. Örnek: “Acaba onu gerçekten seviyor muyum?” düşüncesi geldiğinde, “Bu bir düşünce, gerçeklik değil” diyerek gözlemleyin. Günlük tutarak düşünceleri kaydetmek ve onları değerlendirmek, düşünce ile gerçek arasındaki farkı güçlendirir.
2. Sürekli güvence aramayı azaltmak
Partnerden veya başkalarından sürekli onay almak döngüyü güçlendirir. Bunun yerine kısa bir süreliğine güvence istememeyi deneyin ve kaygınızın geçmesini izleyin. Partnerin küçük hatalarını normal kabul edin; mükemmel ilişki beklentisi yerine gerçekçi beklentiler geliştirin.
3. Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP) Terapisi
Uzmanların en etkili gördüğü yöntemlerden biri ERP’dir. ERP, kaygı yaratan düşünce veya durumla yüzleşip, kompulsif tepkileri engellemeye yardımcı olmak için kullanılabilmektedir. Buna uygun bir yaklaşımı kendiniz geliştirmek için, örneğin, partnerinizin mesajına hemen yanıt alamadığınızda kaygıyı hissedin ama sürekli sorgulama veya onay istemekten kaçının. Bir uzmandan yardım almak ise en doğru yöntemdir; ERP, zamanla kaygının “patlayıcı” değil, yönetilebilir olduğunu öğretir.
4. İlişkiyi “Kusursuzluk” üzerinden değerlendirmemek
Hiçbir ilişki kusursuz değildir; ROCD bunu sürekli vurgular. Partnerinizin küçük kusurlarını büyütmek yerine, güçlü yönlerine odaklanın. “İlişkiyi mükemmel yapma” baskısını azaltmak, kaygıyı düşürür ve bağınızı güçlendirir.
5. Partnerin rolünü doğru anlamak
Partneriniz terapistiniz değildir; sizin kaygınızı sürekli düzeltmesi beklenmemelidir. Partnerinizin destekleyici bir rolü olmasını bekleyebilirsiniz ama kaygıyı tamamen çözmesini beklememeniz gerekir. Bu, sizin sorumluluğunuzdur. İlişkinizde sınırlar koymak ve açık iletişim kurmak, hem partner hem sizin için rahatlatıcıdır.
6. Kendi kaygınızı izleyin ve farkındalık geliştirin
Meditasyon, nefes egzersizleri veya farkındalık çalışmaları, kaygının artışını fark etmenizi sağlar. Kaygı geldiğinde “şu anda sadece kaygı hissediyorum, gerçek bir tehlike yok” diyerek kendinizi merkezleyin. Stres ve kaygıdan kurtulmak için bu yolları izleyin.
7. Dikkatinizi başka alanlara kaydırmak
ROCD çoğu zaman zihni tek bir konuya kilitler; dikkati yaymak ise bu döngüyü kırar. Hobiler, arkadaş ilişkileri, spor veya öğrenmek istediğiniz yeni bir beceri ile kaygıyı dağıtın.
8. Kendi içsel değerinizi güçlendirin
“Sevilmeye değer miyim?” gibi temel kaygılar ROCD döngüsünü besler. Kendinizi takdir etmek, olumlu özelliklerinizi fark etmek, özgüveni artırır ve ilişkinin sağlıklı kalmasına yardımcı olur.
9. Profesyonel destek almak
Psikolog veya psikiyatrist ile ROCD’ye özel terapi planı oluşturmak çok etkilidir. Özellikle kaygı çok yoğunsa, ilaç tedavisi ile terapi birlikte yürütülebilir. Bu değerlendirmeyi yapması için bir ruh sağlığı hastalıkları uzmanına başvurmanız en doğrusudur.
İlginizi çekebilir: Terapide hedef nasıl belirlenir?
Referanslar:
"International OCD Foundation | Relationship OCD". https://iocdf.org/expert-opinions/relationship-ocd/
"Obsessive-Compulsive Disorder (OCD): What It Is & Symptoms". https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9490-ocd-obsessive-compulsive-disorder
"Relationship Obsessive–Compulsive Disorder: Interference, Symptoms, and Maladaptive Beliefs - PMC". https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4834420/
"Obsessive-compulsive disorder (OCD) - Symptoms and causes - Mayo Clinic". https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/obsessive-compulsive-disorder/symptoms-causes/
Bağlanma tarzınız ilişkilerinizi etkiliyor
