DEHB'li çocuklar da diğer çocuklarla aynı duyguları yaşar ancak bu hisleri çok daha sık, yoğun ve uzun süreli hissederler. Duyguları yönetmeye yardımcı olan temel beyin mekanizmaları DEHB'den etkilendiği için, bu çocukların duygu yönetimi becerileri genellikle geriden gelir.
Peki, onların o fırtınalı iç dünyalarını sakinleştirmek için ne yapmalıyız? Dr. Caroline Buzanko'nun ebeveynler için geliştirdiği bu 3 aşamalı yaklaşım, ezberleri bozuyor.
Çözüm bilişsel beyinde değil, duygusal beyinde
Çocuklara duygularını yönetmeyi öğretmek için kullanılan birçok yöntem (örneğin; mantıklı düşünmelerini istemek) DEHB'li çocuklarda genellikle işe yaramaz. Çünkü bu çocuklar öfkelendiklerinde veya üzüldüklerinde, mantıklı düşünmeyi sağlayan bilişsel beyinleri hızla tükenir ve devre dışı kalır.
Dr. Buzanko, bunun yerine çok daha güçlü olan duygusal beyni kullanmamız gerektiğini vurguluyor. Bilişsel beynin aksine, duygusal beyin sınır tanımaz ve duygular kullanıldıkça daha da güçlenir. Negatif duyguları bastırmaya çalışmak yerine, pozitif duyguları teşvik etmek ve artırmak çok daha etkili bir stratejidir. DEHB'li çocuklarda işbirliğini ve empatiyi geliştiren en temel üç duygu ise minnettarlık, gurur ve şefkattir.
DEHB ile ilgili bilmeniz gereken her şey
İşte bu duyguları evde yeşertmenin pratik yolları:
1. Minnettarlığı (şükran duygusunu) geliştirin
Minnettarlık, çocukları anlık aşırı tepkilerden kurtarır ve sürekli "bir sonraki en iyi şeyi" arama dürtüsünü durdurur.
Görselleştirin: DEHB'li çocuklar görsel öğrenmeye yatkın oldukları için bir "şükür kavanozu" hazırlamak veya büyük bir kağıda, hayatlarında onlara destek olan kişilerin (aile, öğretmen, antrenör vb.) isimlerini yazdıkları bir "destek ağacı" çizmek çok işe yarar.
"Fark ettim" notları yazın: Bu çocuklar gün içinde sürekli eleştiri duyarlar. Onların olumlu bir davranışını gördüğünüzde el yazısıyla küçük bir "Bugün oyuncaklarını topladığını fark ettim, teşekkürler" notu bırakmak, paha biçilemez bir pozitif geri bildirimdir.
2. Gurur duygusunu inşa edin
Gurur, çocuğun kendini kontrol etmesini, çaba göstermesini ve zorluklar karşısında pes etmemesini sağlayan en güçlü motivasyon kaynağıdır.
Bir alanda uzman olmalarına izin verin: Konu ne olursa olsun (köpek gezdirmek, video oyunları veya banyo lavabosunu temizlemek), çocuğunuzun iyi olduğu bir şey bulun ve bu bilgisini sizinle paylaşması için fırsatlar yaratın. Kendi uzmanlık alanlarında karar almalarına izin verin.
Önemli görevler verin: Çocuğun aileye anlamlı bir şekilde katkıda bulunduğunu hissetmesi çok önemlidir. Tek başlarına çalışsalar bile, aile grubuna katkı sağladıklarını bildiklerinde zor görevlerin üzerinde çok daha uzun süre çalışabilirler.
3. Şefkat ve empatiyi öğretin
Şefkat, kaygı ve erteleme huyuyla başa çıkmaya yardımcı olurken işbirliğini artırır.
Ailenizi bir takım gibi görün: Birlikte bir çevre temizliği yapmak veya ortak bir hedefe doğru çalışmak aidiyet hissini artırır.
Kendi beyinlerini onlara anlatın: Çocuğunuza beyninin hala geliştiğini, uyku ve beslenmeyle onu nasıl güçlendirebileceğini anlatın. Böylece dikkati dağıldığında, "Ben aptalım" demek yerine "Beynim şu an koridordaki sese çok heyecanlandı, şimdi odaklanmak için ne yapmalıyım?" diye düşünebilir.
Öz şefkati vurgulayın: Aldıkları yoğun düzeltici uyarılar nedeniyle sıklıkla suçluluk ve utanç hisseden DEHB'li çocuklar için kendilerine şefkat göstermeleri hayati önem taşır. Herkesin güçlü ve zayıf yönleri olduğunu bilmek, hata yapmayı kabul etmelerini sağlar.
Çocuğunuzun hayatına bu üç duyguyu dahil etmek için farklı yollar deneyin. Gelişimin zaman aldığını unutmayın, bolca sabır ve odaklanmış pratikle çok daha sakin bir ev ortamı yaratabilirsiniz.
Kaynak: Caroline Buzanko. "The Key to ADHD Emotional Regulation? Cultivating Gratitude, Pride & Compassion". Şuradan alındı: https://www.additudemag.com/emotional-regulation-adhd-kids-strategies/.
Avcı toplayıcı atalarımız hiperaktif miydi?
DEHB ilacı kullanan çocuklara ne olur?
