Yeterli uyku almak, yaşam boyu sağlığın korunmasının temel unsurlarından biri olarak kabul ediliyor. Yeni bir araştırma ise ideal uyku süresinin 6,4 ila 7,8 saat arasında olduğunu ve bu sürenin altında ya da üstünde uyumanın biyolojik yaşlanmanın hızlanmasıyla ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor.
Araştırma ne gösteriyor?
Araştırmacılar, yaklaşık yarım milyon kişinin kendi bildirdiği uyku verilerini analiz etti ve bunları katılımcıların biyolojik yaşlarıyla karşılaştırdı. Biyolojik yaş, organların takvim yaşına kıyasla ne kadar hızlı veya yavaş yaşlandığını ifade ediyor. Araştırma sonuçlarına göre, gecede 6,4 ila 7,8 saat uyuyan kişilerde; beyin, karaciğer, akciğerler, bağışıklık sistemi, cilt, yağ dokusu ve pankreas gibi birçok organ sisteminde biyolojik yaşlanma en düşük seviyede görüldü.
Profesör Karen Lincoln: "Bu çalışma, çok az ya da çok fazla uyumanın biyolojik yaşlanmayı hızlandırabileceğini gösteriyor. Aynı zamanda uykunun sağlıklı yaşlanmanın temel taşlarından biri olduğunu da doğruluyor" ifadelerini kullandı.
Araştırmacılar ayrıca uyku süresi ile biyolojik yaşlanma arasında tutarlı bir "U şeklinde ilişki" tespit etti. Buna göre biyolojik yaşlanma orta seviyelerde en düşük düzeyde seyrederken, uyku süresi çok azaldığında veya çok arttığında yükseliyor.
Çalışmada, 6 saatin altındaki uyku süresi 'yetersiz uyku', 8 saatin üzerindeki süre ise 'aşırı uyku' olarak tanımlandı.
Hangi renk ışık uyumanıza yardımcı olur?
Çok az veya çok fazla uyumanın önemi nedir?
Kısa ve uzun uyku sürelerinin biyolojik açıdan farklı mekanizmalarla etkili olduğu belirtildi. Uzmanlar, kısa uyku süresinin; artan fizyolojik stres, yaygın iltihaplanma, bağışıklık sistemi düzensizlikleri ve metabolik bozulmalarla ilişkili olduğunu, bunun kalp-damar sistemi, metabolizma, kas-iskelet sistemi ve nöropsikiyatrik sağlık üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini ifade etti.
Uzun uyku süresinin ise daha çok depresyon ve bilişsel sorunlar gibi beyin ve ruh sağlığıyla ilişkili sonuçlarla bağlantılı göründüğünü belirten uzmanlar, bunun doğrudan yaşlanmayı hızlandıran bir etken olmaktan ziyade, vücudun mücadele ettiği altta yatan bir hastalığın göstergesi veya strese verilen uyumsal bir yanıt olabileceğini söyledi.
Uyku bilimci Joseph Dzierzewski ise; "Bulgular, uyku süresinin yalnızca bir yaşam tarzı tercihi olmadığını, aynı zamanda biyolojik bir sinyal olduğunu gösteriyor. Her iki yöndeki aşırı sapmalar, vücutta hızlanan yaşlanmayı yansıtabilir veya buna katkıda bulunabilir" açıklamasında bulundu.
Çalışmanın sınırlılıkları
Uzmanlar, araştırmanın önemli bir sınırlılığı olduğuna dikkat çekerek, çalışmanın katılımcılara yalnızca günde ortalama kaç saat uyuduklarını soran tek bir öz bildirim ölçümüne dayandığını belirtti.
Uyku sağlığının çok boyutlu bir konu; uyku düzenliliği, uykuya dalma süresi ve gece uyanmalarından sonra yeniden uyuyabilme gibi birçok farklı göstergenin de değerlendirilmesi gerekmektedir. Uyuduğunuz saat sayısı önemli olsa da bu tek başına uyku kalitesini ölçmez ve uyku sağlığının yalnızca bir bölümünü yansıtır.
Bu bulgular ne anlama geliyor?
Dzierzewski'ye göre araştırma sonuçları, Ulusal Uyku Vakfı'nın uzun süredir önerdiği uyku sürelerini biyolojik açıdan da destekliyor. Vakıf, çoğu yetişkin için gecede 7 ila 9 saat, ileri yaştaki yetişkinler için ise 7 ila 8 saat uyku öneriyor.
Dzierzewski, "Genel sağlık ve yaşam kalitesi açısından bu süreler hâlâ en doğru hedef olarak görülüyor. Ancak biyolojik yaşlanmayı yavaşlatmak özel bir hedefse, bu çalışma düzenli olarak 7 ila 8 saat uyumanın özellikle koruyucu olabileceğini gösteriyor" ifadesini kullandı.
Bununla birlikte Lincoln, herkesin uyku ihtiyacının farklı olduğunu ve en önemli göstergenin kişinin uyandığında nasıl hissettiği olduğunu vurguladı. Lincoln: "Eğer dinlenmiş, yenilenmiş ve enerjik hissederek uyanıyorsanız, saat 6,5 ya da 7,5 olmasına bakılmaksızın muhtemelen yeterince uyuyorsunuzdur. Ancak sürekli yorgun, zihinsel olarak bulanık ve düşük enerjili hissediyorsanız, uyku süreniz önerilen aralıkta olsa bile bu duruma dikkat etmelisiniz" açıklamasında bulundu.
Uyku sağlıklı yaşlanma için vazgeçilmezdir. Uyku sırasında beyin metabolik atıkları temizler, bağışıklık sistemi yeniden dengelenir ve organ sistemleri kendini onarır. Uyku kalitesi, nasıl ölçülürse ölçülsün sağlık açısından büyük önem taşır.
Kaynak: Mira Miller. "Research Shows Sleeping 6.4 to 7.8 Hours a Night May Help Slow Aging". Şuradan alındı: https://www.verywellhealth.com/sleeping-hours-and-aging-11978844.
Fazla uyumak beyne zarar veriyor olabilir
Uyku ile dinlenmek aynı şey değildir
