İçe dönük olmak ne demek diye düşündüğümüzde genellikle aklımıza düşünceli, kendi içine kapalı tipler gelebilir. Bilimsel literatürde ise içe dönük kişilik tipi çoğu zaman kişide bulunmayan özellikler üzerinden tanımlanıyor, yani girişken olmayan, hevesli olmayan insanlar genellikle içe dönük olarak tanıamlanıyor. Psikoloji Profesörü Jonathan Cheek ve ekibi, hem popüler kültürdeki hem de psikolojideki bu tek tip içe dönük etiketinin insanları tanımlamakta yetersiz kaldığını savunuyor.
Araştırmacılar, içe dönüklüğün aslında dört farklı tonu olduğunu (Sosyal, Düşünen, Kaygılı ve Temkinli - İngilizce baş harfleriyle STAR) belirledi. Üstelik pek çok insan, bu tiplerden sadece birine değil, birkaçının karışımına sahip olabiliyor. İşte uzmanların gözünden 4 farklı içe dönük tipi ve bu özelliklerinizi avantaja çevirmenin yolları:
1. Sosyal İçe Dönükler
“İçe dönük” dendiğinde akla ilk gelen profil genellikle budur. Sosyal içe dönüklerin illa utangaç olmaları gerekmez; sadece büyük kalabalıklar yerine küçük, güvendikleri insanlardan oluşan arkadaş gruplarını veya yalnız kalmayı tercih ederler. Sosyal ortamlarda eğlenseler bile bu durum enerjilerini tüketir ve sonrasında yeniden “şarj olmak” için yalnız kalmaya ihtiyaç duyarlar. Yalnız yaptıkları aktivitelerden keyif alırlar ve tek başlarınayken asla yalnız hissetmezler.
Uzmanların sosyal içe dönükler için tavsiyesi şöyle: Yalnızlık ihtiyacınız bir kusur değil, gücünüzdür. Sizi tüketecek kadar kalabalık etkinliklere “hayır” demekten çekinmeyin. Sosyalleştiğiniz günlerin ardına mutlaka kendinizi dinleyeceğiniz bir dinlenme zamanı planlayın.
2. Düşünen İçe Dönükler
Düşünen içe dönükler, zamanlarının çoğunu kendi zihinlerinde geçirirler. Son derece iç gözlemci, yaratıcı ve hayalperesttirler. Bulmaca çözmek, kitap okumak, yazı yazmak gibi zihni çalıştıran yaratıcı ve tek kişilik aktivitelerde kendilerini bulurlar. Bazen hızlı tempolu tartışmalar onlara bunaltıcı gelebilir ve sohbet esnasında aniden kendi düşüncelerine dalıp gittiklerini fark edebilirler.
Düşünen içe dönük tipine daha yatkın kişiler için uzmanlar, “içe dönüklüğünüzü besleyen bu zihinsel molalara ihtiyacınız olduğu için kimseden özür dilemeyin. Hayal gücünüz sizin en büyük hediyenizdir. Yarattığınız bu değerli fikirleri dış dünyayla paylaşmaktan korkmayın; insanlar bu derinliği sandığınızdan çok daha fazla takdir edecektir” diyor.
Hem sosyal hem içe dönük olabilirsiniz
3. Kaygılı İçe Dönükler
Sosyal ortamlara girmeden önce veya girdiklerinde yoğun bir gerginlik hisseden gruptur. Utanç duymaktan veya yargılanmaktan korktukları için özellikle aşina olmadıkları sosyal etkileşimlerden kaçınırlar. Belki de en belirgin özellikleri, geçmişteki etkileşimleri zihinlerinde tekrar tekrar canlandırıp “Acaba orada öyle demekle hata mı ettim? diyerek her adımlarını aşırı analiz etmeleridir.
Zihniniz bazen aşırıya kaçsa da aslında sadece sizi korumaya çalışıyor. Yeni bir ortama gireceğiniz zaman yanınıza güvendiğiniz bir arkadaşınızı alarak kendinizi yavaş yavaş sosyalliğe maruz bırakın. Unutmayın; insanlar sizi sizin kendinizi yargıladığınız kadar sert yargılamıyor. Eğer bu durum hayatınızı çok zorlaştırıyorsa, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) gibi yöntemlerle profesyonel destek alarak düşüncelerinizi yeniden çerçeveleyebilirsiniz.
4. Temkinli (Kendini Tutan) İçe Dönükler
Temkinli içe dönükler, anlık kararlardan ve sürprizlerden hiç hoşlanmazlar. Bir gruba veya ortama dahil olmadan önce kenardan gözlem yapmayı tercih ederler. İnsanlara ısınmaları biraz zaman alır ve aniden "spot ışıklarının" kendilerine çevrilmesi onları rahatsız eder. Karar vermeden önce mutlaka enine boyuna düşünür, planlı etkinlikleri ve öngörülebilir rutinleri severler.
Sizin hızınız da en az diğer insanlarınki kadar geçerli ve değerlidir. Karar vermeden önce her şeyi tartma isteğiniz aslında büyük bir avantajdır. Etrafınızı bu düşünceli yapınızı takdir eden ve sizi hızlı kararlar vermeye zorlamayan insanlarla çevreleyin. İhtiyaç duyduğunuz hazırlık süresini çevrenizle açıkça paylaşın.
İçe dönük olmak, düzeltilmesi gereken bir hata değildir. Sürekli en gürültülü veya en meşgul olmanın yüceltildiği bir dünyada; içe dönüklerin derin düşünme becerileri, empati yetenekleri ve mükemmel dinleyicilikleri bize durgunluğun, sadeliğin ve derinliğin gücünü hatırlatır.
Kaynaklar: Ashley Broadwater. "There Are 4 Types Of Introverts. Which One Are You?". Şuradan alındı: https://www.huffpost.com/entry/there-are-4-types-of-introverts-which-one-are-you-goog_l_69e0d166e4b023b635da5881.
"Wellesley Researchers Say There Are 4 Shades of Introversion". Şuradan alındı: https://www.wellesley.edu/news/wellesley-researchers-say-there-are-4-shades-of-introversion.
İçe dönük-dışa dönük ilişkisi imkansız mı?
Yeni kişilik tipi: Otrovert
