Moringa’nın Antik Mısır döneminde suyu arıtmak için kullanıldığı düşünülüyor. Binlerce yıllık bu arıtma tekniği, Avrupa’nın mikroplastiklerle kirlenmiş içme suyuna çözüm olabilir. Yakın tarihli bir araştırmada, 'mucize ağaç' olarak bilinen moringa ağacının tohumlarının, en zararlı plastik türlerinden biri olan eski PVC mikroplastiklerini filtrelemede kimyasal muadillerine eşit hatta daha üstün performans gösterdiği bulundu. Bu bulgular, arıtma tesisleri için daha çevreci bir alternatifin önünü açabilir.
Araç lastikleri, boyalar, tekstiller ve parçalanmış plastik ambalajlardan yayılan minik plastik parçacıklar, onlarca yıldır küresel su sistemlerinde birikiyor ve sessiz ama büyüyen bir sağlık riski oluşturuyor. 2024 yılında Avrupa Birliği, içme suyundaki mikroplastiklere yönelik izleme protokollerini sıkılaştırdı. Ancak geçen yıl araştırmacılar, bağırsaklardan geçerek kana ve organlara ulaşma ihtimali daha yüksek olan bu küçük parçacıkların gözden kaçıyor olabileceği uyarısında bulundu.
Moringa’nın arıtma amacıyla kullanımı hem kadim hem de yenilikçi: Antik Mısır döneminde bakterileri gidermek ve suyun bulanıklığını azaltmak için kullanıldığı düşünülüyor. Hızlı büyümesi, kuraklığa dayanıklılığı ve düşük su ihtiyacı sayesinde bu çok yıllık bitki minimum girdi gerektirir. Aynı zamanda karbon yutağı görevi görür, kurak ve bozulmuş topraklarda gelişir ve biyolojik çeşitliliği destekler. Yetersiz beslenme ve hastalıkların tedavisinden su arıtmaya ve yaşlanma karşıtı ürünlere kadar geniş kullanım alanı nedeniyle moringa, 'mucize ağaç' lakabını almıştır.
Mikroplastiklerin sağlığımıza zararları nelerdir?
Mikroplastikler ve arıtma yöntemleri neden tehlikelidir?
Mikroplastiklerin kanser, kalp krizi ve üreme sorunlarıyla ilişkilendirilebilen doğrudan sağlık etkilerinin ötesinde, beş milimetreden küçük bu parçacıklar diğer tehlikeli kirleticileri emip taşıyabilir ve ekosistemler ile besin zinciri boyunca yayabilir. Günümüzde Avrupa ülkeleri, atık sudan mikroplastikleri uzaklaştırmak için hem fiziksel hem de kimyasal yöntemler kullanmaktadır.
Genellikle “şap” olarak bilinen alüminyum sülfat, su arıtımında yaygın kullanılan inorganik bir tuzdur. Koagülant olarak görev yaparak mikroplastikleri ve diğer kirleticileri bir araya getirir ve uzaklaştırılmalarını sağlar. Ancak etkili olmasına rağmen, hatalı kullanımı suyun alüminyum seviyesini artırabilir ve bu durum Alzheimer hastalığı dahil olmak üzere potansiyel nörolojik rahatsızlıklarla ilişkilendirilmiştir.
Alüminyum sülfat ayrıca arıtma sürecinde büyük miktarda çamur üretir. Bu atığın yönetimi ve bertarafı zordur; genellikle depolama alanlarına gönderilir ve burada toprağa ve su yollarına toksin sızdırabilir. Bunun yanında üretimi de çevreye zararlıdır. Avustralya, Brezilya, Gine, Guyana ve Jamaika gibi tropikal bölgelerde boksit madenciliği yapılmasını gerektirir; bu da ormansızlaşmaya ve habitat kaybına yol açabilir. Ham maddelerin işlenmesi ise yüksek enerji tüketir ve iklimi ısıtan emisyonlar açığa çıkarır.
“Mucize ağaç” tohumları sudaki mikroplastiklerin %98’ini temizleyebilir
Yayımlanan son çalışma, moringanın bitki temelli ve toksik olmayan bir alternatif olarak potansiyelini ortaya koyuyor. Çalışmada alüminyum sülfat ile moringa bazlı tuz özütü karşılaştırıldı. Her iki koagülant da mikroplastik parçacıkların birbirini itmesine neden olan negatif elektrik yükünü nötralize ederek çalışır. Bu yük ortadan kalktığında parçacıklar bir araya gelerek 'flok' adı verilen daha büyük kümeler oluşturur ve kum filtreleriyle tutulabilir.
Hem alüminyum sülfat hem de moringa, sudaki PVC parçacıklarının %98’inden fazlasını başarıyla giderdi. Moringa, daha geniş bir pH aralığında daha tutarlı sonuçlar verdi. Parçacıkların boyutu yaklaşık 15 mikrometreydi; bu da standart filtrelerden geçebilecek kadar küçük oldukları anlamına geliyor. Moringanın hem hat içi filtrasyonda hem de doğrudan filtrasyonda etkili olduğu görüldü. Bu durum, pıhtılaştırma (flokülasyon) sürecine olan ihtiyacı azaltarak maliyet ve enerji tasarrufu sağlayabilir.
Araştırmacıların daha fazla inceleme gerektirdiğini belirttiği bir dezavantaj ise işlem sırasında çözünmüş organik karbon salınımı olması. Bu durum, sonraki arıtma aşamalarını zorlaştırabilir. Ayrıca moringanın büyük ölçekli kullanımda etkinliği de henüz test edilmelidir.
Kaynak: Angela Symons. "‘Miracle tree’ removes 98% of microplastics from drinking water, outperforming chemical alternatives". Şuradan alındı: https://www.euronews.com/2026/04/21/miracle-tree-removes-98-of-microplastics-from-drinking-water-outperforming-chemical-altern.
Yemeğinizdeki plastiği nasıl azaltabilirsiniz?
Mikroplastik tehlikesi: Sebzeler de risk altında
