Evcil hayvanların sahiplerine her zaman duygusal destek sunduğunu düşünmek doğal olabilir. Ancak bu konuda güçlü bilimsel kanıtların sanıldığı kadar fazla olmadığı görülüyor. Evcil hayvanların insan sağlığı için faydalı olduğu genel kabul görse de, araştırma sonuçları oldukça çelişkili. Bilimsel çalışmalar incelendiğinde, bir evcil hayvanla yaşamanın hem fiziksel hem de ruhsal sağlık üzerinde olumlu ve olumsuz etkiler yaratabildiği görülüyor.
Yeni bir çalışma, dünyanın en yaygın evcil hayvanları olan kedi ve köpek sahiplerinden toplanan verileri analiz ederek konuya yeni bir bakış açısı kazandırdı. Araştırmacılar, kedi ve köpeklerin sağlık üzerindeki etkilerinde belirgin farklılıklar tespit etti. Özellikle bir durumda kedi sahibi olmanın olumsuz bir etkisi olduğu görüldü. Anlık olarak stresli hissettiklerini bildiren katılımcılarda, kedileriyle daha yoğun etkileşim kurmanın stres duygularını hafifletmek yerine artırdığı gözlemlendi.
Psikolog Mayke Janssens: "Her iki türle kurulan etkileşimin de olumsuz duygulara karşı bir tampon görevi görmediğini gördük. Hatta kedilerde, daha yoğun etkileşim düzeyinin sahiplerde stres ile olumsuz duygular arasındaki ilişkiyi güçlendirdiğini gözlemledik” açıklamasında bulundu.
Kedi sahiplenmeden önce bilmeniz gereken şeyler var!
Çalışmaya yalnızca kedi, yalnızca köpek ya da her ikisine de sahip olan toplam 188 kişi katıldı. Araştırmacılar, katılımcıların telefonlarına gün içinde birkaç kez veri toplama uygulaması üzerinden bildirim gönderdi. Katılımcılardan ruh halleri, stres seviyeleri ve evcil hayvanlarıyla ne ölçüde etkileşimde bulunduklarına dair kısa değerlendirmeler yapmaları istendi.
Bu yöntem bilimsel olarak “ekolojik anlık değerlendirme” (Ecological Momentary Assessment - EMA) olarak adlandırılıyor. Sonuçlar, kedilerle kurulan yoğun etkileşimin sahiplerin stres duygularını artırabildiğini gösterirken, köpeklerin de her zaman stres azaltıcı bir etki yaratmadığını ortaya koydu.
Janssens: "Bulgularımız, evcil hayvanlarla etkileşimin anlık duygusal iyilik haline katkıda bulunmasının temel mekanizmasının stresi azaltmak olmadığını gösteriyor” ifadesini kullandı.
İstatistiksel açıdan değerlendirildiğinde, köpeklerle etkileşimin stres üzerinde ne olumlu ne de olumsuz anlamlı bir etkisi tespit edildi.
Psikolog Sanne Peeters ise şu değerlendirmeyi yaptı: "Bunun olası açıklamalarından biri, kedilerle etkileşimin genellikle daha pasif ve daha az talepkâr olmasıdır. Bu nedenle yoğun etkileşim daha güçlü duygusal tepkiler uyandırabilir. Ancak bu durum, kişinin stresli anlarda ihtiyaç duyduğu destekle örtüşmeyebilir."
Araştırma, genel ruh hali açısından ise evcil hayvan sahipleri için daha olumlu sonuçlar ortaya koydu. Hem kedilerle hem de köpeklerle vakit geçirmenin olumlu duyguları artırdığı ve olumsuz duyguları azalttığı belirlendi. Bu durum, evcil hayvanların genel anlamda ruh sağlığı ve yaşam kalitesine katkı sağlayabileceğini, ancak stresli anlarda doğrudan bir rahatlama mekanizması olarak çalışmadığını düşündürüyor.
Araştırmacılar, gelecekte yapılacak çalışmaların bu ilişkilerin nedenlerini daha ayrıntılı inceleyebileceğini ve farklı etkileşim türlerine odaklanabileceğini belirtiyor. Bu çalışmada yalnızca etkileşimin yoğunluğu değerlendirildi. Etkileşimin olumlu mu (örneğin; sevme veya sarılma), yoksa olumsuz mu (örneğin; kediyi istemediği halde yıkamaya çalışmak) olduğu dikkate alınmadı.
Janssens: "Evcil hayvanlarla etkileşimin iyi oluş üzerindeki olumlu etkileri gerçek görünüyor. Ancak bu etkiler, hayvanların stres ortaya çıktığı anda insanların stresle daha iyi başa çıkmasını sağlamasından kaynaklanmıyor. Evcil hayvanla daha yoğun etkileşim kurmak, hayvanın yalnızca yanında bulunmasının sağlayabileceği faydaların ötesinde ek duygusal yararlar sunmadı” ifadelerini kullandı.
Araştırmada binlerce veri noktası analiz edilmiş olsa da, kedi sahiplerinin sayısının köpek sahiplerine kıyasla daha düşük olması sonuçları bir miktar etkilemiş olabilir. Her bilimsel çalışmada olduğu gibi, bu bulguların da daha geniş araştırma literatürü içinde değerlendirilmesi gerekiyor. Örneğin; bazı çalışmalar, evcil hayvan sahipliğinin ileri yaşlarda bilişsel gerilemeyi ve hafıza sorunlarını azaltabileceğini öne sürüyor.
Bu araştırmanın ortaya koyduğu tablo ise kedilerin ve köpeklerin insanların ruh halini iyileştirebildiği, ancak bunun anlık stresi azaltmak anlamına gelmediği yönünde. Peeters: "Bir türün diğerinden daha iyi bir evcil hayvan olduğunu söyleyemem. Bunun yerine, asıl belirleyici unsurun sahibin kişiliği ve tercihleri olduğunu düşünüyorum” ifadesini kullandı.
Araştırmanın temel sonucu ise şu şekilde özetlenebilir: "Köpekler ve kedilerle etkileşim kurmak, genel olarak benzer düzeyde duygusal faydalar sağlıyor."
Kaynak: David Nield. "Your Cat May Not Ease Stress The Way You Think, Study Finds". Şuradan alındı: https://www.sciencealert.com/your-cat-may-not-ease-stress-the-way-you-think-study-finds.
Kedinizin karakteri nasıl şekilleniyor?
Bir kadınla bir kedi arasındaki 15 benzerlik
