Birçok ruhsal şifalanma uygulaması aynı şeyi teşvik eder. Bir şeyler yapmanın ötesinde ‘olma’ haline geçme, akışa karışma ve serbest kalma. Kabullenir ve kontrolü gevşetirseniz, mutluluk kapasiteniz büyük ölçüde artabilir. Çoğu için zorluk, yaşamın acı verici olduğu durumlarda, bu kabulünün nasıl uygulanacağıdır. Duygulara, özellikle zor olanlara, tahammül etmekse keyif duygusuna giden bir yol açabilir.
Acı ve zevk arasındaki simbiyotik ilişkiyi anlamak, tüm duyguları tolere etmenize ve kucaklamanıza yardımcı olabilir. Bu, anlık zevkleri ve uzun vadede mutluluğu deneyimleme kapasitenizi geliştirmenin anahtarıdır.
Acı ve zevk arasındaki ilişki
Sezgilere aykırı bir şekilde hazzı deneyimlemeyi sağlayan şeyin ne olduğuna dair anlayışın çoğu, acı üzerine yapılan daha kapsamlı araştırmalardan geliyor. Beyindeki zevk bağıntılarını daha yakından incelediğimizde, zevk ve acı yollarının iç içe geçmiş olduğunu keşfediyoruz.
Zevk ve acı arasındaki bu birbirine bağlı ilişki, aslında hayatta kalma ağımızın bir parçası ve insan, ikisini de içgüdüsel olarak hissetmek için tasarlanmış bir makine gibidir. Beyinde birbirine bağlı olan zevk ve acı, dikkatimizi çeken sinyaller olarak işlev görür ve bizi olaylara ihtiyaçlarımızı karşılamak, olası zararlardan kaçınmak için hareket etmeye sevk eder. Bu sinyaller kesintiye uğradığında, kendinizi depresif, savunmasız, endişeli ve keyifsiz hissedebilirsiniz, tüm bunlar, tatmin edici zevk hissedememe olan ‘anhedoni’ semptomlarıdır. Acı verici duygulardan kaçındığınızda, neşe için çok az kapasiteyle duygusal olarak körleşebiliriz.
Tüm memeliler, ağrılı uyaranları almak ve ağrı giderici kimyasallar salarak yanıt vermek için tasarlanmış yerleşik ağrı yollarına sahiptir. Bu yerleşik ağrı önleyici mekanizmalar, kendinizi iyi hissetmenizi sağlayan önemli iç hormonları (endorfinler ve enkefalinler) serbest bırakan beyin bölgelerini uyarır. Ağrı, beyne giden kendi doğrudan hattıyla size savaşmanızı, kaçmanızı veya donmanızı işaret eden, hayatta kalma bilgisi işlevi görür. Bu kablolu ağrı giderme mekanizmaları, dahili olarak üretilen zevk kimyasallarının kaynağıdır.
Genital uyarılma ve orgazm da bu "ağrı devrelerini" etkinleştirir. Ağrı-zevk yolunun bu gözlemlenen aktivasyonu, genital uyarımın ağrı giderici etkilerinin biyolojik köklerinin açık kanıtını sağlar. Gerçekten de bu, endorfin gibi hormonların aksi takdirde daha da acı verici olabilecek şeyleri tamponlamak için belirli nörokimyasallar salındığında doğum sırasında ağrıyı düzenlemeye yardımcı olmasının bir yoludur.
Acı ve Haz... Hangisine koşup hangisinden kaçıyorduk!
Acıdan kaçmak mümkün mü?
Acı ve zevk arasındaki bu bağlantıyı daha da kötüleştiren şey, olumsuz duyguların herhangi bir ölçüsüne tahammül etmekte zorluk çekmemizdir. Ağrının ilk belirtisinde bir ağrı kesici içen modern insan, duygusal rahatsızlığın ilk belirtisinde, bir antidepresan almaya teşvik edilir. Aslında kültür, insana hiçbir şeyi çok fazla hissetmemeyi telkin eder. İronik bir şekilde, acı ve rahatsızlık hakkındaki bu tutum, zevki nasıl deneyimlediğimiz hakkında derin bir yanlış kanıya işaret eder.
Acıdan kaçındığımızda, zevkten de kaçınmayı öğreniriz. Fiziksel olduğu kadar duygusal olarak da kapanırız Örneğin, bir evcil hayvanımızı kaybedip yasını tutsak da, çoğu insan sonunda başka bir evcil hayvanı ister. Acıya tahammülü olmayan kişiler, başka bir evcil hayvan beslemeyi reddederek bu duygulardan tamamen kaçınırlar.
Yaşamdan tekrar keyif almak
Her zaman zevk arama moduna hapsolmuşsanız ve rahatsızlıktan veya duygusal acıdan kaçınmaya çalışıyorsanız, sonuç, zevk deneyiminizin de seyrelmesi ve uyuşması olacaktır. Yani beyninizi ve vücudunuzu dengede tutabilmek için hem acıyı hem de hazzı hissetmeniz gerekir.
Zihindeki düşüncelere eşlik eden vücuttaki duyumları fark etme, deneyimleme ve tolere etme yeteneğini bütünlüğü ve esenliği güçlendirmek için kritik öneme sahiptir. Bazen düşüncelerimiz ve yorumlarımız, çabalarımız ve beklentilerimizde o kadar çok takılırız ki, bedende gerçekten olup bitenlerin çok azını kaydederiz. Vücudumuzla ilgilendiğimizde, ne olduğunu takdir etmek yerine, onun farklı olmasını istemeye kendimizi kaptırırız. Vücuttan gelen sinyaller kesintiye uğradığında ise sonuç tam bir yokluktur. Tepki yok, hayal gücünde kıpırdanma yok, karıncalanma yok, arzu yok. Bu, insanların çoğunun zevk alma kapasitelerini kaybetmiş olarak kendilerini içinde buldukları bir durumdur.
Bu durumu tersine çevirmek, ilerlemek için kendinizi hayata kaptırmanız gerekir. Size verilen, sahip olduğunuz şeye odaklanın, korktuğunuz ne varsa kaçmayı bırakın, yüzleşin ve özgürleşin. Bunu sağlamak için bazı araçlar kullanabilirsiniz. Temel duygularınızı öğrenmek, bedendeki duyumları tanımlamak ve onları merak, hoşgörü ve kendini sevme ile bilinçli olarak o anda daha tam olarak deneyimlemek, zevk veren duyguların sıklığını arttırabilir. Hissetmek, yaşamanın ayrılamaz bir parçası olarak kalır.
Referans: “Neuroscience Hacks: The Healing Power of Pleasure”. Nan J. Wise. Şuradan alındı: https://www.psychologytoday.com/us/blog/why-good-sex-matters/202301/neuroscience-hacks-the-healing-power-of-pleasure (06.01.2023).
Duygular nasıl oluşuyor?
Duygular hakikatin kapısını açan anahtardır
