Yeni bir araştırma, oyun oynamayı da içeren basit bir dijital müdahalenin, travmaya ilişkin istemsiz anıların yalnızca bir ay içinde büyük ölçüde azalma sağladığını ve altı ayın sonunda belirtilerin tamamen ortadan kalkmasına kadar etkili olabildiğini ortaya koydu.
Tedavinin, genel olarak travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirtilerini azaltmada da son derece etkili olduğu görüldü. Bulgular, işleri nedeniyle travmaya maruz kalan sağlık çalışanlarının katıldığı randomize kontrollü bir çalışmanın sonuçlarına dayanıyor. Bu çalışma, dünya genelinde travmaya maruz kalan kişilerin travma sonrası stres bozukluğunu önleme ve tedavi etme biçimini dönüştürebilecek; kolayca yaygınlaştırılabilen, düşük yoğunluklu ve erişimi kolay bir dijital tedavinin uygulanması açısından büyük bir potansiyel taşıyor.
Travmanın dünya genelindeki yaygınlığı
Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre psikolojik travma — ciddi yaralanma, ölüm veya cinsel şiddete maruz kalma — insanların yaklaşık 10'da 7'sini yaşamlarının en az bir döneminde etkiliyor. Ağır travmalar, dünya genelinde milyonlarca kişinin yaşadığı travma sonrası stres bozukluğuna yol açabiliyor. Travma sonrası stres bozukluğu çoğu zaman, kişinin istemediği halde aniden ortaya çıkan ve yoğun sıkıntı verici duyguların eşlik ettiği, travmatik olaya ilişkin istemsiz anılar şeklinde kendini gösteriyor.
Bessel van der Kolk’tan travmayı iyileştirmek için 6 yol
Zihinsel döndürme ve zihinsel görselleştirme
Çalışmada, travma sonrası stres bozukluğunun temel belirtilerinden biri olan travmatik olaylara ilişkin istemsiz, canlı ve kişinin istemediği anıların tedavisine odaklanıldı. Katılımcılar önce bir anıyı hatırladıktan sonra zihinsel döndürme adı verilen bilişsel bir beceriyi kullanmayı öğrendi. Bu beceri, iki ve üç boyutlu şekillerin kişinin zihninde döndürülmesini içeriyor. Ardından katılımcılar, benzer şekilde geometrik blokların döndürülmesini gerektiren video oyunu olan tetrisin daha yavaş bir versiyonunu oynadılar.
Bu yöntemin, beynin görsel-uzamsal işlemleme bölgelerini meşgul ederek travmatik görüntüyle rekabet ettiği ve böylece travmatik anının zihindeki canlılığını ve duygusal etkisini azalttığı düşünülüyor. Daha da önemlisi, bu mekanizmanın söz konusu anıların zihne istemsiz şekilde gelme sıklığını da azaltabileceği öne sürülüyor.
Tedaviyi doğrudan karşılaştırabilmek amacıyla çalışmada iki kontrol grubu oluşturuldu. Kontrol gruplarından biri, stresin azaltılmasına terapötik katkı sağladığı öne sürülen Mozart'ın müziklerini dinledi ve Mozart hakkında bilgilendirici podcast'ler dinledi. İkinci kontrol grubuna ise yalnızca standart bakım uygulandı.
Araştırmacılar, yalnızca bir ayın sonunda tedaviyi kullanan katılımcıların istemsiz anılarında — yaygın olarak flashback olarak adlandırılan travmatik geri dönüşlerde — büyük ölçüde bir azalma olduğunu belirledi. Bu grupta istemsiz anılar, her iki kontrol grubuna kıyasla 10 kat daha az görüldü. Tedavinin etkisi altı ay sonra da devam etti. Tedaviyi alan katılımcıların %70'i, bu sürenin sonunda artık hiçbir istemsiz anı yaşamadığını bildirdi. Tedavinin diğer travma sonrası stres bozukluğunun belirtilerini de hafiflettiği görüldü.
Çalışmanın tasarımından ve istatistiksel analizinden sorumlu olan, özellikle istemsiz anıların yeniden etkinleştirilmesi, bu anıların canlılığı ve uygulanan müdahale arasındaki ilişkinin sonuçları nasıl etkilediğini inceleyen Oxford Biyoloji Bölümü'nden Profesör Mike Bonsall: "Gösterilen şey, orta düzeyde canlılığa sahip istemsiz anıların yeniden etkinleştirilmesinin, bu anıların azaltılmasında en iyi sonuçları sağladığıdır. Bu bulgu, teorik öngörülerle de örtüşüyor” açıklamasında bulundu.
Sıkıntı veren travmatik anılardan anlamlı bir rahatlamaya
Bulgular, istemsiz travmatik anıların görsel imgeleme bileşenini doğrudan hedef almanın, bu anıların sıklığını ve yoğunluğunu güçlü biçimde azalttığını ve hatta travma sonrası stres bozukluğunun genel belirtileri açısından anlamlı bir rahatlama sağlayabildiğini gösteriyor. Araştırma ekibi şimdi, tedavinin daha büyük ve daha çeşitli insan grupları üzerindeki etkinliğini ve herhangi bir rehberlik olmadan uygulanabilecek bir versiyonunu test etmenin yollarını araştırıyor.
Araştırmacılar bu çalışmalarla, umut vadeden, kolayca yaygınlaştırılabilen ve dünya genelinde erişilebilir olabilecek dijital bir müdahalenin, travma tedavisinin küresel ölçekte geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini göstermeyi umuyor.
Kaynak: "Mental health treatment that includes playing Tetris dramatically reduces traumatic flashbacks". Şuradan alındı: https://www.biology.ox.ac.uk/article/mental-health-treatment-that-includes-playing-tetris-dramatically-reduces-traumatic-flashbac.
Travma tepkilerini anlamak
Artık 'travma' da bir tüketim nesnesi!
