Son zamanlarda, dünyada popüler hale gelen “serbest doğum” ya da “desteksiz doğum” terimlerini duyduysanız, insanların neden herhangi bir tıbbi destek olmadan doğum yapmak isteyebileceğini merak ediyor olabilirsiniz. Bir annenin serbest doğum sırasında bebeğini kaybetme hikâyesini anlattığı, 2020 tarihli haber de dâhil olmak üzere sansasyonel (ve trajik) başlıklar, hamile kişileri bu trendin tehlikeli olduğu konusunda uyarıyor. Yine de bu kavram son birkaç yılda, Amerika ve Avrupa’da popülerlik kazandı. Sağlık alanında uzmanlar bu uygulamayı önermiyor peki, ebeveynler neden bunu tercih ediyor? İşte detaylar…
Serbest doğum nedir?
Serbest doğum genellikle “desteksiz doğum” olarak da adlandırılır. Ayrıca, hemşire ve ebe Sara Holt’ye göre “vahşi doğum” terimi de dünyadaki bu trendi tanımlamak için kullanılabilir. Serbest doğumu seçen ebeveynler, hamilelik ve doğumu hiçbir tıbbi yardım almadan gerçekleştirirler.
Serbest doğumun artışının ardındaki faktörler nelerdir?
Serbest doğum ABD’de 1950’lerde popülerlik kazanmaya başladı ve özellikle 1970’lerde daha da yaygınlaştı. Sara Holt şöyle açıklıyor: “Bu hareket, 1970’lerde ‘doğal’ (ilaçsız) doğumu teşvik eden akımla birlikte belirgin şekilde büyümeye başladı. Kadınların doğum sürecinin kontrolünü ele alma ve bu kontrolü, çoğunlukla erkek olan, kadın doğum uzmanlarından ve tıbbileştirilmiş doğum uygulamalarından alarak yeniden kadınlara verme arzusundan doğdu.” Son birkaç yılda, dünya genelinde serbest doğumların popülerliğinde bir artış olduğuna dair yorumlar olsa da bunun yaygınlık oranına ilişkin veriler henüz kaydedilmemiştir. Her hâlükârda, internetin ve sosyal medyanın yükselişiyle birlikte daha fazla insan desteksiz doğum fikriyle karşılaşmaktadır ve bu doğumlar çoğu zaman idealize edilmektedir. Konuya ilişkin açıklama yapan Holt şu ifadeleri kullandı: "Desteksiz doğum, yumuşak ışıklarla çekilmiş bir sosyal medya gönderisi ya da videosunda, bazen kolay ya da göz alıcı olarak sunuluyor. Gerçek şu ki doğum güzel, güçlü ve çoğu zaman müdahale olmadan en iyi şekilde ilerleyen fizyolojik bir süreçtir. Ancak doğum öngörülemez olabilir, derin bir kırılganlık barındırır ve komplikasyonlar çok hızlı gelişebilir."
Doğumda neden antibiyotik kullanılır?
Tıbbi destek olmadan doğum yapmanın riskleri nelerdir?
Serbest doğumlar bazen hamile birey ya da bebek için herhangi bir zarar olmadan gerçekleşebilse de doğum eylemi ve doğum sırasında ne zaman bir şeylerin ters gideceğini ya da hayat kurtarıcı tıbbi müdahalenin gerekip gerekmediğini öngörmenin bir yolu yoktur. Bu nedenle serbest doğumlar ciddi riskler taşıyabilir. Eğitimli bir profesyonel ya da deneyimli bir kişi olmadan doğum yapmanın riskleri arasında yüksek tansiyon, kanama riski, uzamış doğum eylemiyle ilgili zorluklar ve bebeğin doğumu nasıl tolere ettiğinin fark edilememesi gibi olası komplikasyonların tanınamaması yer alır. Serbest doğum sırasında ortaya çıkabilecek ve profesyonel yardım olmadan ele alınamayacak diğer tıbbi sorunlar şunlardır:
Serbest doğum, daha az müdahaleci ve daha az tıbbileştirilmiş bir ortamda doğum yapmanın bir yolu gibi görünebilir; ancak sizin ya da bebeğiniz için güvenli değildir. Bununla birlikte, güvenli olan ve daha yumuşak, daha hasta/ebeveyn odaklı bir doğum yaklaşımı sunabilen başka gebelik ve doğum destekçileri de vardır.
Neden bazı insanlar serbest doğuma yöneliyor?
Serbest doğuma ilgi duyan kişilerin, bunu çoğu zaman meşru bir nedenle yaptığını anlamak önemlidir. Hatta birçok kişi, daha geleneksel bir tıbbi ortamda travmatik ya da tıbbi açıdan ihmalkâr bir deneyim yaşadıkları için, serbest doğumun daha tıbbileştirilmiş bir doğuma kıyasla daha güvenli olacağını düşünmektedir. Holt, birçok insanın daha önce yaşadıkları, olumsuz bir hastane doğumundan sonra serbest doğuma yöneldiğini söylüyor. Ayrıca Holt, serbest doğum isteyen birçok kişinin, daha önceki deneyimlerinde, tıbben gerekli olmayan, doğumu başlatmak ya da oksitosin desteğiyle doğumu hızlandırmak şeklinde, baskı gibi görülen, tıbbi müdahalelere zorlandıklarını ekliyor. Birçok kişi genel bir özerklik kaybı yaşadığını ve doğum tercihlerinin hastane personeli tarafından küçümsendiğini ya da dikkate alınmadığını ifade ediyor. İstenmeyen bir cerrahi doğum (sezaryen) deneyimi yaşamak da bir başka etken olabiliyor. Gereksiz olduğu hissedilen ya da hamile ebeveynin kendisini buna zorlanmış hissettiği bir sezaryen deneyimi travmatik olabilir ve kişinin tekrar hamile kalması durumunda tıbbi müdahaleleri tamamen reddetmesine yol açabilir.
Referanslar
Wendy Wisner, “Experts Say 'Free Birth' Isn't Safe—Here's Why Some Parents Are Choosing It Anyway”, https://www.parents.com/what-to-know-about-free-birth-11854421
Rehber: Doğumda yapılan müdahaleler
