Kitap okumak, müzik dinlemek ya da bir sanat sergisini ziyaret etmek, yaşam süreniz için düşündüğünüzden çok daha faydalı olabilir. Yayımlanan yeni bir araştırma, sanat ve kültürel etkinliklerin biyolojik yaşlanmayı yavaşlatabileceğini ortaya koydu — üstelik bu etkinliklere yılda sadece birkaç kez katılıyor olsanız bile.
Araştırma ne ortaya koydu?
Araştırmanın kıdemli yazarı Feifei Bu, sanat ve kültürel etkinliklerin sağlık üzerinde olumlu etkilerinin bilindiğini, ancak bu aktivitelerin biyolojik yaşlanma üzerindeki etkisinin bugüne kadar çok az incelendiğini söyledi. Biyolojik yaş, vücudunuzun hücresel düzeyde ne kadar iyi yaşlandığını ölçer ve gerçek yaşınıza kıyasla genel sağlık durumunuz hakkında daha net bir tablo sunabilir. Araştırmada, yaklaşık 3 bin 500 yetişkine, son bir yıl içinde sanat ve kültürel etkinliklere (şarkı söylemek, resim yapmak, müze gezmek gibi) ve fiziksel aktivitelere (koşu, pilates gibi) ne sıklıkta katıldıkları soruldu. Araştırmacılar bu yanıtları, DNA’daki değişimlere dayanarak biyolojik yaşı tahmin eden “epigenetik saatler” aracılığıyla ölçülen biyolojik yaş verileriyle karşılaştırdı.
Sonuç olarak sanat ve kültürel etkinliklerle daha yavaş biyolojik yaşlanma arasında ilişki bulundu. Özellikle bir ölçüm yöntemi, bu etkinliklere yılda en az üç kez katılan kişilerin, yılda yalnızca bir veya iki kez katılanlara göre yüzde 2 daha yavaş yaşlandığını gösterdi. Etkinliklerin daha sık yapılması ise daha da yavaş yaşlanmayla ilişkilendirildi: Aylık katılım yüzde 3, haftalık katılım ise yüzde 4 daha yavaş biyolojik yaşlanmayla bağlantılı bulundu. Vücut kitle indeksi, sigara kullanımı, eğitim seviyesi ve gelir gibi faktörler hesaba katıldıktan sonra bile bu sonuçlar değişmedi.
Araştırma ayrıca sanat ve kültürel etkinliklerin biyolojik yaşlanma açısından egzersiz kadar faydalı olabileceğini gösteriyor. Bununla birlikte çalışmanın bazı sınırlamaları da bulunuyor. Kullanılan yedi epigenetik saatten yalnızca üçü, kültürel etkinliklerle daha yavaş yaşlanma arasında bağlantı gösterdi. Diğer dört ölçüm yöntemi anlamlı bir ilişki ortaya koymadı. Araştırmacılar, bu yöntemlerin biyolojik gerilemeyi saptamada daha az hassas olabileceğini belirtti.
Ayrıca araştırmacılar yalnızca kandaki DNA değişimlerini ölçtü; egzersizin etkilerinin daha belirgin görülebileceği kas dokusu gibi diğer bölgeler incelenmedi. Katılımcıların etkinlik sıklıklarını kendilerinin bildirmesi de yanlılık riski taşıyor.
50 yaşında neden daha hızlı yaşlanırız?
Bu etkinlikler biyolojik yaşlanmayı neden yavaşlatabilir?
Araştırmacılara göre sanat ve kültürel etkinliklerin biyolojik yaşlanmayı yavaşlatmasının temel nedeni stresin azalması olabilir. Stresin, vücutta yaygın yıpranmaya yol açan ve biyolojik yaşlanmayı hızlandırabilen iltihaplanmayla bağlantılı olduğu biliniyor. Sanat ve kültürel etkinlikler; sosyal bağ kurma, anda kalma ve dünyayı anlamlandırma için bir çıkış yolu sunuyor. Tüm bunlar stresi azaltabiliyor ve dolayısıyla biyolojik yaşlanmayı yavaşlatabiliyor.
Dr. Angela Hsu’ya göre bu aktiviteler, beynin egzersizin tek başına sağlayamayacağı bölgelerini de harekete geçiriyor. Örneğin; kitap okumak, resim yapmak ve dans etmek; koordinasyon, dil anlama ve bilgi işleme gibi becerileri içeriyor. Farklı bilişsel yeteneklerin ve sinir bağlantılarının güçlenmesi, beynin yaşlanmanın etkilerine karşı daha dirençli olmasına yardımcı oluyor.
Dr. Sharon Brangman ise bu araştırmanın sanatın biyolojik düzeyde yaşlanmayı yavaşlattığını gösteren ilk çalışma olduğunu belirtti. Ancak daha önceki araştırmalar da sanatın yaşlanma karşıtı faydalarına işaret etmişti. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2019 yılında yayımladığı bir inceleme, sanatın sağlığı destekleyebildiğini ve yaş ilerledikçe bilişsel gerileme ile kırılganlığa karşı koruma sağlayabildiğini ortaya koymuştu.
Bu aktivitelere başlamalı mısınız?
Uzmanlar, yeni araştırmadan bağımsız olarak sanat ve kültürel etkinlikleri öneriyor. Feifei Bu’ya göre sanat, sağlıklı yaşlanma için erişilebilir, keyifli ve zenginleştirici yollar sunuyor. Bu hobilerden herkes fayda görebilir; ancak araştırma özellikle 40 yaş ve üzerindeki yetişkinlerin daha fazla yarar sağladığını gösterdi. Uzmanlar ayrıca kronik stres yaşayanlar, bakım veren kişiler, bilişsel gerileme yaşayanlar ve yalnızlık hisseden bireyler için bu aktivitelerin özellikle faydalı olabileceğini belirtiyor.
Dr. Brangman, bu etkinliklerin haftada en az bir kez yapılmasını öneriyor. Günlük tutmak, resim yapmak, dans etmek, şarkı söylemek ya da kitap okumak… Hangi hobiyi seçtiğinizden çok, onu düzenli yapmanız, çeşitlilik sağlamanız ve keyif almanız önemli.
Dr. Hsu ayrıca sosyal yönü olan hobilerin faydaları artırabileceğini, yeni bir şey öğrenmenin ise beyin için özellikle yararlı olduğunu ve bunama riskini azaltabileceğini söyledi. Bu aktiviteleri egzersiz, kaliteli uyku ve dengeli beslenme gibi sağlıklı alışkanlıklarla birleştirmek de sağlıklı yaşlanmayı destekliyor.
Kaynak: Allison Forsyth. "Doing These Activities Just a Few Times a Year May Help Your Body Age More Slowly". Şuradan alındı: https://www.health.com/arts-activities-slower-aging-11970426.
Yaşlanmaktan korkmak normal mi?
Mutlu eden 5 yaratıcı aktivite
