Menopoz geçişi sürecindeki pek çok kadın, literatürde “beyin sisi” (brain fog) denilen ve gerçekten de kafanızın içi sisle kaplanmış gibi hissettirebilen durumu yaşıyor. 2025’te yapılan kapsamlı araştırmalar, genellikle yorgunluğa veya strese bağlanan bu belirtilerin altında yatan asıl nedenleri netleştirdi.
ABD’deki The Menopause Society tarafından düzenlenen etkinlikte sunulan ve tıp dünyasında ses getiren bir araştırma, menopozun beyinde yarattığı yapısal değişiklikleri somut verilerle ortaya koydu. Çalışma, menopoz geçişi sırasında kadınların yaşadığı bilişsel, duygusal ve fizyolojik değişimlerin beyindeki yapısal karşılığını inceleyen kapsamlı bir literatür taramasına dayanıyor.
Araştırma sonuçlarına göre, menopoz sırasında beyinde “gri madde” hacminde belirgin azalmalar görülüyor. Bu azalma özellikle beynin karar verme ve odaklanmadan sorumlu “frontal korteks” ve hafızadan sorumlu “hipokampus” bölgelerinde yoğunlaşıyor.
Uzmanlar, bu bölgelerdeki hacimsel küçülmenin, kadınların sıkça şikayet ettiği “kelime bulma zorluğu” ve özellikle sözel ve görsel-uzamsal hafızada ortaya çıkan unutkanlık sorunlarının doğrudan sebebi olduğunu belirtiyor. Yani menopozda yaşanan unutkanlık, karakterdeki bir değişim değil, beynin geçirdiği biyolojik bir dönüşüm.
Bilgelik ve liderlik dönemi: Menopoz
Sıcak basmaları beyni etkiliyor mu?
Raporun en dikkat çekici bulgularından biri de, menopozun bir diğer yaygın belirtisi kabul edilen “sıcak basmaları” ile beyin sağlığı arasındaki ilişki. Araştırmacılar, menopoz döneminde sık sık sıcak basması yaşayan veya erken menopoza giren kadınların beyin taramalarında “beyaz madde hiperintensiteleri” (beyin MR’ında parlak lekeler olarak görülen alanlar) artışının daha fazla olduğunu tespit etti.
Beyaz maddedeki bu değişimler, beynin farklı bölgeleri arasındaki iletişim hızını etkileyebiliyor. Ayrıca duygusal düzenlemeden sorumlu olan amigdala bölgesindeki yapısal değişikliklerin de, bu dönemde yaşanan ani duygu durum değişiklikleri ve depresif hislerle bağlantılı olduğu vurgulanıyor.
“Bu bir son değil, yeni bir anlayış”
Ponce Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nden Psikoloji doktora öğrencisi ve çalışmanın araştırmacılarından Angélica Rodriguez, bulguları şöyle yorumluyor: “Bu çalışma, beyin ve menopoz arasındaki ilişkiyi anlamamız için kritik bir adım. Kadınların bu dönemde yaşadığı bilişsel ve duygusal değişimlerin, beyindeki somut yapısal karşılıklarını artık biliyoruz.”
The Menopause Society Medikal Direktörü Dr. Stephanie Faubion ise bu 2025 tarihli verilerin, gelecekteki tedaviler için bir umut ışığı olduğunu belirtiyor: “Bu veriler, menopoz geçişi sırasında kadınların yaşadığı bilişsel kaygıları daha iyi anlamamızı sağlayacak. Amacımız, bu yapısal değişikliklerin altında yatan faktörleri tam olarak çözerek etkili tedaviler geliştirmek.”
Bilimsel veriler gösteriyor ki; menopoz sadece doğurganlığın sona ermesi değil, beynin de yeniden yapılandığı nörolojik bir süreç. Eğer siz de bu dönemde kendinizi “daha yavaş” veya “unutkan” hissediyorsanız, bunun biyolojik bir açıklaması olduğunu hatırlayın ve kendinize şefkat gösterin.
Menopozda neler olur?
Menopozda beyin sağlığınızı desteklemek için 5 basit önlem
Hormonal değişimleri durduramazsınız ancak beyninizin bu geçiş sürecini daha rahat atlatmasını sağlayabilirsiniz. İşte uzmanlardan, menopoz beynini destekleyecek somut öneriler:
1- Hareket edin (Özellikle ağırlık kaldırın)
Egzersiz, beyin sağlığını artırmanın en güçlü yollarından biridir. Sadece yürüyüşle yetinmeyin; güç antrenmanları (ağırlık kaldırmak) beyindeki kan akışını iyileştirir, büyüme faktörlerini artırır ve bilişsel işlevleri koruyan insülin dengesini sağlar.
2- Uykudan taviz vermeyin
Menopozda uyku bozuklukları yaygındır ancak kaliteli bir uyku, hafızanın pekişmesi ve beynin gece boyunca kendini onarması için hayati önem taşır. Yatak odanızı serin tutmak ve yatmadan önce mavi ışıktan uzak durmak, sirkadiyen ritminizi rayında tutmaya yardımcı olabilir.
3- “Beyin dostu” beslenin
Enflamasyonu azaltan Akdeniz tipi beslenme modelini benimseyin. Omega-3 açısından zengin somon, ceviz, yaban mersini ve zeytinyağı gibi polifenol deposu gıdalar, oksidatif stresi azaltarak bilişsel sağlığı destekler.
4- Sosyalleşmek ilaç gibidir
Sosyal etkileşim, beyindeki sinir devrelerini uyarır ve ruh halini iyileştirir. Arkadaşlarınızla vakit geçirmek veya bir topluluğun parçası olmak, beyin sağlığı için en az beslenme ve spor kadar kritiktir. Yalnız kalmamaya özen gösterin.
5- Hormon tedavisini doktorunuza danışın
Hormon replasman tedavisi (HRT) sadece sıcak basmalarını hafifletmekle kalmaz, bazı kadınlar için bilişsel sağlığı ve ruh hali dengesini korumada da destekleyici olabilir. Bu kişisel bir karardır; fayda ve riskleri güvenilir bir hekimle konuşmakta fayda var.
Referanslar:
"How Menopause Restructures a Woman’s Brain". https://menopause.org/wp-content/uploads/press-release/Menopause-and-brain-structural-changes.pdf
"Memory Lapses & Mood Swings? Here’s What’s Really Going On In The Menopausal Brain". https://www.mindbodygreen.com/articles/science-shows-menopausal-brain-is-rebuilding-itself
