Birçok insan aile içi şiddeti doğrudan fiziksel istismarla eşleştirir ancak uzmanlar bunun yanılgı olduğu konusunda uyarıyor. Konunun uzmanları aile içi şiddete dair bu dar bakış açısının, bir ilişkideki diğer istismar türlerinin geniş kapsamlı etkilerinin göz ardı edilmesine yol açabileceğini söylüyor. Aslında, duygusal istismar, psikolojik istismar, cinsel istismar, mali istismar, taciz ve takip, hepsi de aile içi şiddet şemsiyesi altında yer alıyor. İlişkideki bu tür istismarın belirtileri, ilişki dışındaki kişiler tarafından her zaman kolayca fark edilemez ve hatta bu durumu yaşayanlar için fark edilmesi daha da zor olabilir. Aile içi şiddet genellikle kapalı kapılar ardında gerçekleşir ve sevdiklerimizden ve ilişkinin dışındaki diğer kişilerden gizlenebilir. Bu nedenle, istismarın incelikli belirtilerinin farkında olmak çok önemlidir.
İşte fiziksel şiddete dayanmayan ancak istismar edildiğinizi gösteren az bilinen 5 belirti:
1- Her yere sizinle birlikte gelmekte ısrar ederler
Sizi başkalarından izole etmek isteyen istismarcının birçok "görünümü" vardır; bunlardan biri de sizi asla yalnız bırakmamasıdır. Bu noktada bilmelisiniz ki bu "sizi çok sevdikleri ve sadece birlikte zaman geçirmek istedikleri" ile ilgili değil; sizin üzerinizde güç ve hakimiyet kurmak ve sizi sevdiklerinizden bir yerde uzaklaştırmakla ilgilidir. Birlikte olduğunuz kişi sizin evden çıkmanıza veya okula ya da işe, doktor randevularına, market alışverişine, çocukları okuldan almaya veya geniş aile veya arkadaşlarla düzenlediğiniz etkinliklere katılmak gibi herhangi bir faaliyeti tek başına gerçekleştirmenize izin vermeyerek dolaylı olarak sizi izole etmeye çalışıyor olabilir. Üstelik bu tür bir kontrolün kurulması bir gecede gerçekleşmez. Birlikte olduğunuz kişi zamanla giderek daha sahiplenici veya kıskanç hale gelebilir ve sonunda sizin herhangi bir faaliyete yalnız başınıza katılmanızı yasaklayabilir.
2- Sıklıkla manipülasyon taktikleri kullanırlar
Gaslighting, bir istismarcının bir kişinin kendi gerçekliğini sorgulamasına neden olduğu bir psikolojik istismar biçimidir. Adını, İngiliz oyun yazarı Patrick Hamilton'ın 1938 tarihli "Gas Light" (Gaz Lambası) adlı oyunundan almıştı; bu oyun, bir kocanın karısını yavaş yavaş akıl hastası olduğuna inandırarak manipüle etmesinin öyküsünü anlatır. Gaslighting, örneğin bir kişiyi aşağılamak ve ardından bunlara tepki verdiğinde aşırı hassas veya dramatik olmakla suçlamak şeklinde olabilir. Mağdurun kafası karışır veya tepkilerinin koşullarla orantısız olduğunu düşünmeye başlar ve kendi tepkilerini ve duygularını sorgulamaya başlar. Bu tür ilişkilerde istismarcı genellikle istismara uğrayan kişiyi zihinsel olarak yetersiz ve aşırı tepkili olarak gösterir veya istismar olaylarını normal tartışmalar olarak küçümser. Zamanla, istismara uğrayan kişi kendi düşüncelerinin tamamını sorgulamaya başlayabilir ve bu da onu istismarcıya daha da bağımlı hale getirebilir.
3- Duygusal saldırıları yumuşatmak için 'sevgi bombardımanı' kullanırlar.
Love bombing olarak da bilinen sevgi bombardımanı - ki bu hediyeler, iltifatlar, özürler ve istismarcı davranışı asla tekrarlamayacağına dair abartılı vaatler şeklinde olabilir - genellikle bu duygusal saldırıları, durumu yatıştırmanın bir yolu olarak takip eder. Eğer duygusal saldırılar ve ardından gelen sevgi bombardımanı şeklinde bir davranış örüntüsü gelişirse, ilişkiden güvenli bir şekilde kurtulmayı düşünmelisiniz. Genel olarak, bu tür davranışlar hakkında istismarcıyla konuşma girişimleri, istismarcının sorumluluktan kaçınmak için suçlama, manipülasyon ve gaslighting taktiklerini kullanmasına yol açar.
Duygusal istismar sonrası özbakım
4- Boyun eğme tepkisi geliştiyse…
Aile içi şiddete uğrayan kişiler, yaşadıkları durumun ağırlığını hafifletmek amacıyla şiddet uygulayan kişiyi haklı bulmaya çalışabilirler. Örneğin bu kişiler, alacakları çok küçük bir kararda bile önce istismarcılarına danışma ihtiyacı duyabilirler. Toplum içinde bir soru sorulduğunda, istismarcının onayını almadan yanıt vermekten çekinebilirler. Bu onay bazen sözlü değil; sadece küçük bir baş sallama ya da göz kırpma gibi sözsüz bir işaret de olabilir. Mağdur ancak bu izni aldıktan sonra konuşacak kadar güvende hisseder. Uzmanlar, bu durumun "yatıştırma / boyun eğme tepkisi" (fawning) adı verilen bir travma yanıtı olduğunu belirtiyor. Ancak bu tepk mağdurun istismarcıya giderek daha fazla bağımlı hale gelmesine ve bu sağlıklı olmayan ilişkinin içinde sıkışıp kalmasına neden olur.
5- İlişki birkaç kez ayrılık ve barışma yaşadıysa…
Aile içi şiddete maruz kalan bir kişi, hayatını tamamen geri kazanmadan önce istismarcı bir ilişkiden ayrılmayı birkaç kez deneyebilir.
İstismarcıdan zarar görme veya intikam alma korkusu da bir kişinin istismarcı bir ilişkide kalmasına ve sadece "daha çok çabalayarak" işleri yoluna koyabileceğine veya istismarcıyı üzmekten kaçınabileceğine yanlışlıkla inanmasına yol açabilir istismarcı ayrıca kendine zarar verme veya intihar tehdidinde bulunabilir; bu, istismara uğrayan kişinin ilişkiden ayrılmasını engellemek için kullanılan özel bir kontrol biçimidir. İstismarcı bir ilişkiden ayrılmak duygusal olarak zorlayıcı olsa da, destek almak iyileşmeye ve istismardan kurtulmaya doğru atılan ilk adımdır.
Genellikle aile içi şiddet veya yakın partner şiddeti olarak da adlandırılan aile içi şiddet, herkesin başına gelebilir. Şiddet içeren ilişkilerin failleri ve mağdurları her kesimden, her ekonomik geçmişten ve kültürden olabilir ve her ırktan, yaştan, cinsiyetten veya cinsel yönelimden olabilirler. Bununla birlikte, bazı kişilerin hayatlarının bir döneminde aile içi şiddete maruz kalma riskinin daha yüksek olduğu bilinmektedir. Yalnız kalan, savunmasız veya sınırlı ya da hiç destek sistemi olmayan bireyler, istismarcı ilişkiler içinde olma riski altındadır.
Referanslar
Michelle Pugle. "5 Lesser-Known Warning Signs of an Abusive Relationship". Şuradan alındı: https://www.everydayhealth.com/emotional-health/lesser-known-warning-signs-of-an-abusive-relationship/ (21.08.2026).
Bir travma tepkisi: Dalkavukluk
