Psikiyatri dünyası, uzun bir süredir akıl hastalıklarını tamamen farklı amaçlar için geliştirilmiş ilaçlarla tedavi etme geçmişine sahip. Tıpkı ilk antidepresanın aslında tüberküloz için tasarlanmış olması gibi, günümüzde bilim insanları da iltihap giderici (anti-enflamatuar) ilaçların depresyon hastalarına fayda sağlayıp sağlamayacağını araştırıyor. Yayımlanan yeni bir klinik çalışma, depresyon ile bağışıklık sistemi arasındaki bu çarpıcı ilişkiyi gözler önüne seriyor.
Antidepresanlar neden herkeste etki etmiyor?
Depresyon hastalarının yaklaşık yüzde 25'inin kanında yüksek seviyelerde iltihap proteinleri bulunuyor ve bu iltihaplanma genellikle depresyon belirtilerinden daha önce ortaya çıkıyor. Daha da önemlisi, kanında yüksek iltihap bulunan kişiler geleneksel antidepresan tedavilerinden (örneğin SSRI grubu ilaçlardan) daha az fayda görüyor. Uzmanlar; metabolik hastalıklar, otoimmün rahatsızlıklar, çocukluk çağı travmaları veya kronik stres gibi durumların vücuttaki iltihabı artırarak depresyon riskini yükseltebileceğini belirtiyor.
Kronik ağrı ve depresyon arasındaki ilişki
“İltihaplı Depresyon” nedir?
İltihap proteinleri beyindeki serotonin ve dopamin gibi ruh halimizi düzenleyen nörotransmitterlerin seviyesini düşürebiliyor. Ayrıca beynin ödül ile motivasyon işleyen bölgelerindeki aktiviteyi de bozabiliyor.
Yüksek iltihaba sahip depresif kişiler genellikle belirgin bedensel belirtiler gösteriyor. Aşırı yorgunluk, iştahsızlık, uyku düzenindeki değişiklikler ve zevk veren deneyimlere karşı motivasyon eksikliği bu grubun en temel şikayetleri arasında. İngiltere'deki Bristol Tıp Okulu'ndan Psikiyatri Profesörü Dr. Golam Khandaker, bu özel alt grubu diğerlerinden ayırmak için “iltihaplı depresyon” terimini kullanıyor.
Romatizma ilacıyla gelen yeni umut
Prof. Khandaker ve ekibi tarafından yürütülen 4 haftalık yeni bir klinik deneyde, standart tedavilere yanıt vermeyen ve kanında düşük dereceli iltihabı (yüksek hs-CRP seviyesi) bulunan 30 yetişkin hasta incelendi. Hastaların bir kısmına normalde romatoid artrit (romatizma) tedavisinde kullanılan ve iltihabı baskılayan tocilizumab adlı ilaç damar yoluyla tek doz olarak verilirken, diğer gruba plasebo (tuzlu su) uygulandı.
Küçük çaplı bir kavram kanıtlama çalışması olduğu için istatistiksel olarak kesin sonuçlar hedeflenmese de, elde edilen veriler oldukça umut vericiydi. Romatizma ilacı alan grupta 28. günün sonunda bedensel belirtiler, yorgunluk, anksiyete, yaşam kalitesi ve toplam depresyon şiddeti seviyelerinde plasebo grubuna kıyasla daha büyük ve kademeli bir iyileşme modeli gözlemlendi. Araştırmanın son kontrolünde, ilacı alanların %53.9'unda depresyon gerilerken, plasebo grubunda bu oran %31.3'te kaldı.
Basit bir kan testiyle depresyon tedavisi mümkün mü?
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, hastaların depresyonundaki iyileşmenin doğrudan başlangıçtaki yüksek duyarlılıklı C-reaktif protein (hs-CRP) seviyeleri ile paralellik göstermesiydi. Bu durum, hs-CRP kan testinin gelecekte tıpkı bir “hassas tıp” aracı gibi kullanılarak, hangi hastaların bağışıklık sistemi tedavilerinden fayda göreceğini belirlemede işe yarayabileceğini gösteriyor.
Uzmanlar, klinik kullanımı onaylanana kadar depresyon için doğrudan iltihap giderici ilaçlar reçete etmenin henüz erken olduğunu vurguluyor. Ancak paradigma çoktan değişmeye başladı. Prof. Khandaker gibi bazı psikiyatristler, hastalarının kanındaki iltihap seviyelerini ölçmeye ve bunları düşürmek için egzersiz ve diyet gibi yaşam tarzı değişiklikleri önermeye çoktan başladı bile.
Kaynak: "Could Lowering Inflammation Treat Depression?". Şuradan alındı: https://www.nytimes.com/2026/06/18/well/mind/inflammation-depression-treatment.html.
Depresyondaki kişiye yardım etmenin 3 kuralı!
Doğum kontrol hapları ruh halini etkiler mi?
