Yemek yapmak, beceri düzeyiniz ne olursa olsun hem fiziksel bir aktivite hem de beyni ve duyuları harekete geçiren etkili bir uğraştır. Yapılan araştırmaya göre, haftada en az bir kez evde yemek yapmak, yaşlı bireylerde demans riskini yüzde 30’a kadar azaltabilir. Hatta daha önce yemek yapma deneyimi olmayan kişilerde bu oran yüzde 70’e kadar çıkabilmektedir.
65 yaş ve üzeri yaklaşık 11.000 kadın ve erkeği kapsayan altı yıllık bir çalışma, daha sık yemek yapan kişilerin nörodejeneratif hastalıklara yakalanma riskinin daha düşük olduğunu ortaya koydu. Katılımcıların yaklaşık yarısı haftada beş defaya kadar yemek yapıyordu.
Araştırmacılar, “Yemek yapma sıklığı arttıkça demans riski azaldı. Özellikle yemek yapma becerisi düşük, yani deneyimi az olan kişilerde bu faydalar daha belirgindi” ifadelerini kullandı. Bulgular gözlemsel nitelikte olsa da, Alzheimer hastalığı ve diğer demans türlerinin ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilecek yöntemlere dair mevcut araştırmalarla uyum göstermektedir. Yemek yapmak hem fiziksel aktivite sağlar hem de beyni uyarır.
Kadınlar ve deneyimli aşçılar daha fazla fayda görüyor
Araştırma, cinsiyete bağlı farklılıklar olduğunu da ortaya koydu. Alzheimer hastalığına yakalanma olasılığı erkeklere göre neredeyse iki kat fazla olan kadınlarda, haftada bir kez sıfırdan yemek yapmak demans riskini erkeklere kıyasla yüzde 3 daha fazla düşürdü. Daha iyi yemek yapan kişilerin de demans riski, acemi aşçılara göre daha düşüktü. Ancak araştırmacılar, “Yemek yapma sıklığının artması, demans riskini daha fazla azaltmadı” açıklamasında bulundu.
Kadınlar ve daha deneyimli kişiler, erkeklere ve deneyimsizlere kıyasla evde daha sık yemek yapma eğilimindeydi. İnsanların ileri yaşlarda yemek yapabilecekleri bir ortam oluşturmak, demansın önlenmesi açısından önemli olabilir.
Çalışmada, Japonya Gerontolojik Değerlendirme Araştırması kapsamında toplanan anket verileri kullanıldı. Katılımcıların bilişsel sağlık durumu 2022 yılına kadar takip edilerek yemek yapma alışkanlıkları ve becerileri değerlendirildi. 10.000’den fazla katılımcı arasında 1.195 kişide demans gelişti. Hafif demans vakaları bu çalışmaya dahil edilmedi.
Mutlu eden 5 yaratıcı aktivite
Beyin için destek
Yayımlanan bir başka çalışmaya göre egzersiz, yaşla birlikte zayıflayan ve demans riskini artıran kan-beyin bariyerini güçlendirebilir. Ayrıca çok sayıda araştırma, testler, oyunlar ve diğer zihinsel aktivitelerin hastalığın ilerlemesini yavaşlattığını ve beynin hasara rağmen işlevini sürdürme kapasitesini artırdığını göstermektedir.
Önceki çalışmalar, yemek yapmanın Alzheimer hastalarına yardımcı olabileceğini ortaya koymuştur; ancak bu her birey için uygun olmayabilir. Yemek yapmak; malzemeleri düzenlemeyi, tarif takip etmeyi, doğaçlama yapmayı, karıştırmayı, doğramayı ve tüm duyuları kullanmayı gerektirir. Aynı zamanda çoğu zaman sosyal bir etkinliktir. Bu da beynin aktif kalmasına yardımcı olur ve Alzheimer’ın başlangıcını geciktirebilir. Avustralya Alzheimer kuruluşuna göre yemek yapmak, ruh sağlığını ve öz saygıyı da artırabilir.
Kaynak: Julia Musto. "A weekly home-cooked meal can slash the risk of dementia in older adults". Şuradan alındı: https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/dementia-adults-home-cooked-meal-b2944926.html.
Bulmacalar beyninizi zinde tutar mı?
Nasıl bir yaşlı olacaksın?
