Zamanla yarış fobisi

Uçağın kalkmasına dakikalar kala kahvesini yudumlayacak kadar rahat olabilenlerden misiniz, yoksa uyanmak için 3 alarm kuran, son ikisini beklemeyip 4 saat kala havaalanına gidenlerden mi? Nedense biz kentliler, asla kazanamayacağımız bir yarışa sokulduk. Yarış, zamanla. Biz de çaresini uzmanlara sorduk.

Zamanla yarış fobisi

Sanki beynimde devamlı bir kronometre var, kulağımda tik tak sesleri. Bir gece yarısı, yüksek lisans projelerimden birini internetten teslim etmeme yaklaşık 20 dakika kalmıştı. İş ha bitti ha bitecek, kalbim ağzımda. Ne yapsam beğenirsiniz? Daha fazla dayanamadım ve bilgisayarımı kapattığım gibi arkama bile bakmadan kendimi dışarı attım. Sonra projemi teslim ettiğimi sanıyorsanız, yanılıyorsunuz! Bir cezası olacağını bile bile, günlerce üzerinde çalıştığım ödevi ertesi gün göndermeye karar vermiştim çünkü... Benim gibilerin bu durumuna “zamanla yarışma fobisi” diyenler var. Ancak bilim dünyasında tam adı konmuş değil. Aslında herkes bu hissi bazen yaşıyor. Bazılarımızsa hep yaşıyor. Ve kimisi de hiç ama hiç yaşamıyor. Nasıl yani? Mesela bu çeşit insanlar uçağının kalkmasına dakikalar kala, bırakın paniklemeyi, kahvelerini zevkle yudumlamaya, etrafa boş boş bakmaya devam edebiliyor. Bu rahatlık benim gibileri daha da geriyor. Kusuruma bakmasınlar ama kollarından tutup koltuklarına götüresim geliyor! Peki aramızdaki bu fark neden? Hangimiz doğru tarafta?

 

Mühim olan karakteriniz!’

“Zamanla yarışma fobisi”nin ardında tonla sebep yatıyor olabilir. Mesela çocuklukta yaşanan bir olay tetikleyebilir. Bu tür insanlar trafik sıkışırsa diye 3 saat önce evden çıkar, yeterince zamanı varsa bile panikler, başkalarına mahcup olmaktan, bencil görünmekten korkar, devamlı saate bakar, 3 farklı alarm kurar... Ancak nafile, çünkü doğru zaman algıları yoktur. Ben de sabah uçağına yetişememe endişesiyle gece uyumayan biriyim. Zamanla yarışılan oyunları oynamak bile bana aynı baskıyı hissettirir. Konuyla ilgili araştırmalar yapan bilişsel davranışçı terapist Harriet Mellotte, “Kısıtlı zaman fobisi yaşamak öncelikle kişinin kendine güvensiz olduğunu gösterir” diyor. “Çünkü bol vakitleri olsa bile bir işi tamamlamak için daha çok zamana ihtiyaç duyar, kendilerini ‘Başkaları ne düşünecek?’ diye kritik ederler. Bu mod sebebiyle depresyon peşlerini bırakmaz, iş hayatında ve özel yaşamda ilişkileri kopma noktasına gelir.” Ama anladığım, bu bir çeşit müşkülpesentlik. Kimi araştırmalar kişilerin panik haliyle yalan söyleme eğiliminin arttığına, işe olan özeninse azaldığına işaret ediyor. Psikolog Dr. Linda Sapadin de “Bu kişiler devamlı endişelenmeye odaklanır. Zamanla bu endişe, onu nasıl yeneceğinin yollarını denemek yerine bir nevi bahaneye döner” diyor. Ama gelin bir de bardağın dolu tarafına bakalım. Benim hatırıma! Meselenin sonuçlarını analiz eden kimi uzmanlar, durumu lehinize çevirebileceğinize de dikkat çekiyor. Zira zaman kısıtlaması performansı artırabilir de. Daha az karmaşık kararlar almanızı sağlayabilir, çünkü bir süre limiti konduğunda aklı bulandıracak işler devre dışı kalır, ki bu işe daha çok odaklanmanızı sağlar, dizlerinizi titretmek yerine motivasyonu, yaratıcılığı artırıcı şekilde kullanılabilir. Nörolog John Kounios, “Deadline (bir şeyi yapmak için size sunulan son zaman) anksiyeteyi tetikleyebilir ancak diğer yandan bilişsel strateji yapma yeteneğinizi ve yaratıcılığı kamçılayabilir” diyor. “Never Be Late Again” kitabının yazarı Diana DeLonzor da “Zaman fobisinin tadını çıkaranlar; bırakın stres olmayı, en iyi performanslarını o can alıcı dakikalarda gösterirler” diye ekliyor.

 

Yumuşak karnınızdan bahsetmeyin!

Faydalı yanları olsa da vücut devamlı zamanı yönetememe stresi yaşamaya elverişli olmadığından, bu durum gerçekten de özellikle anksiyeteyi tetikliyor, tansiyonu fırlatıyor, kalp hastalığı hatta kanser gibi ciddi rahatsızlıklara bile davetiye çıkarabiliyor. İşte mücadele etmek için bazı püf noktalar...

 

  • Gün herkese 24 saat! Önünüzde bir işi bitirmek için az vakit kalsa da soğukkanlı kalmaya kendinizi zorlayın.
  • Aman iş mülakatında bu yumuşak karnınızdan bahsetmeyin! Zaman yönetimi konsunda sınıfta kalabileceğiniz izlenimi süreci sizin aleyhinize işletecektir, bilesiniz.
  • Meseleyle mücadele etmek için hipnoz yöntemleri bile geliştirildi ancak yine de kendi kendinizi yatıştıracak olan sadece sizsiniz.
  • Zor günler öncesi iyi uyuyun, bol bol mola verin. Kaliteli beslenin ve spor yapın.
  • Zamanı iyi planlayın, ertelemeyin.
  • Yapılacakları detaylı aşamalara bölerek değerlendirmek, zaman algısının daha doğru işlemesini sağlar.
  • Bir yere ilk kez gidecekseniz, adresi önceden kontrol edin.
  • Yapacağınız iş veya gideceğiniz yer ile ilgili motivasyonunuz yeterince yüksek değilse, geç kalma olasılığınız artacaktır. Kendinizi moda sokmayı deneyin. Çok baskı hissettiğinizde destek isteyin. n Hazırlıklarınızı önceden yapın. Trafik olacağını düşünerek evden çıkın, en azından 15 dakika önceden varacak şekilde plan yapın.
  • Çıkmazda hissettiğinizde derin nefes alın. Nefesi içinize çekerek 3-4 saniye bekleyip yavaş yavaş verin.
  • Son dakikalarda kendinizi stresten ziyade heyecanlı olduğunuza inandırın. Stanford Üniversitesi Sosyal Psikoloji Bölümü’nden Prof. Jennifer Aaker, “İş e ‘Çok heyecanlıyım’ diyerek başlayın” diyor.
  • Herkese söz vermeyin. Öncelik vermeniz gereken işleri bilin, sayısız işi aynı anda tamamlamaya çalışmayın.

 

Son 2 saat 47 dakika 33 saniye

Uzmanlara göre “deadline psikolojisi” internet alışverişlerinde de koz olarak kullanılıyor. “Son 2 saat 47 dakika 33 saniye kaldı” gibi ibarelerle müşterilerde öyle bir psikoloji yaratılıyor ki ihtiyacınız olmasa da hoop, o ürünü sanal sepetinize attırıveriyorlar. Duke Üniversitesi’nden Psikoloji ve Davranış Ekonomisi Profesörü Dan Ariely, zaman baskısı dikkat odağını daralttığından kullanıcıların kapsamlı bir dizi seçeneği ve ürün özelliğini dikkate alma olasılıklarının düştüğünü ve hedef şaşırtıldığını söyleyenlerden.

 

Yazı: Sema Ereren

Facebook Yorumları
Yorumlar
0
Onay Bekleyenler
0

  • Damla çikolatalı kurabiye tarifi
    Damla çikolatalı kurabiye tarifi

    Süresi : 00:48 İzlenme : 1726

  • Yoğurtlu kereviz salatası
    Yoğurtlu kereviz salatası

    Süresi : 01:17 İzlenme : 5073

  • Yılbaşı hindisi nasıl yapılır?
    Yılbaşı hindisi nasıl yapılır?

    Süresi : 03:40 İzlenme : 2218

  • Hafif pizza tarifi
    Hafif pizza tarifi

    Süresi : 01:28 İzlenme : 8118

  • Fıstık ezmesi nasıl yapılır?
    Fıstık ezmesi nasıl yapılır?

    Süresi : 00:49 İzlenme : 3269

hthayat.haberturk.com internet sitesinde yayınlanan yazı, haber, video ve fotoğrafların her türlü hakkı Haberturk Gazetecilik A.Ş.’ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez. Copyright © 2018 - Üretim ve Tasarım Bilgi Grubu
Yukarı Git
HTHayat Mobil Sürümüne Dön