Hareketsiz yaşam tarzı; bilişsel gerileme riskinin artması da dahil olmak üzere pek çok sağlık sorunuyla ilişkilendiriliyor. Yeni bir araştırma ise otururken ne yaptığımızın, oturarak geçirdiğimiz süre kadar önemli olabileceğine işaret ediyor. Otururken beyni aktif ve meşgul tutan aktivitelerin, televizyon karşısında uzun süre vakit geçirmek gibi daha pasif aktivitelerle kıyaslandığında bilişsel sağlık açısından daha faydalı olabileceği belirtiliyor.
Televizyon izlemek beyin sağlığını nasıl etkiliyor?
Yayımlanan yeni bir araştırmada yaklaşık 1.700 yaşlı yetişkin, yaklaşık 22 yıl boyunca takip edildi. Araştırmacılar, katılımcıların oturarak gerçekleştirdiği iki farklı aktivitenin ilerleyen yaşlarda çekilen beyin görüntüleriyle nasıl ilişkili olduğunu inceledi: Televizyon izlemek ve bilgisayar başında çalışmak.
Araştırmanın ortak yazarı araştırmacı Natan Feter, elde edilen sonuçlarla ilgili şunları söyledi: "Daha fazla televizyon izlemenin, yaşlanmaya ve Alzheimer hastalığına karşı özellikle hassas olan beyin bölgelerinde daha küçük beyin hacmi ve daha düşük bilişsel performansla ilişkili olduğunu gördük. Buna karşılık, iş nedeniyle oturmak gibi diğer hareketsiz aktivitelerde bunun tam tersi bir tablo ortaya çıktı."
Sık televizyon izlemek, küçük damar hasarının bir göstergesi olan beyaz madde hasarının daha fazla olmasıyla ilişkilendirildi. Buna karşılık, çalışırken oturmak beynin bazı bölgelerinde daha yüksek hacim ve daha az beyaz madde hasarıyla ilişkili bulundu. Bu sonuçlar, beyin sağlığı açısından yalnızca ne kadar süre oturduğumuzun değil, otururken ne yaptığımızın da önemli olabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar bu ilişkilerin erkeklerde daha güçlü olduğunu gözlemledi ancak bunun nedenini henüz kesin olarak açıklayamıyor.
Bu durum biyolojik farklılıklardan, televizyon izleme alışkanlıklarındaki farklılıklardan, diğer yaşam tarzı faktörlerinden veya tamamen tesadüften kaynaklanıyor olabilir. Çalışmamız bu cinsiyet farklılıklarının altında yatan mekanizmaları belirlemek üzere tasarlanmadı. Bu nedenle kesin sonuçlara varmadan önce gelecekte yapılacak araştırmalarda bu konunun incelenmesi gerekiyor.
Uzun süre oturmak beyin sağlığını tehdit ediyor
Çalışmak neden televizyon izlemekten daha faydalı olabilir?
Televizyon izlemek genellikle çok az bilişsel çaba gerektiren pasif bir aktivite. Buna karşılık masa başında yapılan pek çok iş, uzun süreli zihinsel dikkat ve aktif düşünme gerektiriyor. Televizyon izlemek genellikle beyin sağlığını etkileyebilecek başka davranışlarla da birlikte gerçekleşiyor. Örneğin; uzun süre kesintisiz oturmak veya atıştırmak bunlardan bazıları.
Ancak araştırmanın gözlemsel olduğunu ve bu nedenle televizyon izlemenin doğrudan beyinde değişikliklere yol açtığı sonucuna varılamayacağını da vurguladı. Ona göre çalışma, televizyon izlemenin beyin sağlığıyla olumsuz yönde ilişkili bir yaşam tarzının göstergesi olabileceğine dikkat çekiyor.
Araştırmanın sonuçları, beyin sağlığı açısından her türlü oturma davranışının aynı olmadığını gösteren mevcut bulgularla da örtüşüyor. Psikiyatri ve nöroloji doçenti Rehan Aziz, daha önce yapılan araştırmalarda televizyon karşısında geçirilen sürenin daha kötü bilişsel işlevler ve artan demans riskiyle ilişkilendirildiğini, bilgisayar kullanımında ise bunun tersine bir ilişki gözlemlendiğini belirtti.
Aziz: Masa başında çalışmak düşünme, planlama ve problem çözmenin yanı sıra bilgisayar kullanımını da içeriyor. Bu aktiviteler, söz konusu görevlerle bağlantılı beyin bölgelerinin aktif kalmasına yardımcı olabilir” ifadelerini kullandı.
Her ekran karşısında geçirilen zaman aynı değil
Aktivitenin gerçekleştiği ortam da önemli olabilir. Yakın zamanda yapılan bir araştırma, sinemaya gitmenin beyin sağlığını korumaya yardımcı olabileceğini gösterdi. Evde televizyon izlemekten farklı olarak sinemaya gitmek; evden çıkmayı, sinemaya ulaşmayı, filmi dikkatle takip edip değerlendirmeyi ve çoğu zaman başkalarıyla sosyalleşmeyi ve film hakkında konuşmayı gerektiriyor. Aziz'e göre sosyal etkileşim, demansa karşı koruyucu bir rol oynayabilir.
Daha az televizyon izlemeli miyiz?
Bu araştırma, televizyon izlemenin doğrudan beyinde zararlı değişikliklere neden olduğunu kanıtlamıyor. Ancak Feter, elde edilen bulguların mümkün olduğunca uzun süreli televizyon izleme alışkanlığının azaltılmasını öneren mevcut halk sağlığı tavsiyelerini desteklediğini belirtiyor.
Ancak mesaj yalnızca “daha az oturun” şeklinde değil. Önemli olan, hareketsiz geçirilen zamanı nasıl değerlendirdiğimizi de düşünmek. Televizyon izlemek için harcanan zamanın bir bölümünü fiziksel aktiviteye, sosyal etkileşime veya kitap okumak, yeni beceriler öğrenmek ve hobilerle ilgilenmek gibi zihinsel olarak uyarıcı aktivitelere ayırmak beyin sağlığı açısından faydalı olabilir.
Araştırmanın en önemli mesajı ise şu: Her hareketsiz aktivitenin sağlıklı beyin yaşlanmasıyla ilişkisi aynı olmayabilir.
Kaynak: Mira Miller. "Research Shows Watching TV Is Worse for Brain Health Than Sitting at a Computer". Şuradan alındı: https://www.verywellhealth.com/watching-tv-rots-brain-12024731.
Şu an orada olmak isteyeceğiniz 30 mekan
Günde 10 saat oturuyorsanız...
