Yaz sofralarının değişmez tadı karpuz, dilim dilim kesilince hep o bildik manzarayı verir. Oysa aynı meyvenin içi kıpkırmızı değil de açık sarı olan bir akrabası da var. Adı sarı karpuz. Kabuğu yine çizgili ve yeşil olduğu için dışarıdan ayırt etmek neredeyse imkânsız. Kesildiğinde ortaya çıkan o soluk sarı renk ise pek çok kişinin ilk kez gördüğü bir manzara. Bugün kırmızıyı doğal sayıyoruz, oysa karpuzun atası daha çok sarı ve soluk tonlardaydı. Afrika kökenli bu meyvenin geçmişi beş bin yılı aşıyor. Antik Mısır'da firavun mezarlarına karpuz konduğu, kazılardan biliniyor. M.S. 425 tarihli bir Bizans mozaiğinde de bugünküne benzer bir karpuz resmedilmiş.
Peki, renk değişince tat da mı değişiyor?
Rengi belirleyen şey pigment. Kırmızı karpuza o rengi likopen verir, domates ve kırmızı biberdeki gibi. Sarı çeşitte likopen yok, onun yerine beta-karoten devreye giriyor. Beta-karoteni havuçtan ve balkabağından tanırsınız, sarı-turuncu rengin sorumlusu odur. Yani içerideki renk farkı süs değil, doğrudan kimyasal bir fark. Likopenin yerini beta-karoten alınca karpuzun tonu kırmızıdan sarıya kayıyor, vücudun A vitaminine çevirebildiği bir madde de tabağa giriyor. Karpuzun sarısının beslenme tarafında öne çıkmasının sebebi bu.
Tat tarafında fark, sanılandan belirgin. Sarı karpuz kırmızısına göre biraz daha tatlı, aromasında hafif bir bal ve kayısı havası var. Bunun bir nedeni, şeker oranının çoğu zaman birkaç puan yüksek olması. Yine de meyvenin yaklaşık %92'si sudan ibaret, bir dilimin kalorisi 50'yi zor buluyor. Serinleten hafif meyve olma özelliğini koruyor, değişen yalnızca damakta bıraktığı iz.
Anadolu'ya Kırım'dan geldi
Sarı kapuz Konya'da ve Trakya’da da yetişiyor. Çumra'nın Fethiye Mahallesi'nde yıllardır "Tatar Karpuzu" adıyla bilinen açık sarı içli bir karpuz var. Hikâyesi 1876'daki Kırım göçüne dayanıyor, tohumu o dönem buraya gelen göçmenlerle taşınmış ve elden ele bugüne ulaşmış. Selçuk Üniversitesi'nden araştırmacılar bu yerel çeşidi belgeleyip tescil için çalışıyor. Az suyla, az gübreyle yetişmesi onu kuraklığa dirençli kılıyor. Bölgede taze tüketilmenin yanında karpuz pekmezi yapımında da değerlendiriliyor.
Dışına bakarak hangisi olduğunu anlayamazsınız
Mevsimi kırmızısıyla aynı, Haziran'dan Eylül'e. Ata tohumu hareketiyle yeniden üretildiği için gurme manavlarda ve online tezgâhlarda karşınıza çıkabiliyor, fiyatı da çoğunlukla standart karpuzun üstünde. Kabuğu birebir kırmızısına benzediğinden, hangisini aldığınızı ancak kesince anlarsınız.
Referanslar
Christine Fiorentino. “What Is Yellow Watermelon? Here’s Why This Sweet Fruit Looks So Different” Şuradan alındı: https://www.bhg.com/yellow-watermelon-11987927 (29.06.2026).
Karpuzun faydaları saymakla bitmiyor!
