Tuhaf, Kasvetli, Kaybolmuş Bir Şey: Kayıp Şey
Shaun Tan’ın eserleri, tek seferde okunup, rafa kaldırılacak türden değil. Her okuyuşunuzda yeni ayrıntılar keşfettiğiniz, sembollerin izini sürdüğünüz, katman katman açılan ve metaforlarla örülü büyülü dünyalar sunan eserler.
Kayıp Şey, Uzak’tan sonra okuduğum ve çok sevdiğim bir çocuk kitabı oldu. Her ne kadar çocuklar için ağır bir eser olduğu söylense de, bir çocuğun bu kitabın içinde keşfedebileceği çok şey olduğunu düşünüyorum. Hatta Shaun Tan’ın yetişkin dünyasına uzak duran, sıra dışı ve özgür çizimlerinin çocukların hayal dünyasına çok daha güçlü bir şekilde seslendiğine inanıyorum.
Devasa makineler, borular, gri beton yapılar…Yürüyen, çalışan, taşıyan insanlar... Kusursuz işleyen fakat canlı olmayan bir yapı. Tuhaf, kasvetli ve kaybolmuş bir şey: "Kayıp Şey". Varlığı, rengi ve boyutuyla fark edilmemesi neredeyse olanaksız bir yaratık. Fakat hızın ve verimliliğin esiri olmuş hiçbir yetişkin onu fark etmiyor. Onu fark edebilmenin tek yolu; çocuksu bir merak belki de. Sahilde, kapak koleksiyonu için kapak arayan bir çocuk kimsenin fark etmediği ve önemsemediği bu "kayıp" yaratığın nereye ait olduğunu bulmaya çalışıyor.
Aidiyet meselesini eserlerinde sık sık işleyen Shaun Tan, Kayıp Şey aracılığıyla okurunu sessiz ama derin sorularla baş başa bırakıyor: Biz kimiz? Bu dünyada gerçekten ait olduğumuz bir yer var mı?
Shaun Tan’ın eserleri, bakmakla görmek arasındaki farkı incelikle hatırlatır. Dünyaya yeniden çocukça bir merakla yaklaşabilmeyi, sıradan görünenin içindeki olağanüstüyü fark edebilmeyi ve çoğu zaman gözümüzün önünde duran şeylere gerçekten bakabilmeyi…
Eser; farklı olana yer açabilmekten ve modern hayatın görünmez kıldığı güzellikleri fark etmekten söz ediyor. Görülmeme duygusunu, aidiyet arayışını ve düzenin dışında kalanların da kendilerine ait bir yeri hak ettiğini usulca fısıldıyor okuruna.
Kayıp Şey, animasyon kısa filmine uyarlanmış ve En İyi Animasyon Kısa Film Oscar’ını kazanmıştır. Ancak eserin asıl değeri aldığı ödüllerde değil; okurun içine bıraktığı duygularda ve sorularda.
Bazen hepimiz, ait olduğu yeri arayan birer "Kayıp Şey" olabilir miyiz?
Yazı: Sinem Uslu
