Mutfak tezgâhında biriken boş su şişelerini çöpe atmak yerine yakıta dönüştürebilirsiniz! Hem de pahalı bir tesis, elektrik ya da fabrika ısısı gerekmeden. Cambridge Üniversitesi'nde geliştirilen panelin tek ihtiyacı güneş ışığı. Şişeyi parçaladığında geriye temiz bir yakıt kalıyor; hidrojen.
Cevap güneş ışığında
Geliştirilen sistemin belkemiği, panelin yüzeyini kaplayan iki metal. Cam bir levhanın üstüne önce ışığı emen ince bir toz püskürtülüyor, üzerine de kobalt ve zirkonyum geliyor. İşi yaptıran kimyasal sürecin adı fotokataliz, yani ışıkla tetiklenen bir tepkime. Güneş bu yüzeye vurduğunda toz emdiği enerjiyi açığa çıkarıyor, kobalt ve zirkonyum kaplama da bu enerjiyi yönlendiriyor. Devreye giren güç, sıvının içine atılmış pet şişe plastiğini parçalamaya yetiyor.
Sürecin çalışması için fabrika ısısına ya da yüksek basınca da gerek yok. Panel oda sıcaklığında kuruluyor, sonra dışarı çıkarılıp güneşe bırakılıyor. Prof. Erwin Reisner’in başında bulunduğu Cambridge Üniversitesi ekibi, denemeyi laboratuvarda değil, kimya bölümünün önündeki açık alanda yaptı. Çatı, lamba veya ısıtıcıya gerek duymayan sistem, sadece o günkü gün ışığını kullanıyor.
Çıkan şey hidrojen, geriye sadece su kalıyor
Plastik parçalanırken ortaya iki şey çıkıyor. Biri hidrojen, diğeri ise sanayide işe yarayan değerli kimyasallar. Başka bir deyişle, çöpe atılacak bir pet şişe, iki ayrı kazanca dönüşüyor. Atıklardan biri olan hidrojenin yanması da farklı şekilde işliyor. Benzin ya da kömür yandığında havaya karbon salar, hidrojen ise yandığında geriye su bırakır. Çöpe gidecek bir plastik, kirletmeyen bir enerji kaynağı oluyor. Bulgular 24 Haziran'da Nature Chemical Engineering dergisinde yayımlandı.
Plastik atıklar neden bu kadar büyük dert?
Her yıl dünyada milyonlarca ton pet şişe üretiliyor ve büyük kısmı bir kez kullanılıp atılıyor. Geri dönüşüme giren oran sanıldığından düşük, kalanı ise çöp sahalarında ya da denizde yıllarca duruyor. Plastiğin doğada parçalanması yüzyıllar alıyor. Mevcut geri dönüşüm; çoğunlukla plastiği eritip yeniden plastik yapma yöntemine dayanıyor, bu da aynı plastiği bir tür çöp olarak görmeye devam etmek demek. Cambridge'in yaklaşımı bu mantığı değiştiriyor ve boş şişeler artık bir atık değil, içinden hem yakıt hem sanayi kimyasalı çıkarılacak bir hammadde oluyor. Cambridge ekibi, geliştirilen panelin dayanıklılığın ve verimin ticari kullanım için yeterli olmadığını, daha çok geliştirme gerektiğini hatırlatıyor.
Referanslar
Eric Ralls. "Plastic bottles transformed into clean fuel using only sunlight". Şuradan alındı: https://www.earth.com/news/plastic-bottles-transformed-into-clean-fuel-using-only-sunlight/
Tek kullanımlık plastik dönemi bitiyor!
