Doğumdan sonra yaşanan cilt değişimleri son derece yaygındır; ancak birçok yeni ebeveyn, doğumdan sonraki haftalar ve aylar boyunca ciltlerinin ne kadar farklı görünebileceğine ve hissedebileceğine hazırlıksız yakalanır. Hormonal dalgalanmalar, uykusuzluk ve doğum sonrası stres, cildi etkileyerek pek çok farklı değişime yol açabilir.
İyi haber şu ki, doğum sonrası ciltte görülen değişimlerin büyük çoğunluğu tamamen normaldir. İlk etapta beklenmedik ya da endişe verici gelebilirler. Peki bu değişimlerin altında yatan nedenler nelerdir? Hangileri normal kabul edilir, hangileri zamanla kendiliğinden düzelir ve hangi durumlarda tıbbi destek almak gerekir?
Doğumdan sonra cilt neden bu kadar değişir?
Doçent Dr. Anne Marano, hamilelik sırasında östrojen hormonunun oldukça yüksek seviyelerde olduğunu ve bunun cilt sağlığında önemli bir rol oynadığını belirtiyor. Östrojen, kolajen üretimini uyarır, güçlü bir cilt bariyerini korur ve elastikiyeti artırır. Bu yüksek seviyeler; daha parlak, beslenmiş bir cilt, daha gür saçlar ve genel olarak 'hamilelik ışıltısı' olarak bilinen görünümü sağlar.
Doğumdan sonra ise, büyük ölçüde yüksek miktarda östrojen üreten plasentanın vücuttan ayrılması nedeniyle östrojen seviyeleri hızla düşer. Doğumdan sonra östrojenin ani düşüşü ve progesteron ile prolaktinin artışı—ki bu hormonlar cilt üzerinde testosteron benzeri etkiler gösterebilir—östrojenin sağladığı faydaların kaybına yol açar.
Elbette doğum sonrası cilt sağlığını etkileyen tek faktör östrojen düşüşü değildir. Büyük sıvı değişimleri ve stres hormonu olarak bilinen kortizol de önemli rol oynar. Uzun ve uykusuz geceler, sık beslenmeler ve bez değiştirmeler kortizol seviyelerini artırır. Doğum sonrası dönemde kortizol seviyeleri yüksektir. Bu da akneye, hassasiyete ve cilt enfeksiyonlarına neden olabilir.
Hamile karnınız nasıl görünüyor?
Doğumdan sonra fark edebileceğiniz 10 yaygın cilt değişimi
Hormonal değişimler, stres, uykusuzluk ve doğum sonrası iyileşme süreci; bazıları şaşırtıcı olabilen pek çok cilt değişikliğine yol açabilir.
1. Kuruluk, kaşıntı ve egzama
Azalan östrojen ve artan kortizole bağlı genel sıvı kaybı, cilt bariyerini zayıflatabilir ve tahrişi artırabilir. Daha önce egzama öyküsü olanlarda doğum sonrası yeniden ortaya çıkabilir.
Egzama doğum sonrası dönemde oldukça yaygındır. Bu nedenle her gün nemlendirmek çok önemlidir. Düşük güçlü topikal steroidlerin genellikle emzirme döneminde güvenlidir, ancak mutlaka doktora danışılması gerekmektedir.
2. Akne
Hormonal dalgalanmalar ve yüksek kortizol seviyeleri sivilce oluşumunu tetikleyebilir. Hormonların dengelenmesi zaman alabilir. Çoğu topikal akne tedavisi doğum sonrası dönemde güvenlidir. Günde iki kez nazik bir temizleyiciyle yüz yıkamak önerilir. Emziren kişilere genellikle topikal retinoidlerden kaçınmaları önerilir; ancak emilimin çok düşük olması nedeniyle bazı çalışmalar güvenli olabileceğini göstermektedir. Bu karar doktorla birlikte verilmelidir.
3. Et benleri ve kiraz anjiyomları
Et benleri genellikle boyun, koltuk altı ve göz kapaklarında görülür. Hamilelik sırasında oluşabilir ve doğumdan sonra kalıcı olabilir. Zararsızdırlar ve istenirse dermatolog tarafından alınabilirler.
Kiraz anjiyomları ise küçük, parlak kırmızı damar kümeleridir ve hamilelikte daha belirgin hale gelebilir.
4. Melazma
Yüzde, burunda, çenede ve yanaklarda görülen koyu lekeler (melazma), hamilelikte oldukça yaygındır. Çoğu vakada ilk yıl içinde azalır; ancak bazı kişilerde yıllarca sürebilir. Güneş koruyucu kullanımı bu dönemde özellikle önemlidir.
5. Terleme ve isilik
Östrojen düşüşü sıcak basmalarına ve gece terlemelerine yol açabilir. Ter, cildi tahriş ederek isiliğe neden olabilir. Genellikle birkaç hafta içinde azalır.
6. İncelmiş cilt ve artan hassasiyet
Östrojenin azalması kolajen ve elastin kaybına yol açarak cildi daha ince ve hassas hale getirebilir. Önceden kullanılan ürünler artık tahrişe neden olabilir.
7. Çatlaklar ve PUPPP döküntüsü
Çatlaklar karın dışında göğüs, kalça ve uyluklarda da görülebilir. Nadiren PUPPP adı verilen, oldukça kaşıntılı kırmızı döküntüler çatlakların üzerinde gelişebilir.
8. Meme ucu ve areola değişimleri
Özellikle emzirenlerde kuruluk, çatlaklar, hassasiyet ve ağrı yaygındır. Nem, sürtünme ve hormonal değişimler bu bölgeyi etkileyebilir.
9. Uyuşma ve karıncalanma
Nadir de olsa, doğum sırasında sinir sıkışmasına bağlı olarak bazı bölgelerde geçici uyuşma veya karıncalanma hissi olabilir ve genellikle kendiliğinden düzelir.
10. Saç dökülmesi
Doğumdan 2 - 4 ay sonra başlayan saç dökülmesi tamamen normaldir. 6 - 12 hafta sürebilir. Yeni saç çıkışı zaman alır ve 'bebek saçları' olarak fark edilebilir.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Doğum sonrası cilt değişimlerinin duygusal etkileriyle baş etmek
Bu değişimler özgüveni etkileyebilir; ancak çoğu geçicidir. Basit bir cilt bakım rutini bile fark yaratabilir. Günde iki kez nazik bir temizleyiciyle yüz yıkamak, ardından nemlendirici ve sabahları güneş koruyucu kullanmak yeterlidir.
Araştırmalar, bu dönemde en büyük farkı yaratan şeyin fiziksel değişimlerden çok psikolojik destek olduğunu gösteriyor. Aile, arkadaşlar veya bir perinatal ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak bu süreci kolaylaştırabilir. Doğum sonrası cilt değişimleri zorlayıcı olabilir; ancak çoğu zaman vücudun iyileşme sürecinin doğal bir parçasıdır. Zamanla hormonlar dengelendikçe cilt de toparlanır. Bu değişimler, vücudunuzun ne kadar güçlü ve olağanüstü bir deneyimden geçtiğinin de bir hatırlatıcısıdır.
Kaynak: Alex Vance. "What No One Tells You About Your Skin After Birth, According to a Dermatologist". Şuradan alındı: https://www.parents.com/what-no-one-tells-you-about-your-skin-after-birth-11893393.
Doğum sonrası neler yapmalı?
Doğum sonrası vajinanızı rahatlatacak tüyolar
