Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), kadınlarda daha geç teşhis edilebiliyor ve özellikle hormonal etkilerin yoğun olduğu zamanlarda, DEHB’ye bağlı belirtilerin biraz daha zorlayıcı olabildiği biliniyor. Perimenopoz (menopoz öncesi) dönemindeki östrojen dalgalanmaları ve düşüşü, hormon değişikliklerine çok daha duyarlı olan DEHB'li kadınların hayatını daha yoğun şekilde etkiliyor.
Ankete göre, kadınların %94'ü DEHB semptomlarının perimenopoz ve menopoz döneminde daha da şiddetlendiğini belirtiyor. Uzman Dr. Patricia O. Quinn bu durumu, "Perimenopoz, en çok yardıma ve desteğe ihtiyaç duyduğunuz zamandır" sözleriyle özetliyor. İşte DEHB'li kadınların ve doktorlarının bu zorlu geçiş dönemi hakkında bilmesi gereken 4 önemli gerçek:
1. Perimenopoz, DEHB'li kadınlarda 10 yıl daha erken başlıyor
Nörotipik kadınlarda perimenopozun en şiddetli belirtileri genellikle 45 ila 49 yaşlarında görülürken, bu süreç DEHB'si olan kadınlarda 10 yıl kadar erken (35 ila 39 yaş arası) ortaya çıkabiliyor. Üstelik bu kadınlar; ateş basması, depresif ruh hali ve vajinal kuruluk gibi perimenopoz belirtilerini diğer kadınlara kıyasla tüm kategorilerde çok daha şiddetli yaşıyor.
DEHB ile ilgili bilmeniz gereken her şey
2. Östrojen ve ilaç dozlarında değişiklik gerekebilir
Perimenopozda DEHB tedavisine yönelik araştırmalar henüz kısıtlı olsa da, mevcut veriler birçok kadının bu dönemde östrojen takviyesinden ve artırılmış uyarıcı ilaç dozlarından fayda gördüğünü ortaya koyuyor.
Dr. Quinn, “Östrojen, kullandığınız uyarıcı ilaçların daha etkili olmasını sağlar” diyerek, hastanın bireysel risk faktörleri göz önünde bulundurularak doktor kontrolünde tedavinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini vurguluyor.
3. Hormon Replasmanı (HRT) yerine Hormon Stabilizasyonu (HST)
Çoğumuz menopoz sonrasındaki adetlerin tamamen durduğu ve hormonların düşük bir seviyede sabitlendiği dönemde belirtileri hafifletmek için kullanılan Hormon Replasman Terapisini (HRT) duymuşuzdur.
Ancak uzmanlara göre adetlerin düzensizleştiği ve hormonların hızla, öngörülemez şekilde dalgalandığı perimenopoz döneminde asıl hedef hormonları değiştirmek değil, “sabitlemek” (HST) olmalı. Doğum kontrol hapları veya ruh hali ile ateş basmalarına iyi gelen antidepresanlar gibi hormon seviyelerini dengeleyen yöntemler, bu sarsıntılı dönem için çok daha uygun bir çözüm sunar.
4. Tedavi verimliliği birçok farklı faktöre bağlıdır
Perimenopoz döneminde hem DEHB hem de hormon belirtileriyle başa çıkmak tek bir standart reçeteye bağlı değildir. Tedavi planı ve kullanılacak hormon destekleri; kişinin bireysel sağlık geçmişi, genetik risk faktörleri ve şikayetlerinin boyutu gibi birden fazla değişkene dayanır.
Eğer semptomlarınız günlük hayatınızı sekteye uğratıyorsa, yaşam kalitenizi geri kazanmak için doktorunuzla bu destekleyici tedavi seçeneklerini mutlaka konuşmalısınız.
Kaynak: "ADHD Impairment Peaks in Menopause, According to ADDitude Reader Survey". Şuradan alındı: https://www.additudemag.com/menopause-symptoms-adhd-survey/.
Yetişkinlikte DEHB: Kardelen C. Ergin ile söyleşi
DEHB'lilerin gizli sınavı: Sosyal anksiyete
