İsviçre’de buzul erimesini yavaşlatmak için alışılmadık bir yöntem test edildi. Lozan Üniversitesi’nden dört öğrenci, Alp Dağları’ndaki bir buzulun 200 metrekarelik bölümünü koyun yünüyle kaplayarak doğal malzemenin buz ve kar kaybını azaltıp azaltamayacağını araştırdı.
BUZULUN ÜZERİNE İKİ FARKLI YÜN ÖRTÜSÜ SERİLDİ
“Keep It Wool” adı verilen proje, Haziran-Eylül 2026 arasında İsviçre’nin Vaud kantonundaki Les Diablerets bölgesinde bulunan Glacier 3000 üzerinde yürütüldü. 22 Haziran’da buzulun belirli bölümlerine 10 metreye 10 metre ölçülerinde, farklı kalınlıklara sahip iki yün örtüsü yerleştirildi.
Araştırmacılar, sonuçları karşılaştırabilmek için aynı büyüklükte geleneksel bir jeotekstil örtü de kullandı. Böylece koyun yününün güneş ışınlarına karşı bir yalıtım malzemesi olarak ne kadar etkili olduğu gözlemlendi.
KAR VE BUZ KAYBI İKİ HAFTADA BİR ÖLÇÜLDÜ
Deney boyunca yaklaşık iki haftada bir ölçüm yapıldı. Örtülerin merkezine yerleştirilen kazıklar sayesinde kaplanan bölgelerdeki kar ve buz kaybı takip edildi.
Kullanılan yün, doğal ve biyolojik olarak parçalanabilir İsviçre koyun yününden hazırlandı. Örtüler, içerisine çakıl doldurulmuş geri dönüştürülmüş malt çuvallarıyla sabitlendi.
YÜN, GELENEKSEL ÖRTÜYLE BENZER KORUMA SAĞLADI
Yaz boyunca yapılan gözlemlerin ardından elde edilen ilk sonuçlar, iki yün örtüsünün geleneksel jeotekstile benzer seviyede koruma sağladığını gösterdi. Kaynakta yer alan ilk değerlendirmelere göre yöntem, üç aylık süreçte buzun erimesini yüzde 50’den fazla yavaşlatma potansiyeli ortaya koydu.
Ancak araştırmacılar, toplanan verilerin henüz ayrıntılı biçimde analiz edilmesi gerektiğini belirtiyor. Bu nedenle yöntemin uzun vadeli etkisi konusunda kesin bir sonuca varmak için daha fazla çalışma gerekiyor.
AMAÇ SADECE BUZULU KORUMAK DEĞİL
Projenin dikkat çeken yönlerinden biri de geleneksel jeotekstillerin çevresel etkilerine alternatif araması. Polyester veya polipropilen esaslı örtüler zamanla aşındığında mikroplastiklerin kar, buz ve dağ sularına karışmasına neden olabiliyor.
Ekip ise bunun yerine yenilenebilir ve biyolojik olarak parçalanabilir koyun yününü tercih etti. İsviçre’de koyunların ağırlıklı olarak et ve süt üretimi ile otlakların korunması amacıyla yetiştirilmesi nedeniyle yününün yüzde 70’e varan kısmının yok edildiği belirtiliyor.
İSVİÇRE BUZULLARI SON 20 YILDA KÜÇÜLDÜ
Deneyin arkasındaki sorun ise çok daha büyük. İsviçre buzulları son 20 yılda kütlelerinin yaklaşık yüzde 40’ını kaybetti. Yaklaşık 1000 küçük buzul ise tamamen ortadan kalktı.
Yaz aylarında kullanılan jeotekstil örtüler İsviçre buzullarının yalnızca yüzde 0,02’sini kaplıyor ve yılda yaklaşık 300 bin metreküp karın korunmasına yardımcı oluyor. Buna karşılık ülke her yıl yaklaşık 1 milyar metreküp buz kaybediyor.
YÜN ÖRTÜLERİ TEK BAŞINA ÇÖZÜM DEĞİL
Araştırmacılar, örtülerin daha geniş alanlarda kullanılsa bile iklim değişikliği nedeniyle buzulların geri çekilmesini tamamen durduramayacağını vurguluyor. Bu nedenle yün örtüsü deneysel ve sınırlı bir koruma yöntemi olarak öne çıkarken, buzulların geleceğini belirleyecek temel adım sera gazı emisyonlarının azaltılması olarak gösteriliyor.
