Araştırmalar, çocuklarla yemek saatlerinde kurulan bağın onların ruh sağlığına katkı sağlayabileceğini gösteriyor—ancak bu, herkes için geçerli tek bir çözüm değil. Araştırmacılar onlarca yıldır, ailece yenilen yemeklerin ergenler için daha iyi sonuçlarla ilişkili olduğunu biliyor. Çalışmalar, çocuklar ile ebeveynlerin birlikte yemek yemesinin; madde kullanım riskinin azalması, yeme bozukluklarının, şiddet eğilimlerinin, depresyon duygularının ve intihar düşüncelerinin daha düşük olmasıyla bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
Ancak yeni bir çalışma, konuya yeni bir bakış açısı getiriyor. Araştırmanın baş yazarı Prof. Margie Skeer, hem yemeklerin kalitesinin hem de ergenlerin travmatik deneyim geçmişinin, aile yemeklerinin madde kullanımını azaltmada ne kadar etkili olduğunu belirlediğini söylüyor.
Aile hayatı her akşam birlikte yemek yemeye izin vermeyecek kadar yoğun olsa bile bu sorun değil. Ancak ebeveynlerin, özellikle hassas durumdaki ergenlerin ruh sağlığı açısından, akşam rutinlerine aile içi iletişimi dahil etmeyi öncelik haline getirmeleri öneriliyor. İşte bu yeni bulgular ve uzmanların aileler için ne anlama geldiğine dair görüşleri...
Önemli olan yemek değil, etkileşimin kalitesi
Araştırmada, aile yemekleri (ebeveyn ya da bakım veren ile birlikte, en az bir kişinin yemek yediği zamanlar olarak tanımlanıyor) “aile yemeği indeksi” adlı bir sistemle değerlendirildi. Bu sistem; aile bireylerinin yemekten ne kadar keyif aldığı, ne kadar sohbet ettiği, dijital dikkat dağıtıcıların varlığı ve yemeğin organizasyonu gibi unsurları ölçüyor.
12 - 17 yaş arası çocuklara sahip 2.090 ailenin incelendiği çalışmada, daha yüksek kaliteli yemeklerin; düşük ve orta düzeyde stres yaşayan gençlerde madde kullanımının %22 ila %34 oranında daha düşük olmasıyla ilişkili olduğu bulundu. Burada “kaliteli yemek”, yemeğin lezzetinden ziyade; sıcak, iletişimin güçlü olduğu ve birlikte vakit geçirmekten keyif alınan bir ortamı ifade ediyor.
Araştırmada kalite ölçümü, ebeveyn ile çocuk arasındaki etkileşime odaklanıldı. Bir aile yemeği için masa başında oturmak bile şart değil. Aile yemekleri, herkesin şık giyinip büyük bir sofrada oturduğu klasik sahneler gibi olmak zorunda değil. Birlikte mısır gevreği yiyebilir ya da mutfak tezgâhında ayakta bir şeyler atıştırabilirsiniz. Önemli olan yemek değil, etkileşimin kalitesi.
Ailece sofraya oturmak için 7 sebep
Aile yemekleri her sorunu çözmez
Çalışmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu ise şu: Çocukluk döneminde olumsuz deneyimlere (örneğin; aile içinde madde kullanımı, işlevsiz aile yapısı ya da şiddet) maruz kalan ergenlerde, birlikte yemek yemek madde kullanım riskini azaltmada etkili olmadı.
Skeer, aile yemeklerinin işlevsel ailelerde bağ kurma ve rutin oluşturma açısından önemli olduğunu, ayrıca ebeveynlerin çocuklarının davranış, ruh hali ve sosyal çevresindeki değişimleri fark etmelerine yardımcı olabileceğini söylüyor. Ancak: “Çocuklar yoğun travma yaşıyorsa ya da başka ruh sağlığı sorunları varsa, sadece aile yemekleri yeterli olmayabilir.”
Ayrıca bu olumsuz deneyimlerin çoğu zaman aile ortamının içinde gerçekleştiğini de hatırlatıyor:
“Aile birlikte yemek yiyor olabilir, ama evde başka sıkıntılar varsa bu durum etkinin azalmasına neden olur.”
Bu nedenle bazı ergenlerin terapi ya da profesyonel ruh sağlığı desteğine ihtiyaç duyabileceği vurgulanıyor. Aile yemekleri birçok durumda faydalı olsa da, her sorunu çözen sihirli bir yöntem değil.
Gerçek hayatta bu ne anlama geliyor?
Aile terapisti Melissa Legere’e göre, bu bulgular birlikte daha fazla zaman geçirmek isteyen aileler için önemli dersler içeriyor. Öncelikle yemeklerin mükemmel olması ya da sofranın kusursuz hazırlanması gerekmiyor. Asıl önemli olan, sıcak ve dikkatli bir iletişim ortamı yaratmak. Ebeveynler kendilerini tükenmiş, sinirli ya da eşleriyle çatışmalı hissediyorsa, o akşam aile yemeğini atlamak daha iyi olabilir. Çünkü bu durum yemeğin gergin geçmesine neden olabilir. Daha sakin bir ortam sağlanabiliyorsa, ebeveynlerin dikkat dağıtıcıları (özellikle dijital olanları) azaltması ve yemek saatini çocukları dinlemek için kullanması öneriliyor—nasihat vermek için değil.
Aile yemeklerine zaman yoksa ne yapmalı?
Yoğun iş ve okul temposu nedeniyle her gün birlikte yemek yemek zor olabilir. Önemli olan, çocuk ile her gün bir şekilde bağ kurmaya çalışmak. Bu bağ için yemek bile şart değil. Ebeveynlerin, her gün 5 - 10 dakikalık odaklı bir iletişim anı yaratması yeterli olabilir. Uzmanlar alternatif olarak şunları öneriyor:
Bu aktiviteler, doğal ve baskısız bir iletişim ortamı sunar. Evde size uygun olan, düzenli ve günlük bir bağ kurma biçimini bulun.
Kaynak: Jillian Pretzel. "Does Eating Together Really Matter? Why Experts Say Family Meals Can Help Kids Thrive". Şuradan alındı: https://www.parents.com/does-eating-together-really-matter-why-experts-say-family-meals-can-help-kids-thrive-11947447.
Aileler bir araya gelince hangi konular konuşulmalı?
