Gebelikte sık rastlanan, beslenmeyle ilişkili olan bazı sağlık sorunları ve çözümlerine yönelik öneriler
1) Kansızlık
Tüm dünyada ve ülkemizde doğurganlık dönemindeki kadınlarda en sık rastlanan beslenme sorunudur. Gebelikteki kansızlığın nedenleri arasında, anne adayının gebelik öncesi dönemde besin depolarının yetersiz olması, gebelik nedeniyle artan demir gereksiniminin beslenmeyle karşılanmaması, yetersiz ve dengesiz beslenme özellikle protein, demir ve C vitamininin yetersiz alımı ve bağırsak parazitleri sayılabilir. Kansızlık bir yandan hastalıklara karşı direnci azaltırken diğer yandan da halsizlik, yorgunluk, isteksizlik yaparak çalışma verimini düşürür. Erken doğum ve düşüklere neden olur. Demir vücutta kan yapımında görevli minerallerden biridir.
Kansızlığın önlenebilmesi için;
2) Kemiklerin zayıflaması
Ergenlik, gebelik nedeniyle artan kalsiyum gereksiniminin karşılanamaması, sık aralıklarla gebe kalma, güneş ışınlarından yeterince yararlanamama, hareket azlığı, sigara ve fazla kafein alınması gibi nedenlerle anne adayının kalsiyum deposu, gebelik boyunca azalır. Bunun sonucunda anne adayının ileri yaşlarda özellikle menapozdan sonra kemikleri yumuşar, kolay kırılabilir bir hal alır, şekil bozuklukları görülür. Diş çürüklerinin sıklığı artar. Bu sorunlarla karşılaşmamak için, gebelerin günlük beslenmesinde kemik ve dişlerin yapıtaşı olan kalsiyumu gerektiği kadar almaları, güneş ışınlarından yeterince yararlanmaları ve hareketli olmaya özen göstermeleri gerekir.
Kalsiyum yönünden en zengin besinler süt, yoğurt, peynir ve bunlardan yapılan besinlerdir. Pekmez, susam, tahin, yeşil yapraklı sebzeler, kuru yemişler, kuru baklagiller ve kurutulmuş meyveler de, orta derecede kalsiyum içeren besinlerdir.
3) Kabızlık
Gebelik döneminde, yetersiz lifli (posalı) besin tüketimi, yetersiz sıvı alımı ve hareket azlığı gibi nedenler yanında, bazı gebelik hormonlarının bağırsak hareketlerini azaltıcı etkileri ile kabızlık görülebilir. Kabızlık, gebe kadınlarda hemoroid sorununa neden olabilmektedir.
Kabızlığın önlenebilmesi için;
4) Bulantı ve kusma isteği
Gebeliğin ilk aylarında sık rastlanan bir sorundur. İştah sapması ve koku hassasiyeti olur. Gebe kadının besin alımı güçleşir. Bazı yiyecekleri reddeder.
Besin alımını kolaylaştırmak ve bulantıyı bastırmak için;
Aşağıda gebe kadınlar için önerilen besinler ve miktarları bir piramit üzerinde gösterilmiş ve 2 menü örneği verilmiştir.
Gebe Kadınlar İçin Günlük Menü Örneği 1
Kahvaltı
Kuşluk
Öğle
Ara
Akşam
Yatarken
Gebeler İçin Günlük Menü Örneği 2
Kahvaltı
Kuşluk
Öğle
Ara
Akşam
Yatarken
(*) 2 dilim ekmek yerine 1 orta dilim börek yenebilir.
Hazırlayan: Prof. Dr. Muazzez Garipağaoğlu
*İstanbul Medipol Üniversitesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı