“Küçük yaştaki sanatçı sadece kendi bedeninin içinden gelen bir dürtünün ya da bir hissin ifadesi olarak elini hareket ettirmektedir.” Amerikalı çocuk psikoloğu ve sanat araştırmacısı Rhoda Kellogg’un Analyzing Children’s Art (Çocukların Sanatını Çözümleme) adlı eserinde kaleme aldığı bu analiz, çocuk ve sanat psikolojisinin özünü özetlemektedir. Henüz kalıplaşmış düşüncelerle sınırlandırılmamış çocuk zihni, saf ve sonsuz bir yaratıcılık denizidir. Bir çocuğun eline bir kalemi veya boya fırçasını verdiğinizde ona sözcüklerle anlatamadığı iç dünyasını dışarıya aktarabileceği özgür ve güvenli bir alan açmış olursunuz. Çocuklar duygularını, hayallerini, korkularını ve kelimelere dökemedikleri yaşantılarını sözel ifadeye kıyasla çizgiler ve renkler aracılığıyla daha kolay görünür kılabiliyor. Çocuğun yarattığı resim, onun iç dünyasının, duygusal gelişiminin ve çevresiyle kurduğu bağın dışa yansıyan bir tercümesi; kendini ifade etme cesaretinin, yaratıcılığının ve duygusal dünyasının tanınması demek.
Çocuklara kaygılarıyla baş etme gücü veren, öz güvenlerini geliştiren, soyut düşünme becerilerini zenginleştiren ve dillerinin yetmediği yerde hislerini fısıldayabilecekleri evrensel bir anlatım biçimi sunan sanat, kimi zaman farklı kültürlerden gelen çocukların birbirlerini anlayabilecekleri ortak bir dile dönüşebiliyor; geçmişin hafızasını çocuklar resimleriyle geleceğe taşıyor. Bunun dünya üzerindeki en etkileyici örneklerinden biri de Çekya’daki küçük bir köyde yaşanıyor: Lidice. Hikayesi bizi Nazi işgali altındaki Çekoslovakya’nın 1942 yazına götürüyor.
İkinci Dünya Savaşı’nın ortasında Nazi Almanyası tarafından Prag yakınlarındaki bu köy bir gecede tarihten yok edilmeye çalışıldı. Nazilerin amacı Lidice’nin adını bile hafızalardan silmekti.
Oysa tarih, Nazilerin öngöremediği bir şekilde işledi; köyün adı silinmek yerine uluslararası alanda bir dayanışma sembolü haline geldi. Savaş bittiğinde köy sil baştan inşa edildi, yaşananlar unutulmasın diye bir hatıra parkı ve müze yapıldı. Sonra Lidice’nin hatırasını gelecek nesillere taşıyan yeni bir hikaye yazıldı: 1967 yılında filizlenen Lidice Uluslararası Çocuk Güzel Sanatlar Sergisi, geçmişte Çek çocuklarının elinden alınan bu topraklarda bugün dünyanın dört bir yanından çocukların sanat eserleriyle mükerreren can buluyor.
Bu köklü geleneğin 54. etkinliğinde o toprakları canlandıran isimlerden 5’i Türkiye’den çıktı. Çek Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği’nin 8 Eylül 2026 tarihli paylaşımı bu başarının anlamını ve oluşturduğu kültür köprüsünü zarifçe yansıtıyor: "Türkiye’den beş genç sanatçı, 54. Lidice Uluslararası Çocuk Resim Sergisi’nde ödüle layık görüldü. Bu başarı, Türk çocuklarının yetenek ve yaratıcılığını bir kez daha ortaya koyarken, Çekya ile Türkiye arasındaki kültürel bağların gelişmesine de katkı sağlamaktadır."
Çocukların tuvallerine kattığı renklerin kültürel diplomasiyi güçlendirmesini ve dünyayı güzelleştirmesini diliyorum.
