Cenazede gülmek, çoğu insan tarafından saygısızlık veya duyarsızlık olarak değerlendiriliyor. Ancak psikolojiye göre bu beklenmedik davranışın arkasında, kişinin kontrol etmekte zorlandığı yoğun duygusal tepkiler bulunabiliyor. Özellikle üzüntü, kaygı ve stresin bir arada yaşandığı anlarda ortaya çıkan istemsiz gülme, her zaman mutluluk veya eğlenme anlamına gelmiyor.
Sevilen birinin kaybı sırasında gülümsemek ya da gülmek, çevredeki insanların tepkisini çekebiliyor. Oysa kişinin yüzüne yansıyan ifade ile gerçekte hissettiği duygular her zaman birbiriyle örtüşmeyebiliyor.
ÜZÜNTÜNÜN EN YOĞUN ANINDA NEDEN GÜLÜYORUZ?
Cenaze törenleri; üzüntü, korku, şaşkınlık ve kaygı gibi farklı duyguların aynı anda yaşanabildiği ortamlar arasında yer alıyor. Bu yoğunluk, bazı kişilerde sinirsel gülme olarak adlandırılan istemsiz bir tepkiye yol açabiliyor.
Kişi, yaşadığı kayıptan derinden etkilenmesine rağmen kendisini gülerken bulabiliyor. Bu davranış, yaşanan olayın komik bulunduğu anlamına gelmediği gibi hayatını kaybeden kişiye duyulan sevgisizliğin de göstergesi olmayabiliyor.
BİLİM İNSANLARI 1997 YILINDA BU TEPKİYİ ARAŞTIRDI
Psikoloji alanında yapılan araştırmalar, yas sırasında ortaya çıkan gülme ve gülümseme davranışlarını da ele alıyor. Araştırmacılar Dacher Keltner ve George A. Bonanno'nun 1997 yılında yayımladığı çalışma, kayıp sonrasında görülen bu ifadeler ile duygusal deneyimler arasındaki ilişkiyi inceledi.
Çalışma, gülme ve gülümsemenin acı ve üzüntüyle aynı süreçte ortaya çıkabileceğinin anlaşılmasına katkı sağladı. Bununla birlikte araştırma, cenazede gülen herkesin mutlaka duygusal gerilimini azaltmaya çalıştığını göstermiyor.
SİNİRSEL GÜLME SADECE CENAZELERDE ORTAYA ÇIKMIYOR
Sinirsel gülme, günlük yaşamın farklı anlarında da görülebiliyor. Ciddi bir tartışma, rahatsız edici bir konuşma, utanç verici bir durum veya beklenmedik bir haber, bazı kişilerde istemsiz gülme tepkisini tetikleyebiliyor.
Böyle anlarda kişi, verdiği tepkinin bulunduğu ortama uygun olmadığını fark ederek gülmesini durdurmaya çalışabiliyor. Ancak bu çaba, başkalarının kendisi hakkında ne düşündüğüne yönelik kaygısını daha da artırabiliyor.
CENAZEDE GÜLEN KİŞİ SUÇLULUK HİSSEDEBİLİYOR
Cenazede gülmenin yarattığı en büyük sorunlardan biri, davranışın çevredeki kişiler tarafından yanlış anlaşılması. Özellikle hayatını kaybeden kişinin yakınlarının bu tepkiyi alay veya umursamazlık olarak değerlendirmesi, istemsizce gülen kişide suçluluk ve utanç duygularına neden olabiliyor.
Yargılanma korkusu da kişinin yaşadığı duygusal baskıyı artırabiliyor. Bu nedenle gülme tepkisinin ardından ortaya çıkan rahatsızlık, ilk anda yaşanan gerginlikten daha yoğun hissedilebiliyor.
HERKES YAS SÜRECİNDE AYNI TEPKİYİ VERMİYOR
Psikolojiye göre insanların stres ve kayıp karşısında gösterdiği tepkiler kişiden kişiye değişebiliyor. Aynı olay karşısında bir kişi ağlarken başka biri sessizleşebiliyor veya beklenmedik bir yüz ifadesi sergileyebiliyor.
Bu yüzden cenazede gülmek, tek başına kişinin ne kadar üzüldüğünü veya hayatını kaybeden kişiye ne kadar değer verdiğini ortaya koymuyor. Bir anlık gülme tepkisi, kişinin yaşadığı acının büyüklüğünü ya da empati düzeyini ölçmek için yeterli olmuyor.
