HTHAYAT
BİRKAÇ KELİME YAZARAK SİZE YARDIMCI OLABİLİRİZ
Yapay zeka destekli keşif: Zayıflama iğnelerine alternatif olabilir!
Giriş: 18 Kasım 2026, Çarşamba 14:26
Güncelleme: 18 Kasım 2026, Çarşamba 14:26

Stanford Tıp Fakültesi'ndeki bilim insanları öncülüğünde ve Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley, Minnesota Üniversitesi, Britanya Kolombiya Üniversitesi'nden bilim insanlarının katılımıyla yapılan bir araştırmada yeni nesil kilo verme ilaçlarına alternatif doğal olarak oluşan bir molekül tespit edildi. Araştırmacılar, binlerce olası biyolojik bileşiği taramalarına olanak tanıyan yapay zekâ yardımıyla BRP'yi keşfettiler. BRP olarak bilinen molekül, mevcut tedavilerden farklı şekilde çalışıyor; vücuttaki birçok organı etkilemek yerine, açlık ve metabolizmayı kontrol eden beyin bölgesine etki ediyor gibi görünüyor. Bu daha odaklı yaklaşım insanların zayıflama iğnelerinin sebep olduğu olası mide bulantısı, kabızlık veya kas kaybı gibi sorunları yaşamadan kilo vermelerine yardımcı olabilir.

Hayvanlar üzerinde yapılan ilk deneyler, bu molekülün iştahı bastırabileceğini ve zayıflama iğnelerinin aktif maddesi olan semaglutid gibi yağ yakımını destekleyebileceğini aynı zamanda ilacın bazı rahatsız edici yan etkilerinden kaçınmayı sağlayabileceğini gösteriyor. Araştırmanın baş yazarı Doçent Dr. Katrin Svensson “BRP'nin özellikle iştahı ve metabolizmayı kontrol eden hipotalamusta etkili olduğu görülmektedir” diyor. -Hipotalamus, beynin derinliklerinde yer alan küçük ama hayati öneme sahip bir bölgedir. Birçok sorumluluğu arasında, açlığı, enerji kullanımını, vücut sıcaklığını ve vücudun iç dengesini korumak için gerekli diğer işlevleri düzenlemeye yardımcı olur. İştah üzerinde bu kadar merkezi bir rol oynadığı için, obezite tedavileri geliştiren araştırmacılar için önemli bir hedeftir.-

Zayıflama iğneleri, glukagon benzeri peptid 1 veya GLP-1 adı verilen bir hormonu taklit ederek çalışır. Bu hormon, kan şekerini düzenlemeye ve açlık ve tokluk hislerini etkileyen sinyaller vermeye yardımcı olur. Bununla birlikte, GLP-1 reseptörleri vücudun çeşitli bölgelerine dağılmıştır; bu da onları aktive eden ilaçların iştah baskılamanın ötesinde etkiler yaratabilmesinin nedenini açıklamaya yardımcı olur. BRP farklı bir yol izliyor gibi görünüyor. Bilim insanları, bu farklılığın, vücudun diğer bölgelerindeki istenmeyen etkileri azaltırken açlığı daha hassas bir şekilde kontrol etmeyi mümkün kılabileceğine inanıyor.

Yapay zeka gizli bir molekülü nasıl ortaya çıkardı?

Araştırmayı hızlandırmak için bilim insanları Peptit Tahmincisi adı verilen bir bilgisayar algoritması geliştirdiler. Yüz binlerce peptidi fiziksel olarak izole edip incelemek yerine, program insan proteinlerini kodlayan yaklaşık 20.000 geni analiz ederek enzimin kesim yapma olasılığının yüksek olduğu dizileri aradı. Sonrasında ekip, hormonların ortak bir özelliği olan hücre dışına salınan proteinlerle ilişkili genlere odaklanarak sonuçları iyileştirdi. Ayrıca her aday proteinin en az dört potansiyel kesim bölgesine sahip olmasını şart koştular. Bu filtreler, çok sayıda olasılığı 373 prohormona indirgeyerek deneysel testleri çok daha pratik hale getirdi. Doçent Dr. Svensson, "Algoritma, bulgularımızda kesinlikle kilit rol oynadı" dedi.

Araştırmacılar sonunda laboratuvarda yetiştirilen sinir hücrelerini kullanarak GLP-1 de dahil olmak üzere 100 peptidi test ettiler. Amaçları, nöronal aktiviteyi uyarabilen maddeler bulmaktı; bu da bir peptidin önemli beyin süreçlerini etkileyebileceğine dair erken bir göstergeydi.

Küçük bir peptit şaşırtıcı bir sonuç ortaya çıkardı

GLP-1, laboratuvar testlerinde güçlü bir performans göstererek nöronal aktiviteyi, tedavi edilmemiş kontrol hücrelerinde gözlemlenen seviyenin üç katına çıkardı. Ancak daha önce bilinmeyen bir peptit, çok daha çarpıcı bir yanıt üretti. Sadece 12 amino asitten oluşan bu peptit, kontrol gruplarına kıyasla nöronal aktiviteyi on kat artırdı. Bu alışılmadık derecede güçlü tepki, BRP'yi daha fazla araştırma için umut vadeden bir aday haline getirdi. Bir sonraki soru, laboratuvarda yetiştirilen beyin hücrelerini uyarmanın, yaşayan hayvanlarda iştah ve vücut ağırlığında anlamlı değişikliklere yol açıp açmayacağıydı.

Hayvan deneylerinde besin alımı yüzde 50'ye varan oranda azalıyor

Hayvan deneylerinde, yeni bir peptit olan BRP'nin iştah ve metabolizma üzerinde güçlü etkiler yarattığı görülmüştür. Zayıf fareler ve insan metabolizmasına yakınlığıyla bilinen minyatür domuzlar üzerinde yapılan testlerde, kas içi BRP enjeksiyonunun ardından hayvanların besin alımının yüzde 50'ye varan oranlarda azaldığı tespit edilmiştir. Obez fareler üzerinde 14 gün boyunca yürütülen deneylerde, tedavi edilen hayvanların ortalama 3 gram kaybettiği ve bu kaybın kas dokusundan değil neredeyse tamamen vücut yağından oluştuğu gözlemlenmiştir; bununla birlikte glikoz ve insülin toleransında da iyileşmeler kaydedilmiştir.

Mevcut zayıflama iğnelerinden farklı olarak BRP, GLP-1 etkilerini kopyalamak yerine farklı nöronal yolları aktive etmekte; hareket, su tüketimi, kaygı veya kabızlığın bir göstergesi olan dışkı miktarında olumsuz bir değişiklik yaratmamaktadır. Yine de BRP'nin insanlarda bulantı gibi yan etkileri önleyip önleyemeyeceği ve benzer faydalar sağlayıp sağlamayacağı henüz bilinmemektedir. Molekülün geliştirilme sürecinde sıradaki adımlar; hücre yüzey reseptörlerini belirlemek, peptidin vücutta hızlı parçalanmasını engellemek için etki süresini uzatmak ve tüm bu umut verici sonuçların insanlarda doğrulanması için kapsamlı klinik denemeler gerçekleştirmektir.

Referanslar

"AI helps Stanford scientists discover “natural Ozempic” without the usual side effects". Şuradan alındı: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/07/260719230608.htm (24.07.2026).

Krista Conger. "Naturally occurring molecule rivals Ozempic in weight loss, sidesteps side effects". Şuradan alındı:https://med.stanford.edu/news/all-news/2025/03/ozempic-rival.html (05.03.2025).

Paylaş:
brush-purple Yorumlar