"Göç Yolunda Bir Yalnızlık Senfonisi"
‘‘Oscar ödüllü Shaun Tan’den her detayı karakalemle çizilmiş, sanatsal açıdan ender bir kitap olmasının yanı sıra mülteciliği, yersiz yurtsuzluğu, yabancı olmayı, yalnızlığı ve umudu şiirsel görsellikle sunan bir grafik roman.’’
2008 Angouleme Uluslararası Çizgi Roman Festivali En İyi Albüm Ödülü'nü kazanan kitap; grafik romandan çocuk kitabına, bilimkurgudan fanteziye, tarihi bir kitaptan anaakım edebiyat eserine kadar farklı kategorilere sokulmuş bir eser.
Avustralyalı yazar ve çizer Shaun Tan, okura; anonim manzaraların içinde bir dizi tuhaf çizim ve sesten yoksun karakterler sunuyor ve açıklamaların olmayışı eseri daha da ilginç kılıyor.
Yazar; her şeyin elinde bavul taşıyan yalnız bir adamın zihninde canlanan hayal meyal bir görüntüsüyle başladığını ve kitap tamamlandığında özgün kaynağını aşmasını, alternatif bir evrenden okuyucusuna seslenen kayıp bir albümü andırmasını hayal ettiğini söylüyor.
Fikirlerin kökenini, bunların gerçek yaşam deneyimleriyle bağlantılarını, sayısız seçeneği, sorunu ve onlara bulunan çözümü kısacası bir eserin bir sanatçının elinden nasıl çıktığını görmekten hoşlandığını belirten Shaun Tan, Uzak okurlarının da bundan hoşlanacağını düşündüğü için Uzak Bir Diyardan Eskizler adlı eserinde; Uzak’ın yazım ve çizim sürecinin evrimini okurlarına sunuyor. Uzak Bir Diyardan Eskizler; Uzak’ın son hali yayımlanmadan önce yapılan karalamaları, karakter tasarımlarını, mekân çizimlerini ve sanatçının notlarını içeriyor.
Yazar; kendini yabancı bir dünyada kayıp, yerinden olmuş bir halde bulan ya da başka nedenlerle sorunlu aidiyet duyguları yaşayan karakterlere ilgi duyduğunu belirtiyor. Hayatının büyük bir kısmını aynı yerde geçirmiş olsa da yerini yadırgayan herkesle empati kuran yazar, aidiyet sorunsalını ilgi çekici buluyor. Bu durumun, kısmen yerli olmamaktan ve karışık ırklı olmaktan, büyük ölçüde kültürü başka yerden nakledilmiş bir ülkede yaşamaktan kaynaklandığına değinen Shaun Tan; konforlu bir çevrede yetişmiş olsa da çocukluğunun güçlü kültürel köklerden ve bağlamdan yoksun olduğunu belirtiyor.
‘‘Bir yere ait olmak gerçekten ne anlama gelir?’’ sorusu ise Shaun Tan’a resim ve çizim aracılığıyla bir sorundan ziyade ilginç bir durum olarak görünüyor.
Uzak’ı, öncelikle Uzak Bir Diyardan Eskizler kitabından bağımsız bir şekilde sindirmenizi öneririm. Belki de uzak bir diyarda hissedilen duygulara yaklaşmanızı sağlayacak bir deneyim olacak bu. Sonrasında Uzak Bir Diyardan Eskizler’de yer alan ince ve çarpıcı detaylara şahit olmak ve sanatçının dünyasına, yaratım sürecine eşlik etmek oldukça zenginleştirici ve ilham verici bir okuma deneyimine dönüşecektir.
Yazı: Sinem Uslu
