Takvim yaşı ilerlerken vücudun aynı hızda yaşlanması şart değil. Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni araştırmada, beslenme kalitesi ile biyolojik yaşlanma arasındaki ilişki DNA üzerindeki yaşa bağlı değişimler üzerinden incelendi. İlk aşamada 6 bin 470 yetişkinin verilerini analiz eden bilim insanları, sonuçları 1.034 kişilik ayrı bir grupta yeniden test etti. Sonuç değişmedi: Daha sağlıklı beslenme düzenleri, daha yavaş biyolojik yaşlanmayla bağlantılıydı.
10 FARKLI BESLENME MODELİ MERCEK ALTINA ALINDI
Araştırmada tek bir diyet yerine 10 farklı beslenme modeli ve beslenme kalite puanı karşılaştırıldı. Bunlar arasında Akdeniz diyeti, Nordik beslenme, tansiyon kontrolüne yönelik DASH, beyin sağlığını desteklemeyi amaçlayan MIND, EAT-Lancet ve bitki ağırlıklı beslenme modelleri yer aldı.
Bilim insanlarının dikkatini çeken nokta, farklı içeriklere sahip bu modellerin büyük bölümünde aynı sonucun görülmesi oldu. Beslenme kalitesi yükseldikçe epigenetik yaşlanmanın daha yavaş olduğu görüldü. Araştırmacılar, tek bir "kusursuz diyet" bulunmadığını ve farklı sağlıklı beslenme biçimlerinin benzer biyolojik yollar üzerinden etkili olabileceğini belirtiyor.
BİYOLOJİK YAŞ DNA'DAN OKUNDU
Çalışmada katılımcıların yalnızca ne yediğine bakılmadı. Araştırmacılar kan örneklerinden DNA metilasyonu adı verilen kimyasal değişimleri de analiz etti.
Biyolojik yaşlanmayı ölçmek için üç farklı "epigenetik saat" kullanıldı ve DNA üzerindeki yaklaşık 850 bin bölge incelendi. Bu sayı, benzer çalışmaların çoğunda incelenen bölge sayısının yaklaşık iki katına karşılık geliyor.
Biyolojik yaş, kişinin doğum tarihinden farklı olarak vücudun hücresel ve moleküler düzeyde ne kadar hızlı yaşlandığını göstermeye çalışıyor. Daha hızlı biyolojik yaşlanma, yaşa bağlı hastalıklarla da yakından ilişkilendiriliyor.
AKDENİZ, DASH VE MIND AYNI NOKTADA BULUŞTU
Araştırmada Akdeniz diyeti, DASH, MIND, Nordik beslenme, AHEI-2010, EAT-Lancet ve bitki ağırlıklı farklı beslenme puanları ayrı ayrı değerlendirildi.
İlginç olan ise aynı kişinin bütün beslenme modellerinde yüksek puan almasının oldukça nadir görülmesi oldu. 6 bin 470 kişilik ana grupta yalnızca 18 kişi tüm beslenme puanlarında en üst yüzde 25'lik dilimde yer aldı. Buna rağmen farklı modellerin tamamında daha kaliteli beslenme ile daha yavaş epigenetik yaşlanma arasında benzer bir ilişki görüldü.
ORTAK BİYOLOJİK YOLLAR YÜZDE 70'İ AŞTI
Farklı diyetlerin vücutta tamamen farklı yollar üzerinden etkili olduğu düşünülse de araştırma başka bir tablo ortaya koydu. Beslenmeyle ilişkili biyolojik yolların yüzde 70'inden fazlası farklı diyetler arasında ortaktı.
Bu ortak yolların hücre yapısı, hücresel sinyalleşme ve metabolizma gibi yaşlanma ve kronik hastalıklarla yakından ilişkili süreçlerde yoğunlaştığı görüldü. DASH diyetinde kalple, MIND diyetinde ise biliş ve hafızayla bağlantılı bazı özel yollar da öne çıktı.
"TEK BİR DOĞRU DİYET YOK"
Araştırmanın kıdemli isimlerinden epidemiyolog Monique Breteler, sonuçların tek bir ideal beslenme modeline işaret etmediğini vurguladı. Breteler'e göre farklı sağlıklı beslenme biçimleri daha yavaş yaşlanmayla bağlantılı ve bu durum insanların kültürüne, bütçesine ve damak zevkine uygun seçenekler oluşturmasına imkan tanıyor.
Baş araştırmacılardan Juliana Tavares'in dikkat çektiği pratik sonuç ise daha da net: Kusursuz bir beslenme düzenine sahip olmak gerekmiyor. Araştırmaya göre genel olarak daha sağlıklı beslenme yönünde atılan adımlar, biyolojik yaşlanmayla ilişkili göstergelerde fark yaratabiliyor.
SONUÇLAR İKİNCİ GRUPTA DA TEKRARLANDI
Bilim insanları ilk grupta elde ettikleri sonuçları 1.034 kişiden oluşan bağımsız EPIC-Potsdam grubunda yeniden analiz etti. İkinci grupta da daha yüksek beslenme kalitesi ile daha yavaş epigenetik yaşlanma arasındaki ilişki büyük ölçüde korundu.
Araştırma, beslenmenin yaşlanmayı doğrudan yavaşlattığını kanıtlayan bir müdahale çalışması değil. Ancak iki farklı grupta aynı yönde sonuçların ortaya çıkması, sağlıklı beslenme ile biyolojik yaşlanma arasındaki bağlantıyı güçlendiriyor. Bilim insanlarının verdiği en pratik mesaj ise oldukça basit: Sağlıklı yaşlanmak için tek bir diyetin peşinden gitmek gerekmiyor; farklı yollar aynı noktaya çıkabiliyor.