Son günlerde yeniden gündeme gelen hantavirüs, aslında yeni keşfedilmiş bir virüs değil. Hantavirüsler, kemirgenler tarafından taşınan ve insanlarda ciddi hastalıklara yol açabilen bir virüs grubunu ifade ediyor. Bazı türleri akciğerleri, bazıları ise böbrekleri etkileyebiliyor. Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS) nadir görülse de ağır seyredebildiği için sağlık otoriteleri tarafından yakından takip ediliyor.
Hantavirüs nedir? Hantavirüs (HPS) nasıl bulaşır?
Hantavirüs en sık fare ve sıçan gibi kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve tükürüğüyle temas sonrası bulaşıyor. Özellikle uzun süre kapalı kalmış depo, kulübe, bodrum, ahır ya da yazlık ev gibi alanlarda temizlik yapılırken risk artabiliyor. Kampçılık, yürüyüş rotaları, kırsal alanlar ve kemirgen yoğun bölgelerde geceleme gibi durumları da risk faktörleri ve riskli alanlar arasında sıralanıyor. Kurumuş kemirgen atıkları havaya karıştığında virüs solunum yoluyla alınabiliyor. Daha nadir durumlarda kemirgen ısırıklarıyla da bulaş görülebiliyor. Uzmanlar, hantavirüslerin büyük bölümünün insandan insana bulaşmadığını belirtiyor. Ancak Güney Amerika’da görülen Andes virüsü adlı türde sınırlı sayıda insandan insana bulaş vakaları bildirilmiş durumda.
Hantavirüs belirtileri nelerdir? Tedavisi var mı?
Hantavirüs pulmoner sendromunda (HPS) belirtiler genellikle virüsle temastan 1 ila 8 hafta sonra ortaya çıkıyor. İlk aşamada tablo çoğu zaman grip ya da ağır bir viral enfeksiyonla karıştırılabiliyor. Ateş, yoğun halsizlik, kas ağrıları, baş ağrısı, bulantı, kusma, karın ağrısı ve baş dönmesi en sık görülen belirtiler arasında yer alıyor.
Hantavirüs riskleri neler?
Hastalığın ilerleyen dönemlerinde özellikle akciğer tutulumu gelişirse nefes darlığı, öksürük ve akciğerlerde sıvı birikimi görülebiliyor. Bazı hantavirüs türleri böbrek yetmezliği ve kanama bozukluklarına da yol açabiliyor. Özellikle hızlı gelişen solunum şikayetleri acil tıbbi müdahale gerektiriyor. Grip benzeri başlayan belirtiler kısa sürede ciddi solunum yetmezliğine dönüşebiliyor.
Hantavirüs tedavisi nasıldır?
Hantavirüs için bugün itibarıyla onaylanmış spesifik bir antiviral tedavi ya da yaygın kullanılan bir aşı bulunmuyor. Tedavi daha çok destekleyici bakım üzerine kurulu ilerliyor. Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS) ağır seyredebilen bir tablo olduğu için hastaların solunum desteğine, yoğun bakım takibine veya sıvı-elektrolit dengesinin düzenlenmesine ihtiyaç duyabildiği belirtiliyor. Uzmanlara göre erken teşhis ve erken tıbbi müdahale, hastalığın seyrinde kritik rol oynuyor.
Virüs dünyanın farklı bölgelerinde farklı türlerle görülüyor. Avrupa ve Asya’da daha çok böbrekleri etkileyen hantavirüs türleri yaygınken, Kuzey ve Güney Amerika’da akciğer tutulumuyla ilerleyen türler öne çıkıyor. Çin, Güney Kore, Rusya, Finlandiya, İsveç, Almanya ve Balkan ülkelerinde yıllardır vaka bildiriliyor. Amerika kıtasında ise ABD, Arjantin, Şili, Brezilya ve Paraguay gibi ülkelerde hantavirüs vakaları kaydedildi.
Hantavirüs bulaşmasını nasıl önleriz? Hantavirüs'ten korunma yolları nelerdir?
Uzmanlar, günlük yaşamda paniğe gerek olmadığını ancak kemirgenlerle teması azaltmanın önemli olduğunu vurguluyor. Özellikle kapalı ve tozlu alanları temizlerken maske kullanılması, kemirgen dışkılarının süpürülmeden önce dezenfektanla ıslatılması ve yaşam alanlarının kemirgen girişine karşı korunması öneriliyor.
Referanslar:
Centers for Disease Control and Prevention (CDC), “About Hantavirus”
https://www.cdc.gov/hantavirus/about/index.html
World Health Organization (WHO), “Hantavirus”
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hantavirus
Mayo Clinic, “Hantavirus Pulmonary Syndrome”
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hantavirus-pulmonary-syndrome/symptoms-causes/syc-20351838
California Department of Public Health, “Hantavirus Pulmonary Syndrome”
https://www.cdph.ca.gov/Programs/CID/DCDC/pages/hantaviruspulmonarysyndrome.aspx
UK Health Security Agency. "What is hantavirus? How is it transmitted and what are the symptoms?" https://ukhsa.blog.gov.uk/2026/05/05/what-is-hantavirus-how-is-it-transmitted-and-what-are-the-symptoms/
Dünya tarihinde etkili olmuş virüs salgınları
