Hangi baskıdan özgürleşmeye ihtiyacınız var?

Planlı, kontrollü, sözüne sadık birisiniz. «Olması gerekeni yapmak» sizin çok önemli. «… lazım», «… meliyim», « … gerekiyor», «… zorundayım» şeklinde biten cümleleri sık kullanıyorsunuz. Kuralların yönlendirdiği bir hayatı tercih ediyorsunuz. Çünkü kuralların çizdiği çerçeve içinde bulunduğunuz sürece ne zaman, nerede, nasıl davranmanız gerektiğini düşünmek zorunda kalmıyorsunuz. Ancak bu, hiyerarşiye bağlılığı da beraberinde getiriyor. Yönetici kimliğinizle otoriterleşiyor, yönetilen kimliğinizle aşırı sorumluluk üstleniyorsunuz. Hep doğru ve uygun olanı yapmaya çalışmanız esas istediğinizi yapamamamıza, otokontrolünüzü güçlendirirken iç sesinizi duyamamanıza sebep oluyor.

Sebebi: Bu durum, büyük olasılıkla anne-babanızın benimsediği otoriter eğitim tarzından kaynaklanıyor. Sizi yetiştiren eleştirel, hatta hata kabul etmeyen, mükemmeliyetçi yaklaşımı tekrarlıyor olabilirsiniz.

«Uslu ve çalışkan kız» baskısından nasıl özgürleşebilirsiniz?

İlk yapmanız gereken işlerinizi önemli-önemsiz, acil-bekleyebilir şeklinde ayırmak. İkincisi, üstlendiğiniz işlerin bir kısmını devretmek. Üçüncüsü bir işi kusursuzluğu aramaksızın «iyi» yapmak. Dördüncüsü, size keyif veren aktivitelere hayatınızda yer açmak. Çünkü mükemmeliyetçilikten vazgeçtiğinizde kendinize ayırabileceğiniz daha fazla boş zamanınız olacak.

Aile fertlerinin sorunlarını çözmek, onları memnun kılmak, mutlu etmek ve eğer bunlardan birini yapamazsanız suçluluk duygusu altında ezilmek… Hayatınızın özeti bu. Aile ritüellerini kusursuz gerçekleştirmeye çalışıyorsunuz. Günlük telefon görüşmeleri, yıldönümü kutlamaları, rutin ziyaretler, pazar kahvaltıları… Kendinizi aile değerlerinin koruyucusu olarak görüyorsunuz. Bütün bunlar, bazen aile fertlerinden birine duyduğunuz kızgınlığı ve öfkeyi bastırmanıza sebep oluyor.

Sebebi: Muhtemelen suçlayıcı bir eğitim yöntemi benimseyen bir anne-babanın ilk ya da tek çocuğusunuz. Aile değerlerinin öneminin sık sık hatırlatıldığı, bu değerleri korumanızın ve bir gün kendi çocuklarınıza da aktarmanızın öğütlendiği bir aile ikliminde yetişmiş olmalısınız. Anne-babanızın kimi davranışlarınızı, aile değerlerine uygun bulmayarak eleştirmiş olmaları ihtimali yüksek.

«Aile içi görev» baskısından nasıl özgürleşebilirsiniz?

Anne-babanızı, kardeşlerinizi, eşinizi, çocuklarınızı memnun ve mutlu etmeye çalışmaktan vazgeçin. Çocuklarınız da dahil, her bireye sorunlarını çözmeleri için fırsat verin, gerçekten yardıma ihtiyaçları varsa yardım edin, ancak bütün sorumluluğu asla üstlenmeyin. Makul bulmadığınız kimi aile değerlerini benimsemek zorunda olmadığınızı kabul edin ve devam ettirmek için çaba göstermeyi bırakın. Aile bireylerinin yüzünde daima hoşnutluk ifadesi aramayın ve bulamadığınızda aklınıza ilk gelen «Benim yüzümden mi?» sorusu olmasın. Sevdiğiniz bir aktiviteye zaman ayırmak veya yeni bir hobi edinmek, «ben» ve «biz» ayrımı yapmanız konusunda size yardımcı olabilir.

Çağın, ahtapot kollu insanının bir temsilisiniz. Kurulu sisteminizin içinde her şeyin tıkır tıkır işlemesi gerekiyor. Ve siz bu sistem içinde başarılı çalışan, iyi anne-baba, iyi sevgili, iyi evlat, ilgili arkadaş rollerini layıkıyla oynamak için elbise değiştirip durmaktasınız.

Daima endişelisiniz: Her şey yolunda mı?

Alarmdasınız: Sorun çıkarsa hemen önlem almalıyım.

«Yapılacak işler» listenizin içinden rahatlıkla yeni bir iş listesi çıkarabilir, başına şöyle yazabilirsiniz : «Kontrol edilecekler.» Her şeyden haberiniz olması gerektiğine inandığınız için gereksiz bilgi akışına maruz kalıyorsunuz. Yorgun ve gergin hissettiğinizde, kimsenin size yardım etmediğinden yakınıyorsunuz.

Sebebi : Maddi endişelerle veya başarılı olmak için işi hayatının merkezine koymuş bir anne-babanın çocuğunuz. İnsanın iyi bir hayat sürebilmesi için iyi bir kariyeri ve geliri olması gerektiği mesajının her fırsatta verildiği bir aile ortamında yetişmişsiniz. Daima en kötü ihtimali düşünmek, olası probleme karşı önlem almak anne-babanızdan öğrendiğiniz başarılı olma şartı.

«Kontrol etmelisin» baskısından nasıl özgürleşirsiniz?

İşe yavaşlayarak başlayın. Aynı anda birden fazla iş yapmayı, zekâ belirtisi olarak görmekten vazgeçin. O anda yaptığınız her neyse, sadece onu yapın. Yürüyüşe çıktıysanız sadece yürüyün, yemek yapıyorsanız sadece yemek yapın. Yavaşlamak için âna odaklanmaya ve hareket halini azaltmaya ihtiyacınız var. Bunun en kısa ve etkili yolu, bedeninize odaklanmak. Nefes egzersizleriyle başlayın. Yin yoga, yoga terapi, restoratif yoga türlerinden birini hayatınıza katın. Yeni alışkanlığınızın bedeninizde hemen hissedeceğiniz rahatlatıcı etkisi, bulunduğunuz anda ve kendinizle kalmanızı sağlayacak.

En basit işleri bile erteliyorsunuz. Başlamak, yapmak, bitirmek her aşaması ayrı bir sıkıntı kaynağı sizin için. Daima bahaneniz hazır. «Tam elime aldım, telefon çaldı.» «Başım çok ağrıyordu, devam edemedim.» « … olmasaydı, çoktan bitirmiştim.» Sorumluluk almaktan kaçınıyor, işlerin kendiliğinden ya da başkalarının yardımıyla yoluna girmesini bekliyorsunuz. Üstelik bunu, harekete geçmedikçe her şeyin daha zorlaştığını bildiğiniz halde, kendinize ve başkalarına karşı suçlu hissederek yapıyorsunuz.

Sebebi: Sizi harekete geçmekten alıkoyan, başarısızlık korkusu. Çocukluk döneminde aile içinde yaşanan hastalık, vefat, iflas gibi olayların bir uzantısı olabilir. Sonunda nasıl olsa kaybedecekseniz başlamanın ne gereği var? Bir diğer sebep de anne-babanızın sizden büyük beklentiler içinde olması, ancak sizin bu beklentilere karşılık verememeniz. Belki öğrenim hayatınız onların düşündüğü kadar parlak geçmedi, belki girdiğiniz yarışmalarda onların istediği başarıyı kaydedemediniz.

«Bekle» baskısını aşıp nasıl herekete geçebilirsiniz?

İşe küçük adımlarla başlayın. Basit bir işi gözünüzde büyüttüğünüzde, bitirdikten sonraki duyguyu hisstmek için kendinize izin verin. Bunlar tırnaklarını kesmek, bulaşıkları makineden çıkarıp yerleştirmek, evi süpürmek gibi basit aktiviteler olmalı. Sürece değil sonuca odaklanın. Bitirdiğinizde, kendinize küçük bir hediye -bir fincan kahve, yanında bisküvi gibi- vereceğinize dair kendinize söz verin. Gün içinde ve uykuya dalmadan önce, o gün yapıp bitirdiğiniz işler için kendinizi takdir edin. Yapabildiğinizi gördükçe daha hızlı harekete geçecek, daha iyi hissedecek ve kendinizi daha fazla seveceksiniz.