Filenin Sultanları’nın hata sonrası birbirine temas etmesini sadece bir dostluk göstergesi olarak görmek mümkün ancak aslında burada görmemiz gereken bir şey daha var: Dokunmanın gücü... Saha içinde yapılan hata sporcunun zihninde kısa süreli "tehlike ve başarısızlık" sinyali gönderir, bu hata sporcuda ruminasyonu yani geçmişteki olumsuz tecrübelerin zihni sürekli meşgul etmesi ve "Yine aynı şey olacak" korkusunun tekrarlanmasını tetikleyebilir. Beyin tam o an geçmişe takılıp özgüven kaybı yaşama riski taşırken kritik bir hamle gelir: destekleyici bir dokunuş... Hata anında beyin başarısızlık sinyali üretirken gelen o destekleyici dokunuş, işte bu olumsuz döngüyü kırar. Bu dokunuş sinir sistemine "Güvendesin, tehdit geçti. Şimdi bir sonraki sayıya odaklan" mesajını verir ve oyuncuyu zihinsel bir olumsuzluk döngüsüne girmekten kurtarıp zihinsel sıfırlama (reset) yapmasını sağlar.
Dokunma neden önemlidir?
Fiziksel temas, doğumdan itibaren başlayan ve ömür boyu süren temel bir insan ihtiyacıdır. Bebeklik döneminde ebeveyn ile kurulan kucaklaşma ve yakınlık yalnızca güvenli bağların temelini atmaz aynı zamanda hayatta kalmayı sağlayan hayati bir rol üstlenir. Yaş ilerlese de temasın sosyal ve zihinsel gelişim üzerindeki etkisi azalmaz; örneğin, öğretmeninden dostça bir dokunuş gören öğrencilerin derse katılımının üç kat arttığı bilinmektedir. Bu sürecin biyolojik temelinde ise oksitosin hormonu yer alır. Dokunma ile salgılanan oksitosin; bağ kurmayı kolaylaştırır, huzur ve mutluluk hissi verir. Bu hormonal fayda yalnızca bebeklikte değil; yetişkinlikte arkadaşlarla, eşlerle ve hatta evcil hayvanlarla kurulan temas sayesinde de hayat bulur.
Dokunmanın 3 olumlu etkisi
Dokunmanın, sarılmanın yaşamınıza ve sağlığınıza 3 olumlu etkisi şöyledir:
Olumlu düşünmeyi teşvik eder
Dokunmayla tetiklenen oksitosin, olumlu düşünmeyi sağlar. Şefkat duygusunu besleyerek hem sosyal ortamlarda hem de takım içi dinamiklerde bireyler arasındaki güveni pekiştirir.
Sosyal kaygıyı ve stresi azaltır
Temas, ruh halini düzenleyen ve stresi yatıştıran iki kritik nörotransmitter olan dopamin ve serotonin seviyelerini artırır. Dopamin, beynin ödül ve haz merkezini düzenleyerek kaygı duygularını dengeler.
Bağışıklık sistemini güçlendirir ve kan basıncını düşürür
Fiziksel temasın bağışıklık sistemini iyileştirdiği, kalp ve damar hastalıkları riskini azalttığı bilinmektedir. Nitekim kadınlar üzerinde yapılan bir araştırmada, eşlerinden daha sık sarılma desteği alan bireylerin dinlenme anındaki kalp atış hızının ve kan basıncının (tansiyon) daha düşük olduğu saptanmıştır.
Fiziksel temas, sahada dostuluk mesajının ötesinde maçın devamlılığını sağlayan kritik bir harekettir. Temas pek tabii yalnızca sporcular için değil bizim için de günlük yaşamımızın en temel biyolojik ve psikolojik ihtiyaçlarından biridir. İster bir takım arkadaşının omuz vermesi ister sevdiklerimizle kucaklaşmak olsun; küçük bir dokunuş beyindeki tehlike sinyallerini susturur, stresi azaltır ve bağlarımızı güçlendirir. Hayatın getirdiği baskılar ve zihinsel yükler karşısında güvende hissetmek, iyileşmek ve yeniden odağımızı bulmamızı sağlar.
Derleyen: Dilay Argün
Referanslar
Adem Solakumur, Yılmaz Ünlü. "Ruminasyonun Sporcuların Hedef Yönelimleri Üzerindeki Etkisinde Duygu Düzenlemenin Rolü". Şuradan alındı: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3479458 (29.10.2023).
Sara Menges. "The 3 Biggest Advantages of Human Touch May Surprise You". Şuradan alındı: https://plushcare.com/blog/advantages-of-human-touch-hugs (15.12.2025).
Davia Sills. "Why Touch Can Improve Our Health in So Many Ways". Şuradan alındı: https://www.psychologytoday.com/us/blog/evidence-based-living/202404/touch-improves-our-mental-and-physical-health (24.04.2024).
Dokunmak iyileştiriyor
