American Academy of Sleep Medicine (AASM) tarafından paylaşılan bilgilere göre, sağlıklı bireyler gece boyunca kısa süreli uyanıklıklar yaşayabiliyor ve bunların çoğunu sabah hatırlamıyor. Ancak uyanmaların belirli bir saatte düzenli olarak tekrarlaması veya yeniden uykuya dalmayı güçleştirmesi halinde bunun altında yatan nedenlerin araştırılması öneriliyor.
GECE AYNI SAATTE UYANMANIN EN SIK GÖRÜLEN NEDENİ STRES OLABİLİR
Mayo Clinic'in paylaştığı bilgilere göre, gece aynı saatlerde uyanmanın en yaygın nedenlerinden biri stres ve kaygı düzeyindeki artış. Yoğun iş temposu, ekonomik kaygılar veya zihni sürekli meşgul eden düşünceler, kortizol hormonunun gece beklenenden erken yükselmesine neden olabiliyor. Bunun sonucunda kişi uyku döngüsünün ortasında uyanabiliyor ve yeniden uykuya dalmakta zorlanabiliyor. Özellikle anksiyete belirtileri yaşayan kişilerde bu durumun daha sık görüldüğü ifade ediliyor.
VÜCUDUN BİYOLOJİK SAATİ DÜŞÜNDÜĞÜNÜZDEN DAHA ETKİLİ
Sleep Foundation'a göre insan vücudu yaklaşık 24 saatlik biyolojik saat, yani sirkadiyen ritim doğrultusunda çalışıyor. Her gün farklı saatlerde uyumak, gece geç saatlere kadar telefon veya bilgisayar ekranına maruz kalmak, vardiyalı çalışma düzeni ya da uzun yolculuklar bu ritmi bozabiliyor. Böyle durumlarda beyin gece belirli saatlerde uyanıklık sinyali gönderebiliyor. Hafta sonları uyku düzeninin tamamen değişmesinin de biyolojik saati olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.
GECE UYANMANIZIN NEDENİ KAN ŞEKERİ DALGALANMASI OLABİLİR Mİ?
Bazı bilimsel çalışmalar, özellikle diyabeti bulunan veya kan şekeri kontrolünde sorun yaşayan kişilerde gece uyanmalarının daha sık görülebildiğine işaret ediyor. Cleveland Clinic'e göre uzun süre aç kalmak, yüksek şeker içeren akşam öğünleri ya da alkol tüketimi gece boyunca kan şekeri seviyesinde dalgalanmalara yol açabiliyor. Bu durum bazı kişilerde uykunun bölünmesine neden olabiliyor. Ancak uzmanlar, her gece aynı saatte uyanan herkes için bunun geçerli olmadığını vurguluyor. Şikayetlerin sık tekrarlaması halinde hekim değerlendirmesi öneriliyor.
HORLUYORSANIZ VEYA NEFESİNİZ DURUYORSA SEBEP UYKU APNESİ OLABİLİR
National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI) verilerine göre gece sık uyanmanın önemli nedenlerinden biri de uyku apnesi. Bu rahatsızlıkta kişi uyku sırasında farkında olmadan defalarca nefesinin durması nedeniyle kısa süreli uyanıklık yaşayabiliyor. Çoğu kişi bu anları hatırlamasa da sabah dinlenmemiş uyanabiliyor. Şiddetli horlama, gündüz aşırı uyku hali, sabah baş ağrısı ve ağız kuruluğu gibi belirtiler de tabloya eşlik edebiliyor.
SOSYAL MEDYADAKİ "ORGAN SAATİ" İDDİALARI NEDEN TARTIŞILIYOR?
"Saat 03.00'te uyanıyorsanız karaciğerinizde sorun var", "04.00'te uyanıyorsanız akciğeriniz mesaj veriyor" gibi paylaşımlar sosyal medyada sıkça karşımıza çıkıyor. Bu yaklaşım, Geleneksel Çin Tıbbı'ndaki "organ saati" anlayışına dayanıyor. Ancak American Academy of Sleep Medicine ile Mayo Clinic tarafından paylaşılan bilgiler, belirli bir saatte uyanmanın doğrudan belirli bir organ hastalığını gösterdiğine ilişkin güvenilir bilimsel kanıt bulunmadığını ortaya koyuyor. Bu nedenle uzmanlar, bu tür paylaşımların teşhis amacıyla değerlendirilmemesi gerektiğini hatırlatıyor.
HANGİ DURUMDA MUTLAKA DOKTORA BAŞVURULMALI?
Ara sıra gece uyanmak çoğu zaman normal kabul edilse de bazı belirtiler birlikte görüldüğünde bir uzmana başvurmak gerekiyor.
Uyku uzmanları özellikle şu durumlarda tıbbi değerlendirme alınmasını öneriyor:
*Haftada en az üç gece aynı saatte uyanmanın üç aydan uzun sürmesi
*Yeniden uykuya dalmakta zorlanılması
*Gün içinde belirgin yorgunluk ve uyku hali yaşanması
*Şiddetli horlama veya nefes durmasının fark edilmesi
*Gece göğüs ağrısı, çarpıntı ya da nefes darlığı görülmesi
*Depresyon veya yoğun kaygı belirtilerinin tabloya eşlik etmesi
