Genç yaşlarda görülen kanser vakalarına ilişkin araştırmalar, son yıllarda dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyor. Farklı ülkelerden elde edilen veriler, özellikle 50 yaşın altındaki kişilerde 6 kanser türünün daha sık teşhis edildiğini gösterirken bilim insanları bu değişimin nedenlerini araştırıyor. Obezite, hareketsiz yaşam ve beslenme alışkanlıkları olası etkenler arasında değerlendirilirken gelişen erken tanı yöntemlerinin de vaka istatistiklerini etkileyebileceği belirtiliyor. Ancak bağırsak kanserinde ileri evre vakaların da artması, yükselişin yalnızca daha fazla teşhis yapılmasıyla açıklanamayabileceğine işaret ediyor.
GENÇLERDE KANSER VAKALARI NEDEN ARTIYOR?
Dünya genelinde 50 yaşın altındaki kişilerde görülen bazı kanser türlerinin sıklığı yükseliyor. Ancak bilim insanları, bu değişimin ne kadarının hastalıklardaki gerçek artıştan, ne kadarının gelişen tanı yöntemlerinden kaynaklandığını henüz kesin olarak belirleyebilmiş değil.
Londra'daki Kanser Araştırmaları Enstitüsü'nden Prof. Amy Berrington de Gonzalez, gençlerde kanserin hala görece nadir görüldüğünü vurguluyor. Buna rağmen farklı ülkelerde benzer eğilimlerin ortaya çıkması, araştırmacıları ortak risk faktörlerini incelemeye yöneltiyor.
BAĞIRSAK KANSERİNDE 20 YILDA DİKKAT ÇEKEN DEĞİŞİM
İngiltere'de 2001 yılında 50 yaşın altındaki her 26 bin kişiden birine bağırsak kanseri teşhisi konulurken 2023'te bu oran her 12 bin kişiden bire yükseldi. Böylece bu yaş grubunda bağırsak kanserinin görülme sıklığı yaklaşık iki katına çıktı.
2025 yılında yayımlanan ve 50 ülke ile bölgenin 2017'ye kadar olan kayıtlarını inceleyen araştırmada ise 27 bölgede gençler arasında bağırsak kanseri vakalarının arttığı belirlendi. Şili'de kaydedilen yıllık yaklaşık yüzde 4'lük yükseliş, en dikkat çekici oranlardan biri oldu.
50 YAŞ ALTINDA BU 6 KANSER TÜRÜ ÖNE ÇIKIYOR
Bağırsak, meme, tiroit, böbrek, rahim ve kan kanseri.
42 ülkeden elde edilen verilerin değerlendirildiği başka bir araştırma, 2003-2017 döneminde bu altı kanser türünün gençlerde daha sık görülmeye başladığını ortaya koydu.
Bağırsak kanseri dışındaki beş türde 50 yaş üzerindekilerde de artış yaşandı. Bağırsak kanserinde ise bazı ülkelerde gençlerdeki yükselişe karşılık ileri yaş grubunda düşüş görülmesi dikkat çekti.
HER ARTIŞ GERÇEKTEN DAHA FAZLA KANSER ANLAMINA MI GELİYOR?
ABD'de 15-39 yaş grubunda pankreas kanserini inceleyen araştırmada, vaka artışının neredeyse tamamen erken evrede saptanan tümörlerden kaynaklandığı görüldü. Ölüm oranlarının değişmemesi, gelişen tanı imkanlarının istatistiklere etkisini gündeme getirdi.
Ancak bağırsak kanserinde durum farklı. ABD'deki bazı araştırmalar ileri evre vakaların da arttığını gösteriyor. Bu bulgu, yükselişin yalnızca daha fazla tarama yapılmasıyla açıklanamayabileceğine işaret ediyor.
OBEZİTE KANSER RİSKİNİ NASIL ETKİLİYOR?
Dünya Sağlık Örgütü'ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı, obeziteyi en az 13 kanser türü için kanıtlanmış risk faktörlerinden biri olarak kabul ediyor.
2021 yılında yayımlanan bir değerlendirme, fazla kilolu gençlerde 50 yaşından önce bağırsak kanserine yakalanma olasılığının yaklaşık iki katına çıktığını ortaya koydu. Obezite oranlarındaki yükseliş de araştırmacıların dikkatini çekiyor.
BESLENME ALIŞKANLIKLARI RİSKİ ARTIRABİLİR
İşlenmiş et tüketimi ve alkol, kanser açısından bilinen risk faktörleri arasında bulunuyor. Sebzeler, baklagiller ve tam tahıllar gibi lif açısından zengin besinlerin tüketilmesi ise özellikle bağırsak kanseri riskinin azaltılmasında önem taşıyor.
Yüksek oranda işlenmiş gıdaların ve mikroplastiklerin olası etkileri de araştırılıyor. Ancak uzmanlar, bu unsurların kanserle ilişkisine dair kanıtların henüz kesin olmadığını belirtiyor.
KANSER RİSKİNİ AZALTMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR?
Imperial College London'dan Prof. Marc Gunter, sağlıklı kilonun korunmasını, günlük hareketin artırılmasını, meyve ve sebze tüketiminin desteklenmesini ve işlenmiş etin azaltılmasını öneriyor.
Bilim insanları, bireysel alışkanlıkların yanında sağlıklı yaşamı kolaylaştıran toplum politikalarının da önemli olduğunu vurguluyor. Araştırmalar sürerken uzmanların ortak mesajı değişmiyor: Gençlerde bazı kanser türleri artış gösterse de bu yaş grubunda kanser hala görece nadir görülüyor.
