Gece yarısından sonra uyumayı alışkanlık haline getirenler için araştırmalar dikkat çekici sonuçlara işaret ediyor. Bilimsel çalışmalar, uyku zamanlamasının ve uyku düzenindeki değişkenliğin kişinin genel sağlığı açısından göz ardı edilmemesi gereken faktörler olduğunu ortaya koyuyor.
GECE YARISINI GEÇİREN UYKULARDA DİKKAT ÇEKEN DETAY
Gece yarısından sonra uyumak, tek başına herkes için aynı anlama gelmiyor. 2020 yılında yayımlanan ve 14 ülkeden 92 bin 340 kişiyi kapsayan sistematik derlemede, daha geç uyku zamanlaması ve daha değişken uyku düzeninin çeşitli olumsuz sağlık sonuçlarıyla ilişkili olduğu bildirildi.
Araştırmacılar, herkes için geçerli tek bir geç yatma saati belirlenemeyeceğinin de altını çizdi. Bir kişinin ne kadar uyuduğu, uykusunun kalitesi ve biyolojik ritmi de tabloyu değiştirebiliyor. Bu nedenle yalnızca saate bakarak geç yatmanın doğrudan sağlık sorunlarına yol açtığını söylemek mümkün değil.
SADECE GEÇ YATMAK DEĞİL, SAATLERİN SÜREKLİ DEĞİŞMESİ DE ÖNEMLİ
Uyku düzeninde dikkat çeken bir başka nokta ise yatış ve kalkış saatlerinin sürekli değişmesi. UK Biobank verileri üzerinden yürütülen ve 60 bin 977 kişinin dahil edildiği araştırmada, daha düzenli uyku düzeninin daha düşük ölüm riskiyle ilişkili olduğu görüldü.
Çalışmada uyku düzenliliğinin, ölüm riskini öngörmede toplam uyku süresinden daha güçlü bir gösterge olabileceği belirtildi. Yani uyku düzeninde yalnızca süreye değil, yatış ve kalkış saatlerinin ne kadar istikrarlı olduğuna da bakılması gerekiyor.
Hafta boyunca farklı saatlerde yatıp erken kalkmak, hafta sonu ise uyku saatlerini belirgin biçimde değiştirmek vücudun uyku-uyanma ritmini zorlayabiliyor. Dolayısıyla mesele yalnızca yatağa kaçta girildiği değil, bu saatlerin ne kadar istikrarlı olduğu.
GECE GEÇ YATIYORSANIZ DÜZENİ NASIL TOPARLAYABİLİRSİNİZ?
Uyku düzenini değiştirmek isteyenlerin her şeyi bir gecede tersine çevirmesi gerekmiyor. Daha düzenli bir ritim oluşturmak için yatış ve kalkış saatlerini mümkün olduğunca sabit tutmak, yeterli uyku için zaman ayırmak ve hafta içi ile hafta sonu arasındaki büyük saat farklarından kaçınmak öne çıkan noktalar arasında yer alıyor.
Öte yandan herkesin biyolojik saati aynı çalışmıyor. Bazı kişiler doğal olarak günün ilerleyen saatlerinde daha aktif olabiliyor ve daha geç uyumaya yatkın olabiliyor. Bu nedenle gece geç yatmak tek başına bir sağlık sorunu olarak değerlendirilmiyor.
Araştırmaların ortaya koyduğu asıl tablo ise daha geniş: Uyku süresi kadar uyku zamanlaması ve düzenliliği de önem taşıyor. Özellikle sürekli değişen uyku saatleri, uzun vadede göz ardı edilmemesi gereken bir alışkanlık olarak öne çıkıyor.
