Kadın hakları için mücadele eden Osmanlı feministleri

Cumhuriyet döneminde elde ettikleri haklar kadınlara erkekler tarafından hediye edilmedi. Osmanlı’nın son döneminde harekete geçen kadınlar, uzun uğraşlar sonunda bu hakları kendileri aldı. İşte dönemin en etkili kadın hakları savunucuları...

Osmanlı feministleri

Nezihe Muhiddin Hanım

 

Nezihe Hanım 1898, İstanbul doğumlu. Kandilli’de mahalle mektebinde başladığı öğrenim hayatı, evde özel öğretmenlerden aldığı eğitimle devam etti. Fransızca, Almanca, Farsça ve Arapça öğrendi. İlk ve orta dereceli okullarda yöneticilik yaptı. 17 roman, 300 hikaye ve piyes yazdı.

 

İki kez evlendi, ancak eserlerine attığı imzada babasından aldığı soyadını kullandı. Feminist düşüncelerinin ilk tohumları, dayısının kızı Nakıye Hanım’ın düzenlediği, edebiyat toplum ve kadın sorunlarının konuşulduğu ev toplantılarında atıldı. Dönemin ilk kadın gazetesi Kadınlara Mahsus Gazete’nin yazarlarından Nakıye Hanım sayesinde dönemin kadın haklarına duyarlı yazarı Fatma Aliye ile tanıştı.

 

Nezihe Hanım, Osmanlı döneminde başladığı çalışmalarına Cumhuriyet kurulduktan sonra devam etti. 1923’te kurduğu Kadınlar Halk Fırkası’nın amacı kadınların siyasal ve sosyal haklarını elde etmek ve korumaktı. Cumhuriyet tarihinin bu ilk fırkası, kendisinden sonra kurulan Cumhuriyet Halk Fırkası tarafından kapatıldı. Gerekçe, kadınların seçme ve seçilme hakkının olmamasıydı.

 

Türkiye’de kadınların 1930’da yerel seçimlerde oy kullanma, 1934’te milletvekili seçilme hakkı elde etmesi, Nezihe Hanım’ın attığı ilk adımların meyvesiydi.

 

Fatma Aliye

 

Dönemin bütün kız çocukları gibi eğitim imkanları sınırlıydı ve asker, doktor, devlet kademelerinde görev yapan kişilerin kızları gibi o da evde öğrenim gördü. Ancak özel öğretmenler erkek kardeşi Ali Sedat için eve geliyordu ve Fatma Aliye onları dinleyerek kendini geliştiriyordu.

 

Evliliğinin ilk on yılını kocasından gizlice kitap okuyarak geçiren Fatma Aliye, “ilk kadın romancı” ünvanına sahip. Yazdığı eserlerde kadın sorununa dikkat çekti, bazı romanları Fransızca’ya çevrildi. Bu eserlerden birinin ismi ise “Cariyelik, Çokeşlilik ve Moda” idi.

 

Osmanlı İmparatorluğu’nun son, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk dönemlerindeki kadın hareketinden bahis açıldığında ismi anılan Emine Semiye’nin de kardeşiydi.

 

Fatma Aliye’yi bugün 50 TL’lik banknotlardaki fotoğraftan tanıyoruz.

 

 

 

Halide Edip Adıvar  

 

Kurduğu Kadının Durumunu Yüceltme Cemiyeti (Cemiyeti Teali Nisvan), kadının boşanma hakkı ve erkeğin çok eşliliğin kadının rızasına bağlanması konularında çalışmalar yapıyordu. Cemiyetin kapısı farklı milletlerden kadınlara açıktı.

 

Kurtuluş Savaşı sırasında mitinglerde yaptığı konuşmalarla ulusal mücadele fikrini kitlelere yayan Halide Edip, Cumhuriyet’in kuruluşunun ardından kapısı kadınlara kapalı Meclis’i de kadın hakları konusunda ikna etmek için de çaba göstermişti. Osmanlı döneminde yetişen ünlü yazar Halide Edip Adıvar’ın ilk milletvekili adaylarından olması tesadüf değildi.

 

 

 

 

Ulviye Mevlan

 

Dönemin kadın dergileri kadına aile içi görevlerini hatırlatırken, Ulviye Mevlan çıkardığı Kadınlar Dünyası isimli dergide kadınla erkeğin eşit olduğunu, ancak eşit imkanlara sahip olmadıklarını, bu durum yetişme şekillerinden kaynaklandığını anlatıyordu.

 

 

Facebook Yorumları
Yorumlar
0
Onay Bekleyenler
0

  • Kadınbudu kaplama tavuk!
    Kadınbudu kaplama tavuk!

    Süresi : 01:44 İzlenme : 1809

  • Bu yiyecekleri ısıtmayın!
    Bu yiyecekleri ısıtmayın!

    Süresi : İzlenme : 1645

  • Yağsız mücver nasıl yapılır?
    Yağsız mücver nasıl yapılır?

    Süresi : 01:31 İzlenme : 3288

  • Arpa şehriyeli, cipsli salata nasıl yapılır?
    Arpa şehriyeli, cipsli salata nasıl yapılır?

    Süresi : 01:42 İzlenme : 1589

  • Tost makinasında cips nasıl yapılır?
    Tost makinasında cips nasıl yapılır?

    Süresi : 01:11 İzlenme : 6390

Copyright © 2014 - Tüm hakları saklıdır. Ciner Medya Tv Hizmetleri A.Ş. Üretim ve Tasarım CBG
Yukarı Git
HTHayat Mobil Sürümüne Dön